II SA/Lu 155/18

WyrokWSA w Lublinie2018-06-19

Skład orzekający: Witold Falczyński, Grzegorz Grymuza, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań, mimo że dłużnik podjął działania zmierzające do spełnienia obowiązków po wydaniu decyzji pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy błędnie ocenił spełnienie przesłanek do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań. Pomimo początkowego braku współpracy, dłużnik podjął działania po wydaniu decyzji pierwszej instancji, co powinno zostać uwzględnione. Organ odwoławczy nie wykazał, że dłużnik bez uzasadnionej przyczyny odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia, a jedynie opierał się na ogólnym braku wykazania przez niego "wszystkiego, aby rozwiązać przyczyny niełożenia na utrzymanie".
Stan faktyczny
Skarżący R. P. został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań decyzją organu pierwszej instancji, a następnie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący podnosił, że nie spełnił przesłanek do uznania go za uchylającego się, wskazując na trudną sytuację finansową, pobyt w zakładzie karnym i okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Po wydaniu decyzji pierwszej instancji, skarżący poddał się czynnościom wywiadu alimentacyjnego i złożył oświadczenie majątkowe. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję SKO.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [..] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt II SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania R. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy P. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], orzekającej o uznaniu odwołującego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji w ww. decyzji z dnia [...] marca 2014 r. podał, iż w związku z uniemożliwieniem przez dłużnika przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wszczął postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W trakcie prowadzonego postępowania organ uzyskał od komornika sądowego informację, iż przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik nie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Organ pierwszej instancji stwierdził wobec tego, że zaistniały przesłanki określone art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uzasadniające uznanie R. P. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji R. P. podniósł, że nie zostały spełnione przesłanki do uznania go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ponieważ należności z tytułu alimentów były potrącane do października 2013 r., kiedy był w zakładzie karnym i od stycznia 2014 r., kiedy to przysługiwał mu zasiłek dla bezrobotnych. Podkreślił, że w 2013 r. został uniewinniony za przestępstwo uporczywej niealimentacji, o którym mowa w art. 209 k.k. Wyjaśnił nadto, że oprócz wydatków na utrzymanie domu wspiera finansowo swoją konkubinę, która spodziewa się jego dziecka oraz, że nie może podjąć prac interwencyjnych na terenie gminy P., albowiem przy ich wykonywaniu nieunikniony jest kontakt z lokalnym środowiskiem przestępczym i nadużywającym alkoholu, a tego zabronił mu sąd penitencjarny. Odnosząc się do przyczyn swojego biernego zachowania w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie mógł stawić się na wezwanie organu z tego względu, że wyjechał poza miejsce zamieszkania w celu poszukiwania pracy. Po rozpatrzeniu sprawy w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji, ustalenia własne oraz dodatkowe wypowiedzi skarżącego z dnia [...] października 2017 r. i z dnia [...] listopada 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania. Organ odwoławczy ustalił na podstawie akt sprawy, że w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. R. P. został wezwany do stawienia się w terminie 7 dni w Urzędzie Gminy P. celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, a nadto do przedłożenia innych dokumentów obrazujących jego sytuację i wysokość kwot wpłacanych tytułem alimentów. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu [...] stycznia 2014 r., przy czym jego odbiór osobiście pokwitował R. P.. W wyznaczonym terminie nie stawił się on jednak w siedzibie organu, a następnie nie usprawiedliwił przyczyn niestawiennictwa. Kolegium podkreśliło, że odwołujący nie poddał się czynnościom, do których został wezwany w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r., również po doręczeniu mu w dniu [...] marca 2014 r. zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, aż do dnia wydania zaskarżonej decyzji, tj. do dnia 27 marca 2014 r. Organ drugiej instancji wskazał, że z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. P. z dnia [...] marca 2014 r. wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy R. P. nie wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z zobowiązań tych nie wywiązywał się również w sześciomiesięcznym okresie poprzedzającym wydanie przedmiotowej decyzji, co Kolegium ustaliło we własnym zakresie. Z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. P. z dnia [...] października 2017r. wynika, że od dnia [...] sierpnia 2001 r. dłużnik zobligowany był do płacenia alimentów na rzecz synów: P. i T., w wysokości po [...] zł miesięcznie, natomiast od dnia [...] grudnia 2002 r. – mocą wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] listopada 2002 r. – zobowiązany jest płacić na rzecz synów alimenty w wysokości po [...] zł miesięcznie. Zobowiązany dotychczas nie wystąpił o stwierdzenie ustania obowiązku alimentacyjnego pomimo, że jego synowie są pełnoletni i nie uczą się. Karta rozliczeniowa załączona do tego pisma wskazuje natomiast, że na poczet alimentów [...] Sądowy egzekwował kwoty od grudnia 2001 r. do kwietnia 2002 r., w marcu 2003 r., od maja 2013 r. do listopada 2013 r. oraz od marca 2014 r. do sierpnia 2014 r. Łącznie wyegzekwował w tych okresach kwotę [...]zł, przy czym tylko raz wyegzekwował kwotę [...]zł (bez odliczenia kosztów egzekucyjnych), a więc wbrew zarzutowi odwołania, ani w trakcie pobytu w zakładzie karnym, ani w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, który miał miejsce w okresie trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, [...] Sądowy nie uzyskał równowartości co najmniej połowy zasądzonych alimentów, czyli kwoty co najmniej [...] zł pozostającej po odliczeniu kosztów egzekucji. Z ww. dokumentami odwołujący zapoznał się podczas składnia wyjaśnień do protokołu w dniu [...] października 2017 r. i nie zgłosił w tym zakresie żadnych uwag. Kolegium stwierdziło, że w tym stanie rzeczy w przypadku R. P. nie ma zastosowania art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ocenie Kolegium R. P. nie wykazał, by wyjazd poza miejsce zamieszkania w związku z poszukiwaniem pracy uniemożliwił mu dopełnienie obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego i uczestnictwa w wywiadzie alimentacyjnym w terminie wyznaczonym przez organ pierwszej instancji lub do dnia wydania zaskarżonej decyzji, czyli do dnia [...] marca 2014 r. Kolegium zwróciło uwagę, że zarówno wezwanie do przeprowadzenia czynności, jak i zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, odwołujący odebrał osobiście (w dniu [...] stycznia 2014 r. i w dniu [...] marca 2014 r.), a więc mógł skontaktować się z organem, aby ten wyznaczył mu inny, dogodniejszy termin na przeprowadzenie czynności. Strona jednocześnie nie potrafił wyjaśnić, dlaczego tego nie uczyniła. Organ odwoławczy przyznał, ze po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej R. P. został ponownie wezwany przez organ pierwszej instancji do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i poddania się wywiadowi alimentacyjnemu. Czynnościom tym poddał się w dniu [...] stycznia 2015 r. Zdaniem Kolegium nie oznacza to jednak, że zaczął współpracować z organem, jak wymaga tego art. 5 ust. 1-3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Współpraca dłużnika alimentacyjnego z organem właściwym dłużnika, o której mowa w art. 5 ww. ustawy, nie polega bowiem wyłącznie na formalnym dopełnieniu czynności, do których wzywa organ, ale na wykazaniu przez dłużnika, że ze swojej strony podejmuje wszelkie możliwe działania, aby rozwiązać przyczyny niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego, a w dalszej kolejności problem nieskuteczności egzekucji i zdjęcia ciężaru utrzymania jego dziecka z budżetu Państwa, zwracając organowi właściwemu wierzyciela należności wypłacone z funduszu alimentacyjnego. W przypadku odwołującego Kolegium nie dopatrzyło się takich okoliczności. Organ podkreślił, że R. P. ma 51 lat, posiada wykształcenie podstawowe i nie ma stażu pracy. W urzędzie pracy zarejestrowany jest od dnia [...] stycznia 2014 r. i - jak podaje w pisemnych wyjaśnieniach z dnia [...] listopada 2017 r. - z uwagi na nowe obowiązki rodzinne zmuszony jest "łamać przepisy" i zatrudniać się "na czarno". Ponadto wyjasnił, że trzykrotnie był osadzony w