II SA/Lu 162/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania R. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione S. K. i Ł. K. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że po przeliczeniu dochodu rodziny wnioskodawczyni ustalono, że dochód ten w 2009 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 896,18 zł i tym samym przekroczył kwotę 725,00 zł stanowiącą ustawowe kryterium dochodowe, określone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów o 171,18 zł, warunkujące przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Od powyższej decyzji R. K. wniosła odwołanie. W treści odwołania podniosła, że wyliczone dochody z gospodarstwa rolnego nie są dochodami faktycznymi, bo zgodnie z umową dzierżawy od 2003 r. nie uprawia pola i nie uzyskuje żadnych korzyści z niego poza czynszem. Odwołująca wskazała również na trudną sytuację finansową rodziny. Organ odwoławczy rozpatrując powyższe odwołanie uwzględnił je, jednak nie z przyczyn w nim podniesionych. Kolegium bowiem uznało, że decyzja organu I instancji narusza art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ nie spełnia wymogów tego przepisu, według którego decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ I instancji poprzestał na zacytowaniu przepisów natury ogólnej pomijając przepisy stanowiące podstawę do dokonanych wyliczeń, a ponadto nie wskazał sposobu liczenia dochodu, ani wysokości składników jakie wziął pod uwagę przy liczeniu dochodu. Nie podał także z jakiego konkretnego dokumentu przyjęcie określonego składnika dochodu wynika i jaka jest jego wysokość, a w przypadku konieczności wyliczenia jego wysokości, nie wskazał sposobów wyliczenia tego składnika. Zdaniem Kolegium niedopuszczalne jest zawarcie jedynie wyniku dokonanych wyliczeń w uzasadnieniu decyzji, której rozstrzygnięcie uzależnione jest od prawidłowo wyliczonego dochodu, ponieważ takie uzasadnienie decyzji ogranicza stronie możliwość przeanalizowania prawidłowości wyliczeń, a tym samym możliwość świadomego i skutecznego korzystania ze środków odwoławczych. Kolegium stwierdziło, że organ pomocy społecznej winien jeszcze raz przeanalizować stan faktyczny sprawy, a wydana decyzja powinna być wszechstronnie uzasadniona w szczególności, jeśli rozstrzygnięcie nie spełnia oczekiwań wnioskodawcy. W skardze od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. K. podniosła te same argumenty, które wskazała w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dotyczące głównie trudnej sytuacji materialnej rodziny. Poza tym stwierdziła, że po uchyleniu przez Kolegium decyzji organu pomocy społecznej z dnia [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, decyzją z dnia [...], organ I instancji ponownie niezasadnie odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jej dzieciom: S. K. i Ł. K. Podkreśliła, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,88 ha przeliczeniowego. Gospodarstwo oddała w dzierżawę i jedyny dochód z gospodarstwa to czynsz dzierżawny w wysokości 500,00 zł rocznie. Podniosła również zarzuty dotyczące dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny umowy dzierżawy, jako niespełniającej przesłanek art. 9 ust. 8 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Należy przede wszystkim wskazać, iż w świetle art.138 § 2 kpa nie budzi zastrzeżeń pogląd, według którego organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, wówczas, gdy organ pierwszej instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 136 kpa tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, iż przeprowadzone postępowanie organu I instancji nie dawało wystarczających podstaw do rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do art. 7 kpa organ prowadzący postępowanie jest zobligowany przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa), poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa (wyrok NSA z dnia 4 października 2002r., sygn. akt I SA 3098/01, LEX nr 83731). Rację ma organ, przekonując, iż zasada ta w zakresie ustalenia dochodu skarżącej na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) oraz ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) nie spełnia wymogów określonych w przepisach postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 1 kpa. Jak wynika z akt sprawy Kierownik OPS odmawiając przyznania żądanego przez R. K. świadczenia na osoby uprawnione – na S. K. i Ł. K. swoje stanowisko uzasadnił ogólnikowo i pobieżnie. Organ ten bowiem wskazał, jakie dokumenty przedstawiła zainteresowana i podniósł, że na ich podstawie ustalił, że wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,36 ha fizycznych, co stanowi 7,88 ha przeliczeniowych, którego część wydzierżawiła w dniu 4 kwietnia 2003r. Organ I instancji wskazał tylko, że po przeliczeniu ustalił, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w 2009r. wyniósł 896,18zł i przekracza ustawową kwotę 725 zł na osobę. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym swej decyzji m.in. dowody, na jakich się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi, jak w omawianej sprawie, gdy organ administracji ustala dochód wnioskodawcy, który jest przesłanką odmowy bądź przyznania świadczenia. W takim wypadku organ jest obowiązany szczegółowo wyjaśnić i wskazać przesłanki, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy oraz wskazać konkretne wyliczenia, które posłużyły mu do wyliczenia dochodu strony. W omawianej sprawie należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż odmawiając przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie, na jakiej podstawie obliczył wysokość dochodu skarżącej, wskazując na konkretne wyliczenia i źródła informacji, które posłużyły mu do tych obliczeń. Samo wymienienie w uzasadnieniu decyzji tylko numeracji artykułów przepisów prawnych przyjętych za podstawę prawną nie spełnia wymogu przytoczenia przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 1985 r., SA/Kr 579/85, ONSA 1985, nr 2, poz. 14). Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.