II SA/Lu 155/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Maciej Gapski Protokolant Specjalista Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi T. M. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 31 stycznia 2025 r. znak SKO.PW/40/24/2024 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Skierbieszów z dnia 18 października 2024 r., znak OG.OK.6331.1.2022.2024.RK; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz T. M. i A. M. 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 31 stycznia 2025r., znak: SKO.PW/40/24/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpatrzeniu odwołania T. M., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Skierbieszów z dnia 18 października 2024r. nr OG.OK.6331.1.2022.2024.RK o odmowie nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r., znak: OG.OK.6331.1.2022.2023.RK Wójt Gminy Skierbieszów orzekł o odmowie nałożenia na właściciela gruntu - działki nr ewid. [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom dla gruntów sąsiednich tj. działek nr ewid.[...], [...] i [...], obręb S.. Decyzja wydana została po uchyleniu przez Kolegium, ostatnio decyzją z dnia 14 lutego 2024r. nr SKO.PW/40/32/2023, decyzji organu z dnia 4 grudnia 2023r. nr OG.OK.6331.1.2022.2023. RK o analogicznej treści i po przeprowadzeniu przez organ uzupełniającego postępowania dowodowego, w którym uwzględniono dowód z opinii biegłego. W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, odwołując się do wyników kilkukrotnych oględzin terenu oraz do wyników postępowania, w którym sporządzono opinię zespołu biegłych działających w ramach M. S. sp. z o.o. z siedzibą we W. z października 2021r. a przede wszystkim do sporządzonej na potrzeby prowadzonego postępowania opinii biegłego z lipca 2024 r. iż w sprawie brak jest podstaw do wykazania związku pomiędzy zaistniałą na gruncie szkodą (zalewanie stodoły) a dokonaną przez właściciela gruntu sąsiedniego zmianą stanu wód na gruncie, w szczególności poprzez budowę murku. Według organu postępowanie dowodowe wykazało brak wpływu wybudowanego przez Państwa M. murku na zmianę stosunków wodnych na gruncie, a dowody bezspornie potwierdziły, że zalewanie należącej do Państwa M. stodoły występowało już w latach wcześniejszych, ze względu na brak działań zabezpieczających, wynikających z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W wyniku odwołania wniesionego przez T. M. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, które decyzją z dnia 31 stycznia 2025r., znak: SKO.PW/40/24/2024 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy Skierbieszów o odmowie nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że organ zrealizował zalecenia zawarte w decyzji z dnia 14 lutego 2024r. znak: SKO.PW/40/32/2023. Kolegium wskazało wówczas na konieczność uzyskania stanowiska biegłego w kwestii możliwości naruszenia stosunków wodnych przez właścicieli działki nr ewid. [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich, przede wszystkim na skutek wybudowania ogrodzenia i murku wzdłuż granicy działek. Kolegium stwierdziło, że stanowisko to powinno przyjąć formę opinii uzupełniającej, skoro w ramach odrębnego postępowania wykonana została już przez M. S. sp. z o.o. z siedzibą we W. opinia odnosząca się do tego terenu. Organ pierwszej instancji wydający rozstrzygnięcie, bazował więc aktualnie na wynikach własnych oględzin terenu, wynikach postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych z 2021r. wraz z opinią zespołu biegłych działających w ramach M. S. S. z o.o. z siedzibą we W. z października 2021 r. oraz na opinii biegłego, członka zespołu, działającego w ramach M. T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z lipca 2024 r. wraz z wyjaśnieniami biegłego z 17 września 2024 r. Jak stwierdziło Kolegium z przekazanych akt sprawy, a w szczególności z analizy, w tym porównawczej, opinii zespołu biegłych działających w ramach M. S. sp. z o.o. z siedzibą we W. z października 2021r. oraz opinii biegłego, członka zespołu, działającego w ramach M. T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z lipca 2024r. wynika, iż na terenie nieruchomości objętych postępowaniem nie dochodziło do takich przekształceń terenu, które doprowadziły do zmiany stosunków wodnych. Aktualne ukształtowanie terenu i naturalne kierunki spływu wód zostały zachowane, w szczególności na spornych działkach nr ewid.