II SA/Lu 159/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić M.K. przyznania prawa pomocy. M.K. w złożonej skardze na decyzję Wojewody Lubelskiego zwróciła się o zwolnienie jej z wpisu sądowego motywując to ją swoją sytuacją materialną. Zawarty w skardze wniosek potraktowano jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na to, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej składa się na urzędowym formularzu PPF wezwano skarżącą do jego złożenia. W złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zakreśliła żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Złożony na urzędowym formularzu wniosek skarżąca uzasadniła jedynie naruszeniem kpa. Wskazując na swoją sytuację majątkową wnioskodawczyni podała, iż należy do niej dom o powierzchni [...] m2. Natomiast jedynym jej dochodem jest emerytura w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni swoje gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie nie zawierało m.in. informacji o stałych kosztach utrzymania koniecznego, na które to koszty (niesprecyzowane co do wysokości) wnioskodawczyni powoływała się we wniesionej skardze. W związku z tym, wezwano skarżącą do nadesłania: oświadczenia wskazującego wysokość stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego (np. kosztów zużycia energii elektrycznej, gazu, kosztów wyżywienia) oraz dokumentów źródłowych (np. faktur VAT, rachunków), w miarę możliwości z ostatnich trzech miesięcy poświadczających wysokość tych wydatków; w przypadku gdy którekolwiek z kosztów utrzymania koniecznego ponoszone są w innych odstępach czasu niż miesięczne należało zaznaczyć które to koszty i w jakich odstępach czasu są ponoszone; potwierdzenia odbioru emerytury z miesiąca marca bieżącego roku bądź w przypadku jego braku wyciągu z rachunku bankowego na który przelewana jest emerytura również z miesiąca marca bieżącego roku. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 25) w zakreślonym terminie wnioskodawczyni żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów nie nadesłała. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny możliwości (lub ich braku) poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych toczącego się postępowania. Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu wniosku nie wskazała faktów, z których by wynikało, iż wniosek jest zasadny. Skarżąca uzasadniła swój wniosek jedynie naruszeniem kpa. Nie odniosła się w żaden sposób do swojej sytuacji finansowej co jest jedyną przesłanką oceny zasadności wniosku. Dlatego też konieczne było wezwanie skarżącej do nadesłania ww. dodatkowych dokumentów. Wnioskodawczyni nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych odnoszących się do możliwości uzyskiwania dochodów jak również pozostałych kosztów utrzymania nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.