II SA/Lu 1588/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak,, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski - sprawozdawca, Protokolant referent-staż. Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2004 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania K.M. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]października 2003 r. znak: [...] na mocy której przyznano odwołującemu się zasiłek okresowy w kwocie 50 zł od dnia 1 października do dnia 31 grudnia 2003 r. utrzymało decyzję w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podkreślił, iż stosownie do art.31 ustawy z dnia o pomocy społecznej zasiłek okresowy może być przyznany rodzinom, jeżeli ich dochód nie przekracza kryterium określonego w myśl art.4 ust1 ustawy a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb. W szczególności może on być przyznany ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia, brak uprawnień do renty rodzinnej oraz inne okoliczności , których występowanie uzasadniałoby przyznanie zasiłku. Cechą zasiłku okresowego jest jego uznaniowy charakter , co oznacza, iż ustawodawca pozostawił organowi administracyjnemu swobodę w zakresie oceny potrzeby jego przyznania. Swoboda ta została ograniczona w odniesieniu do minimalnej i maksymalnej wysokości zasiłku ( art.31 ust.4 ) oraz czasu trwania pomocy ( art.31 ust.3 ). Wysokość zasiłku uzależniona jest od możliwości pomocy społecznej oraz zakresu potrzeb zgłoszonych przez rodzinę, jednakże nie może być niższa od 19 zł, ani wyższa od różnicy między kryterium dochodowym rodziny ustalonym zgodnie z art.4 ust.1, a dochodem tej rodziny. Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, iż K.M. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z A.S. i jej trzema synami. Skarżący w mieszkaniu zajmuje jeden pokój, ale korzysta także z innych pomieszczeń . Nie ma on innego mieszkania, a przedmiotowy lokal stal się jego centrum życiowym, ośrodkiem koncentracji jego spraw osobistych i majątkowych. Za przyjęciem wspólnego zamieszkiwania przemawia według Kolegium także okoliczność, iż odwołujący się oraz A.S. bywają razem na działce, gdzie razem pracują , przyczyniając się do takim samym stopniu do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb rodziny. Ponadto A.S. pożycza pieniądze na leki ,a odwołujący się sprawuje opiekę nad jej dziećmi, podaje im posiłki, wyprawia do szkoły , bywa w niej w ich sprawach oraz pomaga w lekcjach. Kolegium wskazało także na fakt, iż ubiegając się o dodatek mieszkaniowy A.S. podała, iż K.M. jest członkiem jej gospodarstwa domowego, przez co przyznano jej dodatek w niższej wysokości. Za mało wiarygodne uznano wyjaśnienia odwołującego się , iż prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Korzysta bowiem bez ograniczeń i opłat z wody, gazu, prądu oraz sprzętów domowych. Dieta cukrzycowa , o której wspomina odwołujący się, może , ale nie musi być elementem decydującym o odrębności gospodarstw domowych. Kolegium za zasadne uznało zatem przyjęcie , iż wnioskodawca jest członkiem pięcioosobowej rodziny, która razem zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jej dochodami są wynagrodzenie za pracę A.S. w kwocie 661,66 zł, zasiłki rodzinne w kwocie 127, 5 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 69 zł oraz renta K.M. - 276, 32 zł. Razem dochód rodziny wynosi 1134, 48 zł i jest niższy od kryterium ustawowego wynoszącego 1342 zł. Kolegium wskazało, iż K.M. posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności przyznany orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2003 r . Stopień niepełnosprawności ustalono do dnia 2 czerwca 2006 r. Legitymuje się także orzeczeniem lekarza orzecznika KRUS stwierdzające, iż jest długotrwale niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym. Nie jest jednak zarejestrowany jako bezrobotny , chociaż przeciwwskazana jest mu tylko ciężka praca. Przedłożył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika ,iż jest chory na cukrzycę i musi stosować odpowiednia dietę. Analizując sprawę Kolegium uznało, iż udzielenie pomocy finansowej w wymiarze określonym decyzją nie jest dowolne, ponadto nie przekracza granic uznania administracyjnego. Mieści się tez w granicach możliwości jakimi dysponuje organ I instancji .Wysokość i stały charakter dochodów rodziny , a także zapewnienie potrzeb mieszkaniowych pozwalają rodzinie funkcjonować podobnie jak innym rodzinom. Kolegium zwróciło uwagę, iż rodzina objęta jest innymi formami pomocy. Dzieci A.S. mają opłacone dożywianie w szkole, a łączny rozmiar świadczeń pieniężnych sięgnął kwoty 1188 zł Poza tym odwołujący się ma przyznany zasiłek stały .Organ odwoławczy wspomniał także, iż przyznawane zasiłki okresowe wynoszą średnio 60- 70 zł miesięcznie ale udzielane są także w wysokości 20-30 zł. Jest to podyktowane niewystarczającymi środkami finansowymi jakimi na ten cel dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Decyzję Kolegium zakwestionował K.M. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, iż Kolegium otrzymało w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku w kwocie 50 złotych, mimo , iż ta sama decyzja kwotę 50 złotych przyznaje dopiero w grudniu 2003 r. W pozostałych miesiącach kwota 26 zł stanowi różnicę pomiędzy już pobranym świadczeniem w kwocie 24 zł , a przyznana kwotą 50 zł. Skarżący podkreślił, iż spełnia warunki do zasiłku okresowego, jest osoba chorą, ponosi duże wydatki na lek . Zaprzeczył też, iż w wywiadzie środowiskowym pisał o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa z A.S. Papiery w jego mniemaniu zostały sfałszowane. Potwierdził, iż nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, wskazując przy tym na bezskuteczność tej czynności. Nikt bowiem nie przyjmie tak schorowanej osoby do pracy. Udzielone mu świadczenie skarżący uznał za niewystarczające na pokrycie kosztów leczenia i diety związanej z leczeniem cukrzycy W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi .Należy przede wszystkim podkreślić, iż stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz.1269 ) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeśli ustawy szczególne nie stanowią inaczej .Kontrola ta ogranicza się zatem do zbadania ,czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czynią to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając sprawę w takim zakresie Sąd nie dopatrzył się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W toku postępowania zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej i skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy. Zasiłek okresowy określony w art.31 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ma charakter świadczenia uznaniowego, co oznacza, iż to organ administracji publicznej decyduje w jakiej wysokości i na jaki okres zostanie świadczenie przyznane, z zastrzeżeniem ograniczenia wynikającego z art. 31 ust.4 ustawy. Kolegium w sposób rzetelny i staranny wskazało, jakie czynniki miały wpływ na wysokość świadczenia powołując się na stale dochody rodziny , zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe w tym otrzymywanie dodatku mieszkaniowego, a także na inne formy pomocy jaką jest objęta. Skalę wsparcia porównano ze świadczeniami otrzymywanymi przez inne rodziny na terenie Gminy i jej możliwościami finansowymi. Na konieczność uwzględnienia także tego aspektu zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 26 kwietnia 1999r. (sygn.akt IISA/ Ka1316/97 OSS1999/4/111) stwierdził, iż to organ bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z tytułu pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego z jednej strony, a drugiej w możliwościach finansowych pozwalających na zaspokojenie potrzeb. Kiedy środki nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, właściwe organy zobowiązane są do wyważenia udzielanej pomocy , a więc uwzględnienia sytuacji subiektywnej uprawnionych i sytuacji obiektywnej. Nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący określenia w decyzji kwot do wypłaty. Skoro decyzja z dnia [...] lipca 2003 r. przyznająca skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 24 zł została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2003 r. sygn. akt [...] to w sytuacji pobrania tych kwot, powstał obowiązek ich zwrotu. Mając na uwadze słuszny interes skarżącego organ nie popełnił błędu, zaliczając pobrane kwoty na poczet nowego świadczenia. Sąd aprobuje także zapatrywania organów co do prowadzenia przez niego wspólnego gospodarstwa z A.S. i jej dziećmi. Świadczy o tym udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, pozostawanie na częściowym wzajemnym utrzymaniu i dbałość o właściwe funkcjonowanie rodziny. Zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko jest poprawne i nie można dopatrzyć się w nim dowolności. Taki pogląd zdaje się popierać także A.S., która w deklaracji o wysokości dochodów stanowiącej załącznik do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dnia 14 kwietnia 2003 r. stwierdziła, iż jej gospodarstwo domowe składa się z pięciu osób, wpisując do deklaracji skarżącego. W ocenie Sądu powyższe oświadczenia wyraźnie nawiązują do ustaleń organów administracji i zostało właściwie ocenione w toku postępowania. Sąd uznał, iż wniosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu , nie zawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub części, jest nieuzasadniony ( por. Post. SN z dnia 14 października 1998 r. sygn. akt II CKN 687/ 98 OSNC 1999/3/63) Z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr.153, poz. 1270 ) skargę należało oddalić.