II SA/Lu 164/23
WyrokWSA w Lublinie2023-09-05
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Brygida Myszyńska-Guziur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa budynku gospodarczego i wiaty na działce rolnej, oddzielonej od istniejącego siedliska rolnego jedną niezabudowaną działką, stanowi realizację nowej zabudowy w ramach istniejącego siedliska, dopuszczalną zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że planowana inwestycja polegająca na budowie budynku gospodarczego i wiaty na działce rolnej, znajdującej się w odległości około 50 m od istniejącego siedliska rolnego skarżącego i oddzielonej od niego jedną niezabudowaną działką, stanowi realizację nowej zabudowy w ramach istniejącego siedliska, a nie budowę nowego siedliska. W związku z tym, inwestycja ta jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza lokalizację nowej zabudowy w istniejących siedliskach. Organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcia "siedliska rolnego" oraz "bezpośredniego sąsiedztwa", stosując zbyt wąskie rozumienie tych terminów, które nie przystaje do współczesnych realiów gospodarstw rolnych.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o pozwolenie na budowę budynku gospodarczego i wiaty na działce nr ewid. [...]. Starosta Kraśnicki odmówił zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia, uznając inwestycję za niezgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Starosty, argumentując, że planowana inwestycja nie spełnia warunków zabudowy zagrodowej, w szczególności w zakresie "enklawy" i "bezpośredniego sąsiedztwa". Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując interpretację organów.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Lubelskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Kraśnickiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2022 r., znak:IF-VII.7840.2.47.2022.AG w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Kraśnickiego z dnia 17 października 2022 r., znak: [...]
Z. S. (dalej jako "strona", "skarżący", "inwestor"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że strona wnioskiem z dnia 21 września 2022 r. zwrócił się do Starosty [...] o udzielenie pozwolenia na budowę budynku gospodarczego i wiaty na działce nr ewid. [...] w m. [...] gm. Z..
Starosta K., decyzją wydaną w dniu 17 października 2022 r. odmówił skarżącemu zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji przywołał przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. przyjętego uchwałą Rady Gminy Z. nr [...] z dnia 16 września 2002 r., dokonał analizy zapisów w odniesieniu do planowanej inwestycji oraz stwierdził, że projektowane zamierzenie jest niezgodne z wytycznymi przedmiotowego planu.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją w odwołaniu strona odniosła się do spornych zapisów planu i z uwagi na brak definicji legalnej pojęcia "enklawy" i "bezpośredniego sąsiedztwa" dokonała interpretacji tych pojęć w oparciu o potoczne ich znaczenie. Skarżący wskazał również, że wszystkie budynki tworzące zagrodę traktowane są równorzędnie, mogą być realizowane niezależnie od siebie. Zdaniem inwestora tworzenie zagrody można rozpoczynać od dowolnego budynku czy to mieszkalnego czy gospodarczego. Definicja siedliska nie narzuca konieczności realizacji całego siedliska w jednym czasie. Co więcej, taki obowiązek wielokrotnie uniemożliwiłby realizację siedliska ze względów finansowych. Skarżący podał, że działka, na której ma być realizowane przedsięwzięcie oddzielona jest jedną niezabudowaną działką od następnej, na której istnieje siedlisko należące do niego składające się z budynku mieszkalnego (pozwolenie na budowę wydane w 2012 r.) i gospodarczego (pozwolenie na budowę wydane w 2013 r.). Nie bez znaczenia wg skarżącego pozostaje fakt, że budowa siedliska została rozpoczęta od budynku gospodarczego, a dopiero w następnej kolejności uzupełniona została o budynek mieszkalny. Inwestor podał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha, działka inwestycji posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej oraz położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącej zabudowy zagrodowej i w enklawie istniejącej zabudowy zagrodowej tym samym w jego ocenie wypełnia warunki zawarte w rozdz. III § 12 pkt II 2.2.b. planu.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 21 grudnia 2022 r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że na terenie objętym przedmiotowym wnioskiem skarżącego obowiązują ustalenia uchwały Rady Gminy nr XXXIX/166/2002 z dnia 16 września 2002 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z.. Działka objęta planowanym zamierzeniem oznaczona jest na rysunku planu symbolem RPm - Tereny rolne z dopuszczeniem zabudowy, dla którego zgodnie z zapisami § 12 cz. II Rolnictwo ust. 2 pkt 1 i 2 obowiązują następujące ustalenia:
1/ Podstawowe przeznaczenie terenów pod uprawy połowę i uprawy ogrodnicze,
2/ Dopuszcza się lokalizację:
nowej zabudowy i rozbudowę starej w istniejących siedliskach,
nowych siedlisk w enklawach istniejących zabudowy zagrodowej lub jej bezpośrednim sąsiedztwie, z warunkami bezpośredniego dostępu do drogi publicznej lub ciągu pieszo-jezdnego oraz określonymi dla terenów zabudowy zagrodowej (MR).
W ocenie Wojewody z uwagi na brak zabudowy na działce nr ewid. [...] objętej inwestycją, istotny jest zapis dotyczący tworzenia nowych siedlisk. Wskazano, że plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego przez zabudowę zagrodową (siedlisko rolne) rozumie: wchodzące w skład gospodarstw rolnych o powierzchni powyżej 1 ha budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia służące wyłącznie produkcji rolnej tj. służące przechowywaniu środków produkcji, prowadzeniu produkcji rolniczej i magazynowaniu wyprodukowanych w gospodarstwach produktów rolniczych.
Zdaniem Wojewody w powyższej definicji budynki mieszkalne zostały wymienione jako pierwszy element siedliska rolnego, zaś inne budynki i urządzenia służące wyłącznie produkcji rolnej jako kolejny element połączony spójnikiem "oraz". Podkreślono, że spójniki takie jak: "i", "oraz", "a także", ,jak również", "a", "chociaż", "jak i" w tekstach prawnych występują nie tylko w znaczeniu koniunkcyjnym, ale i enumeracyjnym. Organ odwoławczy stwierdził, że kierując się językowymi, systemowymi i funkcjonalnymi dyrektywami wykładni powyższej normy, należy wyodrębnić i ocenić istnienie dwóch niezależnych od siebie przesłanek. Nie wystarczy bowiem w tym względzie dokonać wyłączenie wykładni językowej w aspekcie użycia spójnika "oraz", gdyż poza analizą normatywną na gruncie wykładni językowej, należy jej dokonać z uwzględnieniem reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej, które mogą prowadzić do innego rezultatu niż wynikający z dokonania wyłącznie wykładni językowej. Zatem jeśli za siedlisko uważa się istniejącą zabudowę mieszkalno-produkcyjną, w skład której wchodzą budynki: mieszkalne, inwentarskie, magazynowe oraz urządzenia, jeśli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, to w ocenie organu odwoławczego spójnik "oraz" użyty w powyższym zapisie planu ma charakter koniunkcyjny. Bowiem o charakterze siedliska rolnego świadczy występowanie obu jego elementów tj. budynku mieszkalnego jak również zabudowań gospodarczych umożliwiających rolnikowi prowadzenie gospodarstwa rolnego czyli stanowiących jego zaplecze.
Wojewoda wskazał, że planowane zamierzenie inwestycyjne obejmuje budowę budynku gospodarczego i wiaty służących gospodarstwu rolnemu inwestora. Z przedłożonej dokumentacji oraz wniosku nie wynika, że jego zamierzenie będzie etapowane i w kolejnym nastąpi budowa budynku mieszkalnego. W konsekwencji powyższych rozważań organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty [...], że planowane zamierzenie jest sprzeczne z zapisami planu dla tego terenu, bowiem brak jest elementów współtworzących siedlisko rolne.
Dodatkowo wskazano, że plan miejscowy dopuszcza na terenie RPm lokalizację nowych siedlisk w enklawach istniejących zabudowy zagrodowej lub jej bezpośrednim sąsiedztwie, z warunkami bezpośredniego dostępu do drogi publicznej lub ciągu pieszo-jezdnego oraz określonymi dla terenów zabudowy zagrodowej (MR).
Odnosząc się do pojęcia "enklaw istniejących zabudowy zagrodowej" stwierdzono, że w przedmiotowym planie nie zostało zdefiniowane pojęcie "enklawa", co powoduje niejasności w jego interpretacji i faktycznym stosowaniu. Wojewoda stwierdził, że ponieważ brak definicji ustawowej albo jakiegokolwiek wcześniej zdefiniowanego - choćby zbliżonego - pojęcia ustawowego, należy w przypadku postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kierować się wykładnią językową tego pojęcia oraz jego funkcją, z punktu widzenia postanowień planu miejscowego. Przenosząc słownikową definicję na grunt niniejszej sprawy przyjęto, że "enklawa" to wyodrębniony teren o innym charakterze i rozważania dotyczące możliwości dopuszczalnego zagospodarowania działki inwestora, winny być odnoszone do hipotetycznej istniejącej enklawy - tj. wyraźnie wyodrębnionego terenu, czy (w analizowanej sprawie) przestrzeni istniejącej zabudowy zagrodowej otaczającej działkę nr [...], a więc o odmiennym przeznaczeniu od terenu upraw rolnych z dopuszczeniem zabudowy w jednostce planistycznej RPm. Granice tej enklawy wyznaczają siedliska położone na działkach sąsiednich, a uzupełnienie zabudowy w takiej enklawie polega na lokalizacji nowych siedlisk pomiędzy istniejącymi siedliskami w obszarze ograniczonym skrajną zabudową. Organ odwoławczy stwierdził, że taka sytuacja z uwagi na zagospodarowanie sąsiednich działek w niniejszej sprawie nie występuje.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że plan dopuszcza również lokalizację nowych siedlisk w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy zagrodowej. Mając na uwadze brak definicji "bezpośredniego sąsiedztwa" Wojewoda sięgnął do języka potocznego i wskazał, że "sąsiedztwo" to w szczególności okolica, miejsce najbliżej czegoś położone, zaś "sąsiadować", to tyle co "być położonym obok, graniczyć z czymś". Natomiast przymiotnik "bezpośrednie" oznacza znajdujące się bardzo blisko, niczym nieprzedzielone. Organ odwoławczy wskazał, że działka objęta planowanym zamierzeniem inwestycyjnym o nr ewid. [...] jest niezabudowana, podobnie jak działki z nią bezpośrednio sąsiadujące. Wskazano, że po tej stronie drogi występuje zabudowa zagrodowa tj. budynek mieszkalny i gospodarczy na działkach nr ewid.[...] i [...]. Działki nr [...] oraz nr [...] rozdziela niezabudowana działka o nr [...], która jak ustalił pracownik Starostowa Powiatowego w Kraśniku ma innego właściciela niż inwestor. W ocenie organu odwoławczego warunek dotyczący bezpośredniego sąsiedztwa zabudowy zagrodowej nie został przez inwestora spełniony.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawach o udzielenie pozwolenia na budowę samo ujawnienie niezgodności planowanej inwestycji z prawem nie stanowi wystarczającej podstawy do wydania odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. W sytuacji ujawnienia stwierdzonych nieprawidłowości organ architektoniczno-budowlany w pierwszej kolejności obowiązany jest na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) – dalej jako: "P.b." wezwać inwestora do ich usunięcia. Starosta [...] odstąpił od tej procedury i wydał decyzję o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Wskazano, że nieprawidłowość w tym zakresie jest jedynie wtedy nieistotna, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, bezsprzecznie, że inwestor projektów nie skoryguje gdyż wada jest nieusuwalna. W takim przypadku brak jest podstaw do stosowania tej regulacji ze względu na określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Brak wydania postanowienia na podstawie art. 35 ust. 3 P.b. nie stanowi jedynie wtedy naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze zagospodarowanie działki inwestora oraz sąsiednich działek o nr [...], brak enklawy istniejącej zabudowy zagrodowej pozwalającej na lokalizację planowanego przedsięwzięcia Wojewoda stwierdził, że sposób postępowania Starosty [...] był poprawny w niniejszej sprawie. Wyjaśniono również, że rozstrzygnięcie Starosty [...] nieprawidłowo oparto na przepisie art. 35 ust. 3 P.b.. Zgodnie z tym artykułem w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie określonym w ust. 1 organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia. Organ orzekł zaś o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Także sposób sformułowania sentencji organu powiatowego jest zatem błędny zdaniem Wojewody. Wskazał, że stosownie do art. 35 ust. 5 pkt 1-3 P.b., w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r., w razie zaistnienia okoliczności wskazanych w pkt 1-3, organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący nie zgodził się z argumentacją decyzji wskazując, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę pominął istotne i zasługujące na uwzględnienie fakty, w tym wydanie przez Starostę [...] decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego oraz decyzji związanej z budową stajni na tym samym terenie RPm, w oparciu o ten sam plan zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podkreślił, że wnioskowana budowa powinna być interpretowana jako rozbudowa posiadanego siedliska poprzez budowę budynku gospodarczego i wiaty na baloty słomy na należącej do niego najbliższej działce, odległej tylko niespełna 50 m i rozdzielonej z istniejącym siedliskiem jedynie jedną działką należącą do sąsiada. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał na zawężające interpretowanie przez organy zwrotów "sąsiedztwa" i "bezpośredniego sąsiedztwa".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Lubelskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego i wiaty na działce nr ewid. [...] położonej w obrębie geodez. S. , gm. Z..
Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a-c P.b., przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza m.in. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ewentualnie z ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej. Z powyższego wynika, że organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, przed wydaniem decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę planowanej inwestycji powinien sprawdzić w pierwszej kolejności zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Z kolei na podstawie art. 35 ust. 4 P.b., w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z przepisu art. 35 ust. 4 P.b., a contrario wynika, że jeżeli projekt budowlany jest niezgodny z uregulowaniami miejscowego planu lub innego aktu prawa miejscowego, lub też gdy akty te nie dopuszczają możliwości lokalizacji danej inwestycji na terenie objętym wnioskiem, bądź też zakazują lokalizacji takich inwestycji na tym terenie, to organ nie może wydać pozwolenia na budowę.
Podkreślić należy, że ustawodawca określając w treści art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b. wymaganą relację pomiędzy projektem budowlanym a ustaleniami miejscowego planu i innych aktów prawa miejscowego, posługuje się pojęciem "zgodności", co oznacza związek znacznie silniejszy niż tylko "spójność", czy też "brak sprzeczności". Nie można w tym zakresie stosować wykładni rozszerzającej. Twierdzenie to wzmacnia okoliczność, że miejscowy plan i inne akty prawa miejscowego zawierają ustalenia wiążące na obszarze, na którym obowiązują, tak długo dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność, bądź nie zostaną uchylone. Postanowienia tych aktów wiążą nie tylko właścicieli nieruchomości gruntowych położonych na ich obszarze, ale i organy gminy oraz inne organy państwa, we właściwości których pozostaje wypowiadanie się w kwestii praw i obowiązków właściciela nieruchomości, na podstawie przepisów odrębnych. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że negatywny wynik ustaleń organu co do tej zgodności w zasadzie przekreśla możliwość wydania pozytywnej decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 215/14, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA).
Dokonując oceny zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podkreślić należy także, że jest on aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 2022 r. poz. 503) i stanowi akt prawa powszechnie obowiązującego na obszarze nim objętym (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Oznacza to, że jego postanowienia muszą być przestrzegane i uwzględniane przy realizacji inwestycji budowlanej. Wyjaśnić także należy, że przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą wprowadzać ograniczenia w sposobie wykonywania prawa własności. Tak ustalony ład przestrzenny jest istotnym elementem obrotu gospodarczego (nieruchomości), ponieważ winien dawać gwarancje, że na danym terenie powstaną tylko takie obiekty, i tylko w takim kształcie, w jakim dopuszcza to miejscowy plan zagospodarowania terenu. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. II OSK 2461/15 (dostępny w CBOSA) realizacja postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w procesie inwestycyjnym stanowi z jednej strony obowiązek dla inwestora, z drugiej zaś daje gwarancję zrealizowania każdego zamierzenia, które jest zgodne z planem. Stanowi to również gwarancję dla właścicieli innych nieruchomości objętych planem, że nie powstanie zabudowa niezgodna z tym planem, a tylko taka, na którą społeczność lokalna wyraziła zgodę w procedurze uchwalania planu miejscowego.
Wykładnia unormowań planu miejscowego, wymaga należytej rozwagi, zwłaszcza, gdy tak, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – może prowadzić do ograniczenia praw podmiotowych, w tym konstytucyjnie chronionego prawa własności. Jest niekwestionowane, że rada gminy uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego działa w ramach znacznej swobody, określanej mianem władztwa planistycznego. Interpretacja zapisów obowiązującego planu miejscowego winna jednak w jak najwyższym stopniu uwzględniać konstytucyjne standardy ochrony praw podmiotowych, w tym prawa własności i wywodzonego z niego prawa zabudowy nieruchomości. Bezsprzecznie bowiem z uwagi na to, że prawo zabudowy ma charakter wolnościowy, konieczne jest wykazanie, że każdy przejaw ingerencji w to prawo wynika z ustawy i następuje tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza istoty wspomnianego prawa, a dodatkowo jest uzasadniony interesem publicznym (zob. W. Jakimowicz, Wolność zabudowy w prawie administracyjnym, Warszawa 2012, s. 65).
Jak wynika z załączonych do akt sprawy administracyjnej dokumentów, stanowiąca przedmiot zaskarżonej decyzji planowana inwestycja znajduje się na terenie objętym postanowieniami miejscowego planu przyjętego uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 16 września 2002 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z., w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem RPm, - Tereny rolne z dopuszczeniem zabudowy, dla którego zgodnie z zapisami § 12 cz. II Rolnictwo ust. 2 pkt 1 i 2 obowiązują następujące ustalenia: Podstawowe przeznaczenie terenów pod uprawy połowę i uprawy ogrodnicze, dopuszcza się lokalizację: nowej zabudowy i rozbudowę starej w istniejących siedliskach, nowych siedlisk w enklawach istniejących zabudowy zagrodowej lub jej bezpośrednim sąsiedztwie, z warunkami bezpośredniego dostępu do drogi publicznej lub ciągu pieszo-jezdnego oraz określonymi dla terenów zabudowy zagrodowej (MR).
W § 4 pkt 21 uchwały określono, że przez zabudowę zagrodową (siedlisko rolne) należy rozumieć wchodzące w skład gospodarstw rolnych o powierzchni powyżej 1 ha budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia służące wyłącznie produkcji rolnej tj. służące przechowywaniu środków produkcji, prowadzeniu produkcji rolniczej i magazynowaniu wyprodukowanych w gospodarstwach produktów rolniczych. Podkreślić należy, że w powołanej definicji brak jest wskazania, że przedmiotowe budynku mają znajdować się w obrębie jednej działki czy jednego obejścia lub podwórza.
Skoro zatem zamierzeniem skarżącego jest budowa na należącej do niego działce budynku gospodarczego i wiaty na baloty słomy na wskazanym terenie (RPm), a zatem jednego z elementów zabudowy zagrodowej, to nie można podzielić stanowiska organów obu instancji, że planowana inwestycja nie spełnia wymagań określonych w obowiązującym miejscowym planie.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych obserwuje się odejście od tradycyjnego rozumienia "zabudowy zagrodowej". Produkcyjny charakter gospodarstwa rolnego oraz konieczność zapewnienia bezpiecznych warunków mieszkaniowych w ramach zagrody wymuszają, aby niektóre budowle, pozostawały we właściwej odległości od zabudowań domowych i przydomowych. Nie istnieją aktualnie powody, aby pojęcie zagrody rozumianej jako zaplecze mieszkaniowe, maszynowe i infrastrukturalne dla gospodarstwa rolnego ograniczać do pojęcia podwórza lub obejścia, na którym przede wszystkim znajduje się budynek mieszkalny. Poszczególne budynki, budowle i urządzenia mogą być położone w oddaleniu od centralnego punktu zagrody. Istotne jest jednak to, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest siedlisko - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2017 r. o sygn. akt II OSK 2860/16.
W wyroku z 18 kwietnia 2018 r. o sygn. II OSK 1674/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie sposób postrzegać współczesnego gospodarstwa rolnego jako archaicznej zagrody, w której budynek mieszkalny otoczony jest budynkami gospodarczymi zlokalizowanymi na jednej działce czy podwórzu. W ocenie NSA, takie definiowanie budownictwa zagrodowego nie wytrzymuje próby czasu. Układ przestrzenny nowoczesnego dużego gospodarstwa rolnego, związanego z wyspecjalizowaną produkcją rolną, niekoniecznie musi być skoncentrowany na jednej działce i oceniany z perspektywy działki siedliskowej, czy siedliska. Skoncentrowanie na terenie działki siedliskowej budynków gospodarczych jest często ekonomicznie i gospodarczo nieuzasadnione. Rozproszenie zabudowy w ramach dużego gospodarstwa rolnego jest zatem jak najbardziej dopuszczalne. Trudno bowiem wymagać, by bezwarunkowo koncentrować chlewnie, kurniki i inne budynki gospodarcze w ramach jednego siedliska. Takie rozumienie budownictwa zagrodowego uniemożliwiałoby rozwój nowoczesnych gospodarstw rolnych.
Mając na uwadze wskazane stanowisko oraz biorąc pod uwagę zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym definicję zabudowy zagrodowej (siedliska rolnego) należy uznać, że planowane zamierzenie nie jest sprzeczne z jego postanowieniami. Na spornym terenie dopuszcza się bowiem lokalizację nowej zabudowy w istniejących siedliskach. W ocenie Sądu planowane zamierzenie nie stanowi lokalizacji nowego siedliska, ale realizację nowej zabudowy w ramach istniejącego siedliska. Zwrócić należy także uwagę, że sporny teren na którym ma być zrealizowane zamierzenie znajduje się ok. 50 m od działki skarżącego, na której znajduje się budynek mieszkalny oraz budynek stajni.
W tej sytuacji nie było podstaw do wydania skarżącemu decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego z wiatą, gdyż zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przywołanymi powyżej uregulowaniami planu miejscowego.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło