II SA/Lu 16/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec – sprawozdawca, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Stażysta Monika Kowalik, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz K. Ś. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego – po ponownym rozpatrzeniu wniosku K. Ś. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2003r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji podał, że zainteresowana twierdzi, że w kwietniu 1943 r. została razem z matką złapana przez Niemców i osadzona w obozie przejściowym w Z. Na potwierdzenie powyższego przedstawiła oświadczenia świadków: H. T. i T. Z.. W ocenie organu oświadczenia świadków budzą wątpliwości. Z materiału źródłowego dostępnego organowi (Informator encyklopedyczny obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939 – 1945 opracowany przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce , PWN Warszawa 1979r.) wynika, że obóz przesiedleńczy w Z. istniał od 27.11.1942r. do 19.01.1944r. Przebywała w nim ludność wysiedlona z Z. W pierwszym okresie akcji wysiedleńczej (XI.1942 – III.1943) przez obóz przeszło 41.080 osób ze 116 wsi. Ogółem przez obóz przeszło około 100 tysięcy wysiedlonych. Świadkowie nie znali strony przed wysiedleniem, pochodzili z innych miejscowości i w ocenie organu, że względu na tak dużą liczebność obozu nie mogli pamiętać poszczególnych osób. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie należy podkreślić, że faktu pobytu K. Ś. w obozie w Z. nie potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy materiały dowodowe. Zarówno Archiwum Państwowe, Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w L., jak i Instytutu Pamięci Narodowej potwierdziły, że w zasobach archiwalnych brak jest dokumentów świadczących o pobycie K. Ś. w obozie w Z. Zdaniem organu dowody z dokumentów korzystają z domniemania prawdziwości przewidzianego w art. 76 kpa, które nie zostało przez stronę obalone, zatem należy je uznać za w pełni wiarygodne. W skardze na powyższą decyzję K. Ś. wnosi o uchylenie tej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podnosi, że organ z niezrozumiałych względów nie daje wiary zeznaniom świadków, którzy dobrze pamiętają pobyt matki skarżącej z płaczącym niemowlęciem w obozie w Z. Kwestionuje przyjęcie przez organ jako dowodu pism nadesłanych przez IPN w L. i W., które posługują się fragmentarycznie zachowanymi dokumentami. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów uchybił przepisom dotyczącym zasad postępowania dowodowego. Zgodnie z przepisem art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zebrać w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tylko bowiem wszechstronne rozważenie wszelkich dowodów koniecznych dla rozstrzygnięcia danej sprawy warunkuje prawidłowe ustalenia stanu faktycznego, a tym samym zastosowanie odpowiedniej normy prawnej. Nierozerwalnie z tą zasadą postępowania dowodowego związany jest przepis art. 80 kpa, który statuuje zasadę swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego. Zgodnie z jego brzmieniem Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalając stan faktyczny organ nie może dokonać oceny dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki. Każdorazowo wiec jego obowiązkiem jest przedstawienie toku rozumowania zarówno przy uznaniu wiarygodności danych dowodów, a tym bardziej przy odmowie przyznania tego przymiotu. Argumentacja taka powinna być rzetelna, wyczerpująca i nie powinna nasuwać jakichkolwiek wątpliwości. W ocenie Sądu organ administracji rozpatrując sprawę K. Ś. uchybił zasadzie swobodnej oceny dowodów. Skarżąca ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich w obozie przejściowym w Z. w 1943 r. przedstawiła organowi oświadczenia świadków, które potwierdzają ten pobyt. Oceniając te oświadczenia organ stwierdził, że budzą one wątpliwości, bowiem świadkowie nie znali strony przed wysiedleniem, pochodzili z innych miejscowości i ze względu na dużą liczebność obozu nie mogli pamiętać poszczególnych osób. Kierownik Urzędu pominął tę część oświadczeń, w której świadkowie twierdzą, że skarżąca razem z matką umieszczona była w tym samym baraku, w którym przebywali świadkowie. Zapamiętali oni skarżącą jako ciągle płaczące kilkumiesięczne niemowlę. Ponadto matka skarżącej i matka świadka H. F. utrzymywały częste kontakty także po wojnie. Zatem kategoryczne przesądzenie o odmowie wiarygodności zeznań takich osób i oparcie swojej decyzji na wyżej przedstawionych twierdzeniach przekracza granicę swobody oceny dowodów przez organ administracji. Trafny jest także zarzut skarżącej, że przyjął jako dowód pisma nadesłane przez IPN w L. i w W. Z pism tych bowiem wyraźnie wynika, że nie jest możliwe potwierdzenie pobytu skarżącej i jej matki w obozie przejściowym w Z., bowiem w materiałach archiwalnych brak jest ewidencji osób osadzonych w tym obozie (k.3 i 32). Organ powołuje w uzasadnieniu decyzji okoliczność, że przez obóz przeszło około 100 tys. wysiedlonych, a więc zdaniem Sądu możliwe jest, że nie wszystkie nazwiska ujęte zostały w ewidencji osób osadzonych. Z tych względów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów w toku ponownego rozpatrywania sprawy winien w sposób rzetelny dokonać oceny zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, ewentualnie – skoro jego zdaniem oświadczenie świadków budzą wątpliwości – przesłuchać zawnioskowanych przez skarżącą świadków i w zależności od wyników oceny materiału dowodowego ustalić ponownie stan faktyczny, który będzie podstawą do zastosowania danej normy prawnej. Przy przyjęciu, że skarżąca przebywała w obozie przejściowym w Z.(mając wówczas mniej niż 14 lat) może ona ubiegać się o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 lit. c ustawy o kombatantach (...) z dnia 24 stycznia 1991r. (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których osadzone były osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). Dlatego też zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zaś o kosztach postępowania orzec w myśl art. 200 tej ustawy.