II SA/Lu 156/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak ( sprawozdawca), Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] (znak: [...]) w przedmiocie świadczeń rodzinnych – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji przyznał skarżącemu, tj. B. K. zasiłek rodzinny na rzecz syna R. w wysokości 43,00 zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 170,00 zł miesięcznie. Świadczenia te przyznano na okres .od 1 listopada 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Następnie skarżący, tj. B. K. wniósł odwołanie, kwestionując termin, od którego świadczenia zostały przyznane. Zdaniem skarżącego, zarówno zasiłek rodzinny, jak też dodatek .z tytułu samotnego wychowywania dziecka powinien otrzymać od 1 maja 2004 r., .a nie od 1 listopada 2004 r. jak orzeczono w decyzji. Rozpatrując odwołanie organ II instancji podkreślił, że w świetle art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) prawo do świadczeń rodzinnych jest ustalane od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Do wniosku dołączono również dokumenty wskazujące na utratę dochodu, który nastąpił w listopadzie 2004 r. czyli w miesiącu złożenia wniosku. Ponadto zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. Nr 45 poz. 433) prawo do świadczeń rodzinnych ustalono od 1 listopada 2004 r., tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym nastąpiła utrata dochodu (w tej sprawie skarżący utracił bowiem dochód z gospodarstwa rolnego w listopadzie 2004 r.). W skardze do Sądu skarżący, tj. B. K. podtrzymał w całości zarzuty podniesione w odwołaniu. Dotyczą one terminu od którego powinien mieć przyznane przedmiotowe świadczenia rodzinne, tj. jego zdaniem od dnia 1 maja 2004 r., ponieważ złożył wymagane dokumenty już w kwietniu 2004 r. Ponadto dodatkowo podniósł zarzut, że nie miał przyznanej także tzw. "wyprawki szkolnej". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie dodał, że skarżący nie wystąpił o przyznanie dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, ponieważ wystąpił tylko o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy lecz nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, jak i powołaną w niej podstawą prawną. W tej sprawie, zaskarżona decyzja organu II instancji została bowiem wydana z naruszeniem przepisów o właściwości w świetle dyspozycji art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Wynika to z tego, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), które jako organ właściwy do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych wskazują wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 20 ust. 2, art. 3 ust. 11) uprawniając go do upoważnienia w formie pisemnej innych wskazanych w ustawie osób – do wydania decyzji (art. 20 ust. 3). Nie ulega jednak wątpliwości, że organ właściwy określony w ustawie – to organ uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w pierwszej instancji, od których przysługuje odwołanie. Właściwym do rozpoznania odwołania nie jest jednak organ administracji publicznej wyższego stopnia – lecz inny organ wskazany w ustawie (art. 127 § 2 kpa). Organem tym jest jednak sąd rejonowy, co wynika z dyspozycji art. 4778 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, który to przepis w brzmieniu aktualnie obowiązującym wszedł w życie na podstawie art. 34 ust. 2 lit.a powołanej wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też powyższe przepisy nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji jest sąd powszechny. Sądy powszechne są organami właściwymi w sprawach o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, porodowy, pogrzebowy, rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Przepisy kpc w tym względzie formułują również konkretne odrębności postępowania odwoławczego, co przekonuje o zasadności wyżej formułowanych wniosków odnoszących się do zakresu stosowania przepisów kpa. Organem odwoławczym innym niż organ administracji publicznej może być sąd powszechny, którego zadaniem, jako organu rozpatrującego sprawę administracyjną jest bowiem merytoryczne załatwienie sprawy, nie zaś ocena prawidłowości działania organu administracji publicznej. Z tych względów, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało odwołanie jako organ niewłaściwy od decyzji administracyjnej wydanej przez organ I instancji, zaskarżona decyzja jest dotknięta kwalifikowaną wadą nieważności określoną art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku z dnia 12 maja 1995 r. (Sygn.akt IV SA 217/94 opublik. ONSA 2/96 p. 91). Z tych względów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).