[...] i [...], przy czym, co ma znaczenie w realiach aktualnie rozpatrywanej sprawy, biegły absolutnie wykluczył jakiekolwiek oddziaływanie wód z działki nr [...] (własność A.. i M.. M.) na działki nr ewid.[...], [...] oraz [...] (własność T.. i A.. M.) ze względu na różnicę poziomów (działki [...], [...] oraz [...] położone są wyżej) oraz duże nachylenie działki nr ewid. [...]. Położenie działek w terenie obrazują fotografie oraz mapa zasadnicza z naniesionymi kierunkami spływu. Spływ wód po działce nr ewid [...] (stanowi drogę dojazdową do działek nr ewid.[...] i [...]) w otoczeniu zabudowań odbywa się równolegle do jej granicy z działkami sąsiednimi, w stronę drogi powiatowej, przy czym to w kierunku tej działki spływają wody z działki nr [...], a nie odwrotnie. Podobnie oceniona została kwestia wykonania niewielkiego murku z pustaków oraz ogrodzenia na działce nr [...] przy budynku gospodarczym - stodole. Murek ten nie stanowi, według biegłego, żadnej przeszkody w swobodnym spływie wód na działkę nr ewid. [...] i spływ ten odbywa się nadal zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu działek. Nie ma wiec także oddziaływania polegającego na ewentualnym zatrzymywaniu wód na działce nr [...], które szkodliwie oddziaływałoby na teren tej działki lub budynek. Stodoła znajduje się na kierunku spływu wód z działek nr ewid. [...] oraz [...] należących do wnioskodawców, a w toku postępowania ustalono, że wymywanie i zamulanie wnętrza stodoły miało miejsce jeszcze przed wykonaniem murku na działce nr ewid. [...]. Powstawanie szkód wykluczył także biegły. Według biegłego nie było więc ani działań zmieniających stosunki wodne ani szkód, na działkach będących własnością Państwa T.. i A.. M., które można byłoby wiązać z jakąś zmianą stosunków wodnych. W tych okolicznościach organy nie miały podstaw do uznania, że właściciele działki nr ewid. [...] bezwzględnie zmienili stosunki wodne na tej działce, ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, to jest działki nr ewid.[...], która miałaby polegać na podmywaniu budynku stodoły. Organ wskazał, że ustalenia organu odwoławczego są generalnie zabieżne z ustaleniami organu pierwszej instancji. Konkluzją tych ustaleń jest stwierdzenie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, braku podstaw do nałożenia na właścicieli działki nr ewid. [...] obowiązków naprawczych, na podstawie przepisu art. 234 ust. 3 p.w. Jak już wcześniej wspomniano, aby taki obowiązek nałożyć wymagane jest, nie budzące wątpliwości wykazanie, że właściciel gruntu zmienił stosunki wodne, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Spór o zmianę stosunków wodnych musi mieścić się w granicach sporu administracyjnego, wyznaczonego ramami przepisów art. 234 ust. 1-5 k.p.a., a sankcja w postaci nałożenia obowiązków naprawczych może być jedynie konsekwencją ustalenia, że doszło do szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych. Właściciel działki może wykonywać na niej różne prace, w tym budować ogrodzenia lub stabilizować teren. Czynności wykonane na gruncie muszą jednak, po pierwsze, zmieniać stosunki wodne, a po drugie, zmiana ta musi szkodliwie oddziaływać na grunt sąsiedni, np. powodując jego zalewanie. Zakwalifikowanie obiektu w postaci niewielkiego murku z pustaków, do obiektów zmieniających stosunki wodne, nie stanowi zasady i zależy od okoliczności danej sprawy. Ponadto możliwość usunięcia takiego obiektu w trybie nakazu skierowanego do właściciela gruntu, w oparciu o decyzję wydaną na podstawie przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, wymaga wykazania nie tylko, ze jego wykonanie zmieniło stosunki wodne, ale również, że zmiana jest szkodliwa dla gruntów sąsiednich. Muszą więc zaistnieć oba warunki wymienione w tym przepisie, stanowiące elementy związku przyczynowego i związek ten powinien rzeczywiście zachodzić. Brak któregoś elementu (skutku-szkody lub przyczyny-zmiany) oraz brak związku pomiędzy tym, co może być uznane za skutek, a tym co może być uznane za przyczynę, wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 u.P.w. Wówczas organ zobowiązany jest, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, do odmowy wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego oraz (lub) wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że generalnie, według biegłych, sprawa ma charakter