II SA/Lu 156/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Wójt Gminy Z. przyznał E. B. świadczenie w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłatę energii elektrycznej w miesiącu październiku 2009 r. W podstawie prawnej organ podał art. 3, art. 7 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1-3, art. 39 ust. 1-3 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że E. B. jest osobą bez dochodu, tym samym nie posiada możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb, w tym kosztów opłat za energię elektryczną. Z tych względów w ocenie organu przyznanie jednorazowej pomocy na pokrycie opłat za energię elektryczną pozwoli na zaspokojenie niezbędnych potrzeb wnioskodawczyni stosownie do treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Od decyzji tej E. B. wniosła odwołanie, podnosząc iż kwota przyznanych przez ośrodek pomocy społecznej zasiłków nie wystarcza na opłacenie wszystkich rachunków, wyżywienie oraz utrzymanie domu. Wskazała, iż co miesiąc otrzymuje mniej zasiłków oraz że zmuszona jest pożyczać pieniądze na życie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że E. B. spełnia warunki do uzyskania pomocy społecznej, nie przekracza bowiem kryterium dochodowego. Przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej pozwala na przyznanie zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ wskazał, iż taka forma pomocy udzielana jest przez organ na podstawie oceny sytuacji wnioskodawcy, przy czym w każdym przypadku taka decyzja jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Skoro więc E. B. zwróciła się o przyznanie zasiłku celowego przedkładając jednocześnie rachunek za energię elektryczną na kwotę 83,61 zł zasadnym było przyznanie pomocy w celu pokrycia kosztów energii elektrycznej. Z tych względów decyzja organu pierwszej instancji zgodna jest z wnioskiem strony, gdyż z w dacie składania wniosku o udzielenie pomocy oraz przeprowadzenia wywiadu środowiskowego brak było podstaw do ustalenia wyższych potrzeb w zakresie opłat za energię elektryczną w miesiącu październiku. Nadto Kolegium podniosło, iż przyznany zasiłek nie zamyka wnioskodawczyni drogi do ubiegania się o dalszą pomoc. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. B. niezadowolona z otrzymanych decyzji, zwróciła się o rozpatrzenie jej sprawy i przyznanie wyższego zasiłku. Podkreśliła, że przyznany zasiłek wystarcza jedynie na pokrycie należności za energię elektryczną. Suma ta nie pozwala natomiast na zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb takich jak zakup gazu używanego do gotowania i podgrzewania wody na pranie i na mycie. Wskazała, iż udzielana przez organ pomoc jest coraz mniejsza, co powoduje, iż czasami pozostaje całkowicie bez żadnych środków do życia. Zaznaczyła, iż organy dręczą ją oraz jej matkę stale przeprowadzanymi wywiadami środowiskowymi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania, ani przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu (ust. 2). Katalog potrzeb wskazanych w art. 39 ust. 2 ustawy jest tylko przykładowy. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, pokrycie kosztów energii elektrycznej jest niezbędną potrzebą bytową, która może być zaspokojona przez przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 885/08, niepubl.). Istotą zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej osoby lub rodziny ubiegającej się o jego przyznanie. W sprawie niniejszej istnienie takiej potrzeby zostało prawidłowo ustalone. Prawidłowa jest też ocena, że skarżąca nie jest w stanie zaspokoić jej własnym staraniem. Przyznanie zasiłku celowego oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Organowi administracji pozostawiona jest ocena, czy i w jakiej wysokości ta forma pomocy może być w konkretnym przypadku udzielona. W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Organy administracji nie przekroczyły w sprawie niniejszej granic uznania administracyjnego, przyznając skarżącej zasiłek celowy w wysokości 84 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów energii elektrycznej w październiku 2009 r., uwzględniły bowiem wskazane wyżej przepisy ustawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami, wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego, rozważając wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Udzielenie skarżącej pomocy nastąpiło po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, a więc po zebraniu niezbędnych danych dotyczących aktualnej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej skarżącej. Zwracając się o pomoc skarżąca przedstawiła rachunek za energię elektryczną na kwotę 83,61 zł, płatny w październiku 2009 r. Przyznana skarżącej decyzją z dnia 23 października 2009 r. kwota 84 zł nie może być więc w żadnym wypadku uznana za zbyt niską. Żądanie przyznania wyższej kwoty jest w tej sytuacji nieuzasadnione. Należy również zwrócić uwagę, że w tej samej dacie organ pierwszej instancji przyznał skarżącej zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. oraz pomoc rzeczową w formie 1 tony opału o wartości 680 zł. Zakres przyznanej skarżącej pomocy jest więc stosunkowo duży i uwzględnia różne potrzeby skarżącej. Ponadto słusznie Kolegium wskazało, iż przyznanie skarżącej zasiłku nie zamyka jej drogi do ubiegania się o dalszą pomoc przyszłości. W tym celu skarżąca może zwrócić się do organu pomocy społecznej o udzielenie jej wsparcia, wskazując konkretny cel oraz oczekiwaną formę udzielenia pomocy. Wyjaśnienia wymaga jednak, że celem pomocy społecznej nie jest uwzględnianie wszystkich bez wyjątku żądań osób uprawnionych i zaspokajanie wszystkich zgłaszanych przez nie potrzeb, lecz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).