II SA/Lu 160/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Protokolant Asystent sędziego Kazimierz Marszałek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta B. decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] – w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że J. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje w mieszkaniu po zmarłej matce. Figuruje w rejestrze osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy – Filia w B., gdzie jest zarejestrowana od dnia [...] stycznia 2011 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2013 r. (nr [...]) Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. zaliczył ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2017 r., z możliwością wykonywania zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Ustalono, że stan zdrowia J. S. nie uległ pogorszeniu w stosunku do stanu stwierdzonego poprzednim orzeczeniem w tym przedmiocie. Tym samym skarżąca spełnia przesłanki zawarte określone w art. 7 pkt 1, 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej (ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność). Jest pod stałą kontrolą lekarską, a jej miesięczne wydatki w badanym okresie stanowiły opłaty z tytułu czynszu, który był pokrywany z dodatku mieszkaniowego oraz wydatki na żywność, pokrywane w miarę możliwości finansowych. Nie zgłosiła ona żadnych zaległości z tytułu wydatków za leki oraz opłaty energii elektrycznej w odniesieniu do potrzeb zgłoszonych we wniosku z dnia 28 czerwca 2011 r. będącego przedmiotem rozpatrywanej sprawy oraz bieżących zaległości. Dochód netto J. S. za miesiąc maj 2011 r. wynosił tylko ... zł i objął kwotę dodatku mieszkaniowego przyznanego przez Urząd Miasta w B. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. (znak: [...]). Tym samym nie zostało przekroczone kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej w wysokości 542 zł, ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji odmówił jednakże przyznania J. S. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków i opłacenie energii elektrycznej uznając, że recepty uległy przedawnieniu, zaś faktura za energię elektryczną została faktycznie zapłacona. Ponadto podniósł, że od kwietnia 2013 r. do chwili wydania decyzji wnioskodawczyni ze względu na ubóstwo, niepełnosprawność i bezrobocie otrzymała pomoc w formie zasiłków okresowych i celowych z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych oraz na dożywianie w łącznej wysokości ... zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że brak danych do stwierdzenia, czy recepty z czerwca 2011 r. zostały zrealizowane, bowiem J. S. nie przedłożyła wiarygodnego dowodu, jakim jest faktura dokumentująca wykupione leki, aby uznać jej odwołanie i zrefundować zakup leków. Nadto ustalono, że odwołująca się we własnym zakresie uregulowała rachunek za energię elektryczną z czerwca 2011 r. i nie posiada zaległości w opłatach z tego tytułu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca J. S. – nie formułując konkretnych zarzutów – wyraziła niezadowolenie z treści decyzji organu odwoławczego. Podniosła, że organy narażają jej zdrowie i życie nie udzielając jej pomocy w odpowiednim czasie i dopuszczają do przedawnienia recept, co powoduje wykluczenie społeczne z prawa do życia i leczenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie nadawczej – k. 13 akt sądowych), skarżąca powtórzyła stanowisko zawarte w skardze dodając, że dochód zawsze rozpatruje się z miesiąca, w którym złożony został wniosek lub miesiąca poprzedzającego złożenie podania. Jej zdaniem organy w żaden sposób nie udowodniły, że nie zrealizowała recept, ani tego że opłaca rachunki za energię elektryczną bez opóźnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd ocena zgodności z prawem podjętych na skutek wniosku skarżącej rozstrzygnięć organów odnośnie przyznania jej zasiłku celowego wskazuje, że rozstrzygnięcia te nie naruszają ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest negatywna dla skarżącej decyzja odmawiająca przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków i opłacenie rachunków za energię elektryczną w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku z dnia [...] czerwca 2011 r. W odniesieniu do tej sprawy zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst: Dz.U. z 2015 r. poz. 163, dalej jako "u.p.s."), która reguluje zasady ustalania prawa do świadczeń z pomocy społecznej, ich przyznawania i wypłacania. W swoim wniosku skarżąca domagała się przyznania jej zasiłku celowego "na zakup leków i zapłacenie energii elektrycznej". Z treści tego wniosku wynika zatem, że jej żądanie dotyczyło zasiłku celowego, o którym stanowi przepis art. 39 u.p.s. Decyzja organu I instancji oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. rozstrzygnęły żądanie skarżącej w sposób negatywny, pomimo spełnienia przez nią kryterium dochodowego. Stanowisko to w okolicznościach faktycznych tej sprawy jest prawidłowe. Wskazany przepis art. 39 ust. 2 u.p.s. stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wydana z upoważnienia Burmistrza B. decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego zapadła w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Organ rozpatrując sprawę ponownie, celem ustalenia aktualnej sytuacji skarżącej, w dniu [...] września 2013 r. przeprowadził dodatkowy wywiad środowiskowy (k. 138-14 akt administracyjnych), który łącznie z innymi dokumentami dał podstawę do wydania decyzji odmownej. Zgodnie z art. 7 u.p.s., pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Chodzi więc o przypadki szczególne i wyjątkowe. Organ przede wszystkim trafnie uznał, że skarżąca, co do zasady, spełnia warunki do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej, gdyż jest osobą niepełnosprawną, ubogą i bezrobotną. Ustalenie to nie przesądza jednak wydania decyzji pozytywnej w zakresie przyznania zasiłku celowego, bowiem wymagane jest spełnienie także wszelkich pozostałych kryteriów przewidzianych ustawą, co także nie gwarantuje decyzji pozytywnej. Prowadzący postępowanie w I instancji organ pomocy społecznej niewadliwie ustalił, że skarżąca jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. W świetle zaś art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 (uchylony z dniem 1 stycznia 2012 r.) i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), ustalonego stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r. poz. 823), przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Tym samym prawidłowo organy obu instancji ustaliły i przyjęły, że po stronie skarżącej zaistniała również przesłanka spełnienia przez nią kryterium dochodowego, gdyż jej dochód wynosił ... zł, czyli nie przekraczał kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Należy jednak pamiętać, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. "uznania administracyjnego", o czym przesądza treść przepisu art. 39 ust. 1 u.p.s. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, że załatwienie sprawy może nastąpić zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, jest on bowiem bezwzględnie związany przepisami postępowania określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm. "dalej k.p.a."), w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej, między innymi przepisem art. 3 ust. 1 u.p.s., według którego celem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednakże zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). W przedmiotowej sprawie organy obu instancji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz prawidłowej ich oceny i na tej podstawie wyciągnęły niewadliwe wnioski. Przede wszystkim wniosek skarżącej zmierzał do udzielenia pomocy na wskazany w nim cel, która miała być przeznaczona na pokrycie wydatków, które – w okolicznościach faktycznych tej sprawy – nie mieściły się w zakresie pojęcia "niezbędnej potrzeby życiowej", bowiem zostały przez skarżącą już dawno zrealizowane. W konsekwencji odmawiając przyznania zasiłku celowego organy zasadnie uznały, że potrzeba zakupu leków i zapłaty za energię elektryczną odnośnie należności istniejących w 2011 roku, nie stanowiły w chwili badania pod kątem zapewnienia skarżącej niezbędnych potrzeb bytowych i wydania decyzji takiej potrzeby, która wymagałaby interwencji państwa. Przyznając skarżącej niejednostkową i realną pomoc w takim zakresie w okresie późniejszym, w sytuacji otrzymywania przez skarżąca tego rodzaju świadczeń za inne okresy, organy naruszyłyby zasady płynące z powołanego art. 3 u.p.s. Odnośnie zarzutów skarżącej J. S. wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w kwestii narażania jej z premedytacją na utratę zdrowia i życia należy wyjaśnić, że okoliczności te nie wynikają z akt sprawy, a co więcej przeczy im zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności udzielana skarżącej w różnorakiej formie pomoc społeczna. Zakres udzielanej skarżącej pomocy społecznej od wielu już lat wskazuje, że organy pomocy społecznej z całą powagą odnoszą się do jej sytuacji życiowej, a pomoc ta ma rzeczywisty wymiar, ograniczony jedynie realnymi możliwościami państwa udzielającego pomocy. Podsumowując dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego, a wydając wobec skarżącej negatywną decyzję w omawianym zakresie – nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga nie mogła zostać uwzględniona, dlatego należało orzec ją oddalić.