II SA/Lu 1651/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie; Sędzia NSA Jerzy W. Marcinowski (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita -Mazurek, Protokolant Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w sprawie uchylenia, po wznowieniu postępowania administracyjnego własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2000 r. (bez numeru ) o zarejestrowaniu samochodu ciężarowego marki CITROEN XSARA 1,4 i X na nazwisko J. B. oraz o odmowie zarejestrowania tego pojazdu jako ciężarowego; utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji podniesiono, że podstawę wznowienia postępowania, a w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji było stwierdzenie, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany jako ciężarowy w oparciu o dowód rejestracyjny wydany wcześniej przez Starostę Powiatowego. Decyzja dopuszczająca ten pojazd do ruchu została uznana za nieważną, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] z uwagi na okoliczność, że samochód został przebudowany z osobowego na ciężarowy, bez załączenia wyciągu ze świadectwa homologacji i w takim charakterze zarejestrowany (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że istniały podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), a następnie do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji o dopuszczeniu samochodu do ruchu jako ciężarowego. Skarżący, mimo żądania organu nie przedłożył w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego wyciągu ze świadectwa homologacji na samochód ciężarowy. Decyzja organu I instancji jest prawidłowa, bowiem zarejestrowanie samochodu na rzecz J. B. było warunkowane wcześniejszą decyzją o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu jako ciężarowego na nazwisko E. B. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w uchwale składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r. Sygn. OPK 22/02, że Prawo o ruchu drogowym sprzed nowelizacji z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. Nr 125, poz. 1444) przewidywało obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji w przypadku dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania, że złożenie przez J. B. wniosku o wznowienie postępowania , zakończonego decyzjami SKO dnia [...] maja 2002r. Nr [...] i z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...] oraz rozstrzygnięcie przez Prokuraturę Okręgową w toczącym się przeciwko E. B. – P. postępowaniu, czy nastąpiło poświadczenie nieprawdy lub wyłudzenia podatku VAT, a w konsekwencji czy dokumenty na podstawie których dokonano rejestracji pojazdu były fałszywe, stwarzało podstawę do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie stanowi również przyczyny zawieszenia postępowania możliwość wniesienia skargi sądowej przez stronę innego postępowania, zakończonego w/w ostateczną SKO z dnia [...]. Decyzję powyższą zaskarżył do Sądu J. B., zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Ponadto zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a. Podniósł, że kupił samochód jako ciężarowy, co potwierdza wpis w karcie pojazdu dokonany przez Starostę, a skoro tak, to nie może być obciążony błędami organów administracji. Wskazując na te zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja zapadła bez naruszenia przepisów prawa materialnego i formalnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (aktualna publikacja Dz. U. 2003r Nr 58, poz. 515 ze zm.) zwanej dalej PRD - producent lub importer m.in. nowego typu pojazdu samochodowego, obowiązany jest uzyskać na nie świadectwo homologacji danego typu wydane przez właściwy organ. W myśl zaś art. 68 ust. 9 PRD, w razie wprowadzenia zmian m.in. w typie pojazdu, wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu. Podobne uregulowania wynikają z przepisów art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 PRD. Z ugruntowanego orzecznictwa wynika, że wskazane przepisy PRD nie dają podstaw do równorzędnego traktowania tzw. badań homologacyjnych, mających na celu m.in. określenie rodzaju pojazdu, a stanowiących podstawę do wydania świadectwa homologacyjnego i tzw. badań technicznych pojazdu, stanowiących podstawę do wydania zaświadczenia o wyniku badania technicznego pojazdu. Niedopuszczalna jest zmiana danych, określonych w świadectwie homologacji pojazdu na podstawie wydanego zaświadczenia (por. m.in. uchwałę Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 r. sygn. OPK 17/2000 – ONSA 2001/2, poz. 62; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2001r. sygn. IIIRN 194/2001 – OSNAPiUS 2002/5, poz. 103 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2002r. sygn. II SA/Kr 32230/2001 – niepubl.). Z akt sprawy wynika, że pierwotnym właścicielem samochodu marki CITROEN XSARA była E. B. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" s.c. w Ł. Z homologacji producenta wynikało, że przedmiotowy pojazd był samochodem osobowym. E. B. dokonała zmiany, polegającej na wymontowaniu tylnej półki i zamontowaniu przegrody siatkowej za tylnym rzędem siedzeń, oddzielającej przestrzeń ładunkową od części pasażerskiej. Na podstawie opisu zmian dokonanych w pojeździe, oceny technicznej i zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach technicznych samochodu E. B. uzyskała rejestracje pojazdu jako ciężarowego, zawartą w decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2000 r. (bez numeru), wydanej z upoważnienia Starosty. Następnie samochód ten kupił J. B. , który również uzyskał rejestrację pojazdu jako ciężarowego, zawartą w ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2000r. (bez numeru) wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] stwierdziło nieważność w/w decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. wydanej z upoważnienia Starosty. Na skutek wniosku E. B., decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...]. Decyzja SKO z dnia [...] lipca 2002 r. stała się decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Decyzja, której nieważność stwierdzono (decyzja z dnia [...] kwietnia 2000 r., wydana z upoważnienia Starosty) stanowiła podstawę do wydