II SA/Lu 156/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2009r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego nieprawidłowego składania pryzmy obornika I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 292, 80 /dwieście dziewięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt/ złotych, w tym 52, 80 /pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt/ złotych należnego podatku od towarów i usług oraz kwotę 17 /siedemnaście/ złotych tytułem zwrotu wydatków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania C. B. i S. T., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie skargi dotyczącej nieprawidłowego składania pryzmy obornika na nieruchomości stanowiącej własność S. T. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że Wójt Gminy B. umorzył postępowanie wszczęte na skutek skargi C. B. przekazanej w dniu 7 marca 2008r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczącej podjęcia działań zmierzających do usunięcia dużej pryzmy obornika składowanej bezpośrednio na gruncie na działce nr [...] stanowiącej własność S. T. w W. B. Zdaniem wnioskodawcy spływająca z pryzmy gnojowica powoduje zanieczyszczenie wody w studni C. B. W toku przeprowadzonych oględzin organ I instancji stwierdził, że w gospodarstwie S.T. obornik składowany jest na pryzmie o wymiarach 7 x 5 x 3 m przy budynku inwentarskim oddalonym 10 m od granicy z działką C. B. W dniu oględzin wystąpiły opady deszczu ze śniegiem i widoczny był wypływ gnojowicy o długości 4 m od pryzmy obornika. Podczas drugich oględzin stwierdzono, że pryzma obornika o wymiarach 2 x 3 m składowana jest w odległości 20 m od granicy nieruchomości C. B. Wtedy to nie stwierdzono przesiąkania do gruntu ani wypływu gnojowicy. Zdaniem organu I instancji postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe wobec braku podstaw prawnych do nakazania usunięcia pryzmy obornika ze względu na jego nieprawidłowe składowanie. Odwołanie od decyzji o umorzeniu postępowania złożyli C. B. i S. T. S. B. zarzucił, że decyzja jest sprzeczna z przepisami ustawy o ochronie środowiska, natomiast S. T. uważał, iż organ nie rozpoznał wniosku w części dotyczącej studni. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do bezprzedmiotowości postępowania wobec braku przepisu prawa, na podstawie którego możliwe byłoby nakazanie usunięcia pryzmy obornika bądź zastosowanie zabezpieczeń uniemożliwiających wyciek gnojowicy do gruntu. Zawarte w ustawie z dnia 10 lipca 2007r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. Nr 147, poz.1033) regulacje sposobu przechowywania nawozów naturalnych, gnojówki i gnojowicy (art. 25 ust. 1) wchodzą w życie od dnia 1 stycznia 2011r. Natomiast ustawa obowiązująca od dnia 1 stycznia 2009r. odnosi się do podmiotów prowadzących hodowle świń bądź chów drobiu na większą skalę (40.000 stanowisk drobiu, 2.000 stanowisk świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior) S. T. nie prowadzi takich hodowli, dlatego wskazane obowiązujące obecnie przepisy nie mogą być wobec niego stosowane. W sprawie nie mają zastosowania także przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. z 2007r., Nr 39, poz.251 ze zm.), ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008) ani ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008r., Nr 25, poz. 150 ze zm.), na podstawie której organ jest uprawniony jedynie do podjęcia działań kontrolnych. Odnosząc się do odwołania S. T. stwierdzono, że sprawa studni, jako zbiornika na nieczystości, została załatwiona przez organ I instancji postanowieniem z dnia 31 października 2008r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył C. B., który wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej art. 74 pkt 1 - 4 Konstytucji. Skarżący obawia się, że gnojowica wyciekająca z pryzmy na sąsiedniej działce w kierunku jego niżej położonej nieruchomości stwarza zagrożenie zatrucia wody w studni i środowiska naturalnego, a ponadto jest źródłem nieprzyjemnych i dokuczliwych zapachów. Skarżący uważa, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o nawozach i nawożeniu, bowiem przedmiotem sprawy jest przechowywanie nawozów naturalnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte w przedmiocie odprowadzania ścieków bytowych do studni oraz składowania obornika na posesji należącej do S. T. (zawiadomienie Wójta Gminy B. z dnia 11 marca 2008r., k.9 akt amin.) Wniosek w części dotyczącej odprowadzania ścieków bytowych do studni podlegał rozpoznaniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, o czym powiadomiono wnioskodawcę C. B. w trybie art. 66 kpa. Postępowanie przed Wójtem Gminy B. dotyczyło zatem jedynie kwestii składowania obornika. Z akt sprawy wynika, że C. B. - będący właścicielem działki sąsiedniej - obawia się, że składowany bezpośrednio na gruncie obornik może spowodować zatrucie wody w jego studni. Zwrócić należy uwagę, że kwestia ewentualnego zanieczyszczenia wody w studni na działce C. B. jest między innymi przedmiotem postępowania toczącego się co najmniej od 2007r. przed organami nadzoru budowlanego, co wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Lu 722/07, którym uchylono decyzje obu instancji wobec niewyjaśnienia sprawy. Z ustaleń w sprawie niniejszej wynika, że na nieruchomości S. T. składowany jest bezpośrednio na gruncie obornik wykorzystywany na potrzeby gospodarstwa rolnego. W trakcie przeprowadzonych oględzin w dniu 26 marca 2008r. stwierdzono, iż na działce zgromadzony był obornik w pryzmie o wymiarach 7x5x3 mb, zaś podczas oględzin w dniu 21 kwietnia 2008r. pryzma obornika miała wymiary 2x3 m. Skarżący C. B. w odwołaniu z dnia 1 grudnia 2008r. potwierdził, że przed drugimi oględzinami obornik został wywieziony przez S. T. na pole pod uprawę zbóż. Analizując treść odwołania i skargi złożonej przez C. B. stwierdzić należy, że domaga się on nakazania przez Wójta Gminy S. T. przeniesienia pryzmy obornika w inne miejsce takie, z którego – jego zdaniem – nie powodowałaby ona zagrożenia dla wody w studni. Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że postępowanie administracyjne przed Wójtem Gminy w zakresie jakiego domaga się skarżący – jest bezprzedmiotowe. Brak bowiem przepisu prawa, na podstawie którego Wójt Gminy byłby władny orzec o nałożeniu obowiązku. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 lipca 2007r. (Dz.U. Nr 147, poz. 1033) obornik przeznaczony do rolniczego wykorzystania jest nawozem naturalnym. Jest poza sporem, że S. T. prowadzi typowe gospodarstwo rolne i wykorzystuje gromadzony obornik na potrzeby tego gospodarstwa. Wskazana ustawa zawiera wprawdzie przepisy określające sposób przechowywania nawozów naturalnych, ale odnoszą się one do podmiotów prowadzących chów lub hodowlę drobiu lub świń na dużą skalę bądź będą obowiązywały dopiero w przyszłości (art. 18 ust. 1, art. 25, art. 49, art. 53). S. T. tak dużego gospodarstwa nie prowadzi. W sprawie nie może mieć zastosowania ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2007r., Nr 39, poz.251 ze zm.), która w art. 2 ust. 2 pkt 6 stanowi, iż nie stosuje się jej m.in. do obornika, gnojówki i gnojowicy, przeznaczonych do rolniczego wykorzystywania w sposób i na zasadach określonych w ustawie o nawozach i nawożeniu. W sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005r., Nr 236, poz.2008 ze zm.), bowiem w świetle art. 5 tejże ustawy wójt sprawujący nadzór nad realizacją obowiązków obciążających właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku nie może wydać decyzji nakazującej wykonanie takiego obowiązku, o ile dotyczyłby on zbierania powstałych na nieruchomości odpadów komunalnych, gromadzenia nieczystości w zbiornikach bezodpływowych, pozbywania się zebranych na terenach nieruchomości odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych. Skoro brak przepisu, który mógłby stanowić podstawę prawną do wydania przez Wójta Gminy decyzji administracyjnej nakazującej usunięcie pryzmy obornika, ewentualnie zastosowanie zabezpieczeń przed wyciekiem z niej gnojowicy do gruntu, to zasadne było stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 kpa. Dodać należy, że kwestia ewentualnej szkodliwości oddziaływania obornika na nieruchomość skarżącego, w tym na wodę w studni, może być przedmiotem postępowania przed właściwymi organami – inspektorem nadzoru budowlanego bądź inspektorem ochrony środowiska. Skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości przysługuje też roszczenie na podstawie kodeksu cywilnego przed sądem powszechnym o usunięcie ewentualnych uciążliwości związanych z wykonywaniem prawa własności przez sąsiada. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 74 ust. 1 Konstytucji RP dotyczącego obowiązku "prowadzenia przez władze publiczne polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom". Sformułowanie to ma charakter typowy dla określenia zadań (zasad polityki) państwa, nie rodzi natomiast bezpośrednio jakichkolwiek praw podmiotowych po stronie jednostki. (por. wyrok TK z dnia 6 czerwca 2006r., K 23/05) Z powyższych względów skarga C. B. jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych podlega oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.)