sporu sąsiedzkiego. W spór wpisane jest także zagadnienie przebiegu granic nieruchomości. Według ich ustaleń wskazane jest odwodnienie działek objętych postępowaniem, jednakże każdy z właścicieli powinien to przeprowadzić we własnym zakresie lub w drodze współdziałania, generalnie zagospodarowując wody na własnych działkach (opinia z 2021 r. str. 11-12). Z opinii biegłych oraz z treści odwołania można także wnioskować, że mogło wcześniej dochodzić do wykonywania rowków zmieniających przepływ wód, ale wykonywano to na cudzym gruncie. Zdarzenia takie należy kwalifikować jako działania osób trzecich związane z naruszeniem prawa własności, które nie dają podstaw do zastosowania przepisu art. 234 ust. 3. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu została zaskarżona przez T. M. i A. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że niedopuszczalne jest ignorowanie faktu, że szkodliwe oddziaływanie w postaci wymywania i zamulania wnętrza stodoły rozpoczęło się właśnie od momentu wykopania rowu przez sąsiadów. Działanie to stanowi ewidentną i niedopuszczalną zmianę stosunków wodnych, skutkującą szkodą dla naszej nieruchomości. Co więcej, należy podkreślić, że moment wykopania przez sąsiadów rowu oraz utworzenia grobli zbiega się w czasie z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 25 maja 2021 roku. Decyzja ta uchyliła wcześniejsze postanowienie Wójta Gminy nakładające na nas obowiązek wykonania takiego właśnie rowu - postępowanie zakończone decyzją Wójta Gminy z dnia 11.02.2022r o odmowie nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. W świetle powyższego, działania sąsiadów należy uznać za wyraźnie sprzeczne z obowiązującymi rozstrzygnięciami administracyjnymi i powodujące bezpośrednie szkody dla naszej posesji. Warto nadmienić, że w dokumencie wyceny działki nr [...], nabytej od Gminy przez Państwa M., warto zwrócić uwagę na istotny zapis. Wskazuje on, że przedmiotowa działka znajduje się na terenie zalewowym, co niewątpliwie wpłynęło na jej ostateczną wartość. Tereny zalewowe charakteryzują się niższą wyceną w porównaniu do podobnych nieruchomości w danej lokalizacji, ze względu na potencjalne ryzyko związane z ich położeniem. W świetle tych informacji, działania sąsiada zmierzające do modyfikacji naturalnego stanu wód na swoim gruncie, kosztem sąsiadujących nieruchomości, budzą uzasadnione wątpliwości. Analizując mapy wysokościowe przedstawione w opiniach biegłych oraz oznaczony na nich kierunek spływu wód, łatwo stwierdzić, że rów, a później murek wykonano wyłącznie w celu zablokowania wód spływających zgodnie z ukształtowaniem terenu z wyżej położonych działek a tym samym odwodnienie swojej własności kosztem należącego do nas budynku gospodarczego. W świetle przedstawionych okoliczności, pragniemy wyrazić stanowisko, iż każdy aspekt przedmiotowej sprawy wymaga dogłębnego i wnikliwego zbadania przez Sąd. Takie kompleksowe podejście jest niezbędne, aby wykluczyć wszelkie, nawet najmniejsze wątpliwości dotyczące ewidentnie zmodyfikowanych stosunków wodnych, które w sposób ciągły i szkodliwy oddziałują na naszą własność, w szczególności na należącą do nas stodołę. Pragniemy zwrócić uwagę Sądu na fakt, że działania sąsiada wydają się być celowe i ukierunkowane na doprowadzenie do zniszczenia naszego budynku. Świadczy o tym nie tylko modyfikacja stosunków wodnych, ale również podjęte przez niego kroki formalne. Sąsiad posunął się do złożenia donosu do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z., sugerując rzekomo zły stan techniczny naszego budynku. Takie postępowanie wskazuje na systematyczne i zamierzone działania, mające na celu nie tylko pogorszenie stanu naszej nieruchomości, ale również podważenie jej statusu prawnego. W związku z tym, wnosimy o szczególnie wnikliwe rozpatrzenie sprawy, uwzględniając zarówno aspekty techniczne związane ze zmianą stosunków wodnych, jak i szerszy kontekst działań podejmowanych przez sąsiada. Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie w całości decyzji. W odpowiedziach na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na niedostatecznym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu kwestii wpływu na zmianę stanu wody na gruncie wykonanego na działce nr [...] murku z pustaków oraz betonowego ogrodzenia, w tym wadliwym ustaleniu, w oparciu o wywołaną w sprawie opinię biegłego, że wykonany murek nie stanowi przeszkody lub zapory powstrzymującej spływ wód opadowych i roztopowych zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Zaskarżonym rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Skierbieszów o odmowie nałożenia na właściciela gruntu - działki nr ewid. [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom dla gruntów sąsiednich tj. działek nr ewid.