zakładzie karnym, po dwa, trzy lata za przywłaszczenie cudzego mienia i napaść na funkcjonariusza policji. Kiedy odbywał karę pozbawienia wolności pracował nieodpłatnie oraz wykonywał odpłatne prace na budowie i jako sprzątający. W tym czasie dobrowolnie nie wpłacił żadnej kwoty tytułem alimentów, gdyż skazany, według niego, nie ma dostępu do swojego wynagrodzenia. Kolegium stwierdziło jednak, że argumentacja ta jest nieprzekonująca, bowiem osadzony mógł zarządzać swoim wynagrodzeniem poprzez administrację zakładu karnego. Organ przyznał jednocześnie, że pobyt w zakładzie karnym mógł utrudniać odwołującemu znalezienie zajęcia zarobkowego. Nie wystąpił on jednak o zmianę zakresu obowiązku alimentacyjnego wobec synów, a po zakończeniu przez nich nauki - o stwierdzenie ustania obowiązku alimentacyjnego, a także nie zabiegał o odzyskanie prawa jazdy, które miał zatrzymane za jazdę pod wpływem alkoholu. Podsumowując Kolegium wskazało, że skarżący nie wykazał się działaniami, które świadczyłyby o tym, że rzeczywiście robił wszystko, aby rozwiązać przyczyny niełożenia na utrzymanie osób, które były uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, toteż fakt, że po wydaniu zaskarżonej decyzji poddał się wywiadowi alimentacyjnemu i złożył oświadczenie, nie świadczy o braku przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. R. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych z załączonych przez niego dokumentów, które potwierdzają "stan faktyczny przepisów" dotyczących osoby zarejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. P., a zarazem dłużnika alimentacyjnego, a które pochodzą od organów władzy publicznej, m.in. od Inspekcji Pracy. Skarżący podniósł, że jeszcze przed rozpatrzeniem odwołania spełnił wszelkie "obwarunkowania jakimi dłużnik alimentacyjny jest prawnie obłożony". Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi R. P. w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na przewlekłość postępowania w zakresie rozpatrzenia jego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił również, że nawet gdyby przyjąć, iż uchylał się od swoich zobowiązań, choć tak nie jest, to nie było w tym jego złej woli, czego dowodzi okres rejestracji w urzędzie pracy, złożone oświadczenie majątkowe i "wywiad" przeprowadzony przez organ drugiej instancji. Zarzucił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium powołało się na "ustalenia własne", nie precyzując o jakie ustalenia chodzi, co pozbawia go możliwości polemiki z tymi ustaleniami. Organ drugiej instancji zarzuca mu, że w 2014 r. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i odebranie oświadczenia majątkowego nie dostrzegając, że kilka tygodni wcześniej opuścił zakład karny oraz, że był w trakcie zakładania nowej rodziny, z którą jest do dziś. Pieniądze, które otrzymał opuszczając zakład karny, przeznaczył na uregulowanie kary grzywny, domowe wydatki oraz na wydatki związane z poszukiwaniem zatrudnienia. Kiedy zarejestrował się w urzędzie pracy otrzymał zasiłek dla bezrobotnych, który po odjęciu potrąceń tytułem alimentów nie wystarczał mu nawet na skromną egzystencję. W okresie rejestracji urząd pracy nie przedstawił mu żadnej propozycji pracy, choć podejmował próby aktywizacji zawodowej. Skarżący wyjaśnił, że nie podjął nauki w szkole dla dorosłych, gdyż wiązałoby się to z dojazdami, na które nie miał funduszy. Zaznaczył również, że po opuszczeniu zakładu karnego wielokrotnie był w siedzibie organu pierwszej instancji gdzie odbierano od niego oświadczenia i przeprowadzano "coś w rodzaju" wywiadu środowiskowego w związku ze świadczeniami pobieranymi przez jego partnerkę, ale wówczas nie został przesłuchany na okoliczność niealimentacji. Odnosząc się do zarzutu, iż nie wystąpił do sądu rodzinnego o zniesienie obowiązku alimentacyjnego, skarżący stwierdził, że nikt nigdy nie poinformował go o takiej konieczności. Polemizując natomiast ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, że nie wykazał się działaniami, które świadczyłyby o tym, że rzeczywiście robił wszystko, aby sprostać obowiązkom alimentacyjnym, wskazał, że takie zapatrywanie jest nietrafne, a świadczą o tym załączone przez niego dokumenty urzędowe. Nie podzielając stanowiska organu odwoławczego, że ma obiektywne możliwości podjęcia pracy, stwierdził, że organ ten nie wskazał, o jakie prace chodzi. W ocenie skarżącego organ odwoławczy powinien był zażądać od urzędu pracy informacji, czy oferowano mu zatrudnienie i na jakich zasadach. Skarżący podkreślił również, że to, iż "nie ma lekarskich przeciwwskazań do pracy", nie oznacza, że jest zdrowy. Ma bowiem problemy z kręgosłupem i wzrokiem, ale leczenie podejmuje wyjątkowo, gdyż nie stać go na wykupienie lekarstw. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy spełnione zostały przesłanki uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, określone w przepisach ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm. – dalej jako "ustawa"). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Art. 5 ust. 3a ustawy określa negatywną przesłankę uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, stanowiąc, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z przepisów ustawy wynika nadto, że wydanie wspomnianej decyzji ma negatywne konsekwencje dla dłużnika alimentacyjnego, albowiem gdy decyzja ta stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika ma obowiązek: 1) złożyć wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.) oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, skierować wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji (art. 5 ust. 3b ustawy). Na podstawie wniosku, o którym mowa wyżej, starosta zobowiązany jest wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy). W wyniku analizy akt sprawy stwierdzić należy, że Kolegium, rozpoznając sprawę w ramach postępowania odwoławczego, nie uwzględniło istotnych z punktu widzenia powołanych wyżej przepisów okoliczności, a w konsekwencji dokonało błędnej oceny tego, czy skarżący istotnie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego bądź odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, a tym samym czy wyczerpał przesłanki uzasadniające wszczęcie wobec niego postępowania w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań, a następnie wydanie decyzji to uznającej. Podkreślić należy, że jedną z naczelnych zasad jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności, unormowana w art. 15 k.p.a. Istota tej zasady wyraża się w obowiązku dwukrotnego rozpatrzenia oraz rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w pierwszej instancji. Powyższą zasadę wyraża – w istocie – również art. 78 Konstytucji, zgodnie z którym każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przyjmuje się przy tym jednolicie, że dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej w jej całokształcie (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 15, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, SIP Legalis, nb. 3 i 5 wraz z powołanym tam orzecznictwem). W ocenie Sądu, analiza akt sprawy potwierdza, że zarówno wszczęcie przez organ pierwszej instancji postępowania w sprawie uznania R. P. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jak i wydanie w dniu [...] marca 2014 r. decyzji w tym przedmiocie, było zasadne, gdyż w owym czasie istotnie doszło do wyczerpania przesłanek ku tym działaniom. Bezsporne jest bowiem ustalenie, że pomimo skutecznego doręczenia skarżącemu w dniu [...] stycznia 2014 r. wezwania do stawienia się w terminie 7 dni w Urzędzie Gminy P. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia majątkowego (potwierdzenie odbioru – k. 2 akt adm.), skarżący w wyznaczonym terminie obowiązku tego nie wykonał. W siedzibie organu pierwszej instancji nie stawił się on również po skutecznym doręczeniu mu w dniu [...] marca 2014 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania (potwierdzenie odbioru – k. 4 akt adm.). Jednocześnie w okresie 6 miesięcy poprzedzającym wydanie powyższej decyzji skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co jednoznacznie potwierdza załączone do akt sprawy zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. P. z dnia [...] marca 2014 r. (k. 8 akt adm.). W świetle powyższych, niebudzących wątpliwości ustaleń, stwierdzić należy, że na dzień orzekania przez organ pierwszej instancji zachodziła określona w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy przesłanka wydania decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a jednocześnie nie była spełniona przesłanka odstąpienia od wydania takiej decyzji, określona w ust. 3a powyższego artykułu. Analiza akt sprawy nie pozostawia jednak wątpliwości, że powyższe przesłanki uzasadniające procedowanie w przedmiocie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, upadły przed ostatecznym zakończeniem postępowania, tj. przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, co (na co nie sposób ubocznie nie zwrócić uwagi) z nieznanych Sądowi przyczyn nastąpiło dopiero po przeszło trzech latach od przekazania Kolegium odwołania R. P.. Bezsporne jest bowiem, że skarżący w dniu [...] stycznia 2015 r. stawił się w siedzibie organu pierwszej instancji, gdzie poddał się wywiadowi alimentacyjnemu oraz złożył oświadczenie o stanie majątkowym, a także przedłożył wydruki raportów obrazujących aktywizację skarżącego oraz historię jego kontaktów z Powiatowym Urzędem Pracy w B. P.. Złożone przez skarżącego dokumenty oraz kwestionariusz wywiadu alimentacyjnego zostały przekazane przez organ pierwszej instancji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w dniu [...] października 2017 r. (data wpływu – k. 51 akt adm.). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że po doręczeniu skarżącemu w dniu [...] lutego 2017 r. wezwania do zgłoszenia się w terminie 14 dni w siedzibie MOPR w L. w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, skarżący wezwania tego nie zignorował, lecz już w dniu następnym, tj. [...] lutego 2017 r. (k. 132 akt adm. I inst.) przesłał do MOPR pismo wyjaśniające, iż ze względu na poszukiwanie zatrudnienia nie może się stawić w Ośrodku w wyznaczonym terminie. Do pisma tego skarżący załączył wypełniony druk oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (składanego w postępowaniach przed sądami powszechnymi), przyjmując, iż czyni to zadość obowiązkowi złożenia oświadczenia majątkowego wskazanego w wezwaniu. Podkreślić należy, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które w istocie – łącznie z przesłanką negatywną z art. 5 ust. 3a ustawy – określają również warunki wydania decyzji w tym przedmiocie, zostały w sposób enumeratywny wymienione w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy (por. E. Tomaszewska, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz do art. 5, opubl. LexisNexis 2015, wraz z powołanym tam wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 889/2012, LexisNexis nr 6678659). Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby dłużnik alimentacyjny, by uchronić się przed konsekwencją uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wszelkimi następstwami takiego uznania, musiał spełnić jakiekolwiek inne obowiązki, niż wymienione w art. 5 ust. 3 ustawy. W szczególności nie sposób wymagać od dłużnika wykazania się w tym celu nieokreśloną prawnie formą aktywności w poszukiwaniu pracy, inną niż tylko zarejestrowanie się w urzędzie pracy i przyjmowanie otrzymywanych od tego urzędu propozycji. Takie zaś dodatkowe wymogi zdają się wynikać z treści zaskarżonej decyzji, w której pomimo poddania się przez skarżącego - przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie - obowiązkowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożeniu oświadczenia majątkowego, a także – wcześniej – zarejestrowaniu się jako osoba bezrobotna, przy jednoczesnym braku dowodu świadczącego o tym, że skarżący bez uzasadnionej przyczyny odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych (innymi słowy – pomimo braku przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy) – przyjęto, że nadal zachodzą podstawy do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, bowiem "nie wykazał się (on) działaniami, które świadczyłyby o tym, że rzeczywiście robił wszystko, aby rozwiązać przyczyny niełożenia na utrzymanie osób, które były uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego". Stanowisko to świadczy o naruszeniu art. 5 ust. 3 ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie utrzymanie w mocy w tym okolicznościach decyzji pierwszoinstancyjnej uznającej skarżącego dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, pomimo braku ustaleń wskazujących na pozbawioną uzasadnionej przyczyny odmowę przyjęcia przez skarżącego propozycji aktywizacji zawodowej przedstawionej przez Urząd Pracy, świadczy o istotnym naruszeniu przez Kolegium przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a., wyrażającym się w niekompletnym ustaleniu stanu faktycznego. Ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji uwzględni powyższe uwagi i wnioski, a w razie ustalenia, że w przypadku skarżącego nie występuje już żadna z przesłanek uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, organ ten uchyli decyzję pierwszoinstancyjną i umorzy postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł ja w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło