II SA/Lu 159/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] – po rozpatrzeniu odwołania E. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] – umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. organ I instancji – orzekając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy Prawo budowlane – odmówił nałożenia na A. O. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych przy budynku mieszkalnym usytuowanym na działce nr [...] w miejscowości K. do stanu zgodnego z prawem. Od powyższej decyzji złożył odwołanie E. C., ojciec B. T. - właścicielki działki nr [...] w miejscowości K. (bezpośrednio sąsiadującej z działką nr [...]). Rozpatrując powyższe odwołanie organ II instancji ustalił, że E. C. nie jest ani właścicielem ani użytkownikiem wieczystym działki nr [...]. Na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1990 r. działka ta została bowiem przez odwołującego i jego małżonkę – H. C. przekazana ich córce B. T., która ustanowiła na ich rzecz dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie korzystania z zabudowań oraz prawie użytkowania działki gruntu o pow. 30 arów w działce według ich wyboru. W ocenie organu, odwołujący się nie posiada zatem tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, który dawałby mu prawo do dysponowania i rozporządzania nią samodzielnie, a tym samym i podejmowania decyzji przysługujących jedynie właścicielowi, w tym dotyczących robót budowlanych prowadzonych na sąsiedniej działce. W tej sytuacji – zdaniem organu – E. C. nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, albowiem źródłem interesu prawnego nie może być ograniczone prawo rzeczowe. a podmiotowi legitymującemu się takimi prawami przysługują jedynie uprawnienia z tego prawa wynikające. Organ podkreślił, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Uzasadniając twierdzenie, że E. C. nie przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie robót budowlanych prowadzonych na działce nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] powołał się również na stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SAB/Lu 1/12, oddalającym skargę E. C. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Organ zaznaczył przy tym, że w świetle art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, że rozpatrywane odwołanie pochodzi od osoby nie będącej stroną i w związku z tym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze. Skargę na powyzszą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. T., reprezentowana przez E. C., jako jej pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest bezzasadne, bowiem pisma skierowane zarówno do organu I jak i II instancji składał wspólnie z córką B. T. i były one podpisywane przez nich oboje. Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że A. O. dokonał samowoli budowlanej, bowiem bez wymaganego pozwolenia i “z karygodnym złamaniem wszelkich przepisów" wybudował na swej działce dom mieszkalny, w którym pondato zamieszkał bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. W związku z tym autor skargi domagał się nałożenia na A. O. obowiązku przedłożenia kompletu niezbednych dokumentów w celu legalizacji przedmiotowej samowoli. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy E. C. – ojcu skarżącej B. T. – przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie legalności robót budowlanych wykonanych przez A. O. przy budynku mieszkalnym usytuowanym na działce nr [...] w miejscowości K. Zaskarżoną decyzją [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] umorzył bowiem na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem E. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., odmawiającej nałożenia na A. O. określonych obowiązków w celu doprowadzenia przedmiotowych robót do stanu zgodnego z prawem, uznając, że E. C. nie posiada w tym postępowaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Na wstępie podkreślić wypada, że od powołanej wyżej decyzji organu I instancji odwołanie wnieśli wspólnie E. C. i B. T. Poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu decyzja organu odwoławczego odnosi się zaś jedynie do odwołania E. C. Kwestia interesu prawnego E. C. w postępowaniu administracyjnym w sprawie robót budowlanych na działce nr [...] była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie również w sprawie II SAB/Lu 1/12, w której prawomocnym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. oddalono skargę E. C. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie samowoli budowlanej ze względu na brak interesu prawnego uprawniającego do wniesienia takiej skargi. Powołany wyżej wyrok jest o tyle istotny, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Istota przedmiotowej mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. W niektórych sytuacjach będzie to nawet konieczne (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2011, s. 476-477). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem argumentacja Sądu w wyroku oddalającym skargę E. C. w sprawie II SAB/Lu 1/12 w istocie sprowadza się do uznania, że skarżący nie ma interesu prawnego w żadnym postępowaniu administracyjnym dotyczącym robót budowlanych na działce nr [...]. W orzeczeniu tym podniesiono bowiem, że skarżący nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym działki nr [...] sąsiadującej z działką [...], o czym świadczy treść aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1990 r. , z którego wynika, że wspomniana działka nr [...] została przez E. C. i H. C. przekazana B. T., która ustanowiła na ich rzecz dożywotnią służebność osobistą, polegającą na prawie korzystania z zabudowań w całości oraz prawo użytkowania działki gruntu o powierzchni 30 arów w działce, według ich wyboru. Źródłem interesu prawnego nie mogą być natomiast – jak stwierdził Sąd - ograniczone prawa rzeczowe, a podmiotowi legitymującemu się takimi prawami przysługują jedynie uprawnienia z tego prawa wynikające. Tym samym podmiot ograniczonego prawa rzeczowego ma interes prawny jedynie w postępowaniu administracyjnym, które potencjalnie może wywrzeć bezpośredni wpływ na byt lub treść tego ograniczonego prawa rzeczowego, to jest bezpośrednio doprowadzić do jego zniesienia, ograniczenia lub rozszerzenia, zaś nie ma takiego interesu w postępowaniu wywołującym bezpośrednie skutki wyłącznie na byt lub treść prawa hierarchicznie silniejszego, to jest prawa własności nieruchomości. Podkreślić należy, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki: glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Mając zatem na uwadze ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SAB/Lu 1/12, którą skład orzekający w niniejszej sprawie jest na mocy art. 170 p.p.s.a. związany, a nadto ją w pełni aprobuje, należy uznać za prawidłowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż E. C. nie przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie robót budowlanych wykonanych przez A. O. na działce nr [...]. Jednocześnie stwierdzić należy, że odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jest w tych okolicznościach zbędne. W tych warunkach nie może budzić wątpliwości, że E. C. – pomimo, iż doręczono mu decyzję organu I instancji z dnia 20 listopada 2012 r. – nie był uprawniony do jej zaskarżenia, co obligowało organ odwoławczy do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ II instancji umarza bowiem postępowanie odwoławcze w razie stwierdzenia, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz. 119). Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.