[...], [...] i [...], obręb S.. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm. - dalej jako: "prawo wodne" lub "p.w."). Zgodnie z tym przepisem jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Dla zastosowania art. 234 ust. 3 prawa wodnego konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze konieczne jest ustalenie, że właściciel gruntu przez swoje działania lub zaniechania spowodował zmiany stosunków wodnych na gruntach sąsiednich. Po drugie niezbędne jest stwierdzenie czy zmiany takie spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Niewątpliwie więc dla nałożenia obowiązków z art. 234 ust. 3 p.w. pierwszoplanowe znaczenie ma ustalenie, czy dokonano zmiany stanu wody na gruncie. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób niedostateczny wyjaśniły i rozpatrzyły kwestię wpływu na zmianę stanu wody na gruncie wykonanego na działce nr [...] murku z pustaków oraz betonowego ogrodzenia, w tym wadliwie ustaliły, w oparciu o sporządzoną w sprawie opinię biegłego, że wykonany murek nie stanowi przeszkody lub zapory powstrzymującej spływ wód opadowych i roztopowych zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Ocena kwestii zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga z reguły wiadomości specjalnych oraz odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii i gospodarki wodnej, a więc wymaga zazwyczaj opracowania w sprawie opinii biegłego. Specyfika oceny dowodu w postaci opinii (ekspertyzy) biegłego wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez organ (sąd administracyjny), który nie posiada wiadomości specjalnych. Opinia biegłego podlega więc ocenie organu i ewentualnie sądu administracyjnego z uwzględnieniem kryteriów oceny tego rodzaju dowodu, takich jak poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne i faktyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego stanowiska, stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen oraz ich zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. W sprawie opracowana została opinia M. T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z lipca 2024 r. wraz z wyjaśnieniami biegłego z 17 września 2024 r. Organ odwoławczy wprawdzie wadliwie opinię tą określał mianem uzupełniającej, co nie była właściwe (opinia ta nie została bowiem opracowana jako uzupełnienie innej opinii wywołanej w tej samej sprawie administracyjnej), jednakże ta formalna nieprawidłowość nie miała istotnego znaczenia. W opinii M. T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z lipca 2024 r. przyjęto, że brak jest podstaw do zastosowania art. 234 ust. 3 p.w. albowiem nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Biegły w kwestii braku zmiany stosunków wodnych na gruncie wskazywał m.in., że murek za budynkiem gospodarczym (stodołą) na działce nr [...] nie stanowi zapory powstrzymującej spływ wód opadowych i roztopowych zgodnie z naturalnym kształtowaniem terenu, że sam murek nie stanowi żadnej przeszkody w swobodnym spływie wód zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu działek, że występowania murka nie powoduje zatrzymania wód, że nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych i nie stwierdza się zmiany stanu wody na gruncie, że na działce nr [...] nie przeprowadzono żadnych prac czy działań polegających na ingerencji w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych. Stanowisko takie, na którym oparto zasadnicze konkluzje opinii, jest oczywiście nieprawidłowe albowiem pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej oraz innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, w tym w szczególności z opinią M. S. S. z o.o. z siedzibą we W. z października 2021 r. W sprawie nie budzi wątpliwości, że na działce nr [...] wykonano dwa obiekty: ogrodzenie z przęseł betonowych pomiędzy drogą a budynkiem gospodarczym (stodołą) na działce nr [...] oraz za stodołą murek z pustaków, przylegający do budynku stodoły. W sprawie nie budzi także wątpliwości i co ustaliły także organy, że działki nr [...] położone są wyżej, niż usytuowana z ich wschodniej strony działka nr [...] stanowiąca teren dawnej drogi dojazdowej. Również z obszernej dokumentacji fotograficznej zgromadzonej w aktach sprawy wynika niezbicie, że działki nr [...] położone są wyżej niż działka nr [...] (według opinii z października 2021 r. różnica terenu pomiędzy działkami nr [...] i [...] wynosi ok. 1,5 m). W szczególności to, że obszar działki nr [...] za stodołą, a więc na północ od stodoły jest położony powyżej oraz nachylony w kierunku działki nr działki nr [...] jest widoczne na fotografii z k.17 oraz na zdjęciach załączonych do pism z 26 września 2021 r. (k.34 – karty z fotografiami nie oznaczone numerami) i notatki służbowej z 19 lipca 2021 r. (k.31 – karty z fotografiami nie oznaczone numerami). Skoro działki nr [...] położone są wyżej niż działka nr [...] to oczywistym jest, że naturalny spływ wody z działek nr [...] odbywa się w kierunku działki nr [...], a nie odwrotnie. Przede wszystkim okoliczność taka wynika wprost z samej opinii M. T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z lipca 2024 r., a mianowicie z mapy 3. Ukształtowanie terenu z oznaczeniem naturalnego i obecnego spływu wód opadowych i roztopowych. Z mapy tej, na której strzałkami zaznaczono naturalny spływu wód opadowych i roztopowych z działek nr [...] wynika, że na obszarze działek nr [...] przylegającym do budynku stodoły spływ wód nie odbywa się pionowo w dół w kierunku drogi powiatowej, lecz pod kątem około 45o w kierunku położonej niżej działki nr [...]. Oczywiste jest zatem, że istniejący naturalnie na tym obszarze stan wód jest taki, że co najmniej ze wschodnich przygranicznych obszarów działek nr [...] wody opadowe i roztopowe naturalnie spływają na działkę nr [...]. W takiej sytuacji za oczywisty uznać należy wniosek, że wykonanie jakiegokolwiek obiektu o charakterze liniowym na działce nr [...] przy granicy z działkami nr [...] narusza stan wody na gruncie, albowiem będzie stanowić przeszkodę w odpływie wody z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu. Zmiana stanu wody na gruncie to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Zmiana ta może polegać także na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu. Co więcej na taki właśnie charakter przeszkód stawianych na granicy działek nr [...] oraz działki nr [...] wskazano wprost w opinii M. T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z października 2021 r. stwierdzając, że wody opadowe i roztopowe zawsze spływały w tym samym kierunku, a wybudowanie grobli byłoby właśnie zaburzeniem naturalnego spływu wód powierzchniowych. Wykonanie więc przez właściciela nieruchomości sąsiedniej obiektów w postaci murku z pustaków oraz betonowego płotu na działce nr [...] przy granicy z działkami nr [...] naruszyło stan wody na gruncie, albowiem stanowi przeszkodę w odpływie wody z co najmniej przygranicznych wschodnich obszarów działek nr [...] zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu wód opadowych i roztopowych na działkę nr [...]. W takiej sytuacji, stanowiąca podstawę opinii z lipca 2024 r. konstatacja biegłego, że w związku z wykonaniem murku z pustaków i innych prac nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie, musi zostać uznana za oczywiście nieprawidłową, co w istocie dyskwalifikuję przedmiotową opinię jako miarodajną podstawę do orzekania w przedmiocie nałożenia obowiązków z art. 234 ust. 3 p.w. Za bez znaczenia uznać należy zawarte w opinii wywody co do tego, że wody opadowe i roztopowe nie mogą spływać z terenu działki nr [...] na położone wyżej działki nr [...] i [...]. Kwestia ta nie budziła żadnych wątpliwości, a istota istniejącego w sprawie sporu nie sprowadzała się do twierdzenia, że wody spływają z działki nr [...] na działki nr [...] i [...], lecz, że zatamowano naturalny spływ wody z działek nr [...] na działkę nr [...]. Nie ma też racji biegły podnosząc w opinii, że ze zdjęcia nr [...] wynika, że murek nie stanowi żadnej przeszkody w swobodnym spływie wód zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu działek. Żadnych tego rodzaju okoliczności nie można stwierdzić na podstawie tej fotografii, wprost przeciwnie i na tym zdjęciu widoczne jest, że to teren działki nr [...] jest terenem położonym niżej. Analogicznie ocenić należy także wywody biegłego co do istoty istniejącego sporu jako sporu sąsiedzkiego. Biegły powinien wyjaśnić przesłanki do zastosowania w sprawie art. 234 ust. 3 p.w., a nie dokonywać oceny charakteru tego sporu. W sprawie, w związku z wykonaniem obiektów w postaci murku z pustaków oraz betonowego płotu na działce nr [...] przy granicy z działkami skarżących doszło do naruszenia stanu wody na gruncie, natomiast otwartą kwestią pozostaje to czy i na ile zmiany te wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie. Niewątpliwie co najmniej jedną z przyczyn zalewania stodoły skarżących jest to, że stoi ona w poprzek działki nr [...], a więc sama w sobie stanowi przeszkodę dla spływających z góry wód opadowych i roztopowych. Z drugiej strony, jak już wskazywano, naturalny spływu wód opadowych i roztopowych z działek nr [...] nie odbywa się pionowo w dół w kierunku drogi powiatowej, lecz pod kątem około 45o w kierunku położonej niżej działki nr [...]. Tym samym co najmniej z przygranicznych wschodnich obszarów działki nr [...] - zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu wód opadowych i roztopowych – wody te powinny spływać na działkę nr [...]. Wykonanie murku przylegającego do stodoły, na długości tego murku, tamuje naturalny spływ wody i sprawia, że woda ta spływa na stodołę, co może szkodliwie wpływać na budynek. Przedmiotowy murek nie jest murkiem długim, ale również nie jest też znikomo mały, bo ma ok. 9,6 m długości. Oceny tych okoliczności, tj. oceny czy zmiany stanu wody spowodowała szkodę dla sąsiadujących gruntów powinien dokonać biegły, jednakże wychodząc ze stwierdzenia, że w związku z wykonaniem obiektów w postaci murku z pustaków oraz betonowego płotu na działce nr [...] przy granicy z działkami skarżących doszło do naruszenia stanu wody na gruncie, a nie jak to przyjęto w opinii już opracowanej w sprawie, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Podsumowując należy więc stwierdzić, że zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na niedostatecznym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu kwestii wpływu na zmianę stanu wody na gruncie wykonanego na działce nr [...] murku z pustaków oraz betonowego ogrodzenia, w tym na wadliwym ustaleniu, w oparciu o wywołaną w sprawie opinię biegłego, że wykonany murek nie stanowi przeszkody lub zapory powstrzymującej spływ wód opadowych i roztopowych zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Zaniechanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia tych okoliczności sprawia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to dotyczyło wyjaśnienia okoliczności, które miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. ustalenia czy w sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia obowiązków z art. 234 ust. 3 p.w. Powyższe oznacza, że naruszenia te kwalifikować należało jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W konsekwencji wadliwie zastosowano też przepis prawa materialnego – art. 234 ust. 3 p.w. Zauważyć przy tym należy, że naruszenie prawa materialnego miało tu charakter wtórny, albowiem było konsekwencją niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Jako, że uchybień takich dopuściły się organy obu instancji, oprócz zaskarżonej decyzji, uchylono także decyzję organu pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.). Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem pierwszej instancji, celem jej ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.). Przede wszystkim więc organy powinny dokonać oceny czy zmiany stanu wody na gruncie spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów wychodząc ze stwierdzenia, że w związku z wykonaniem obiektów w postaci murku z pustaków oraz betonowego płotu na działce nr [...] przy granicy z działkami skarżących doszło do naruszenia stanu wody na gruncie. W tym celu organy powinny wywołać nową opinię biegłego. Organy rozpatrzą następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnią przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych. Sporządzając uzasadnienie decyzji organy zadbają o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia, wskazując w sposób jednoznaczny te ustalenia faktyczne i regulacje prawne, które zadecydowały o wydaniu decyzji nakładającej obowiązki, o których mowa w art. 234 ust. 3 p.w. bądź o odmowie nałożenia takich obowiązków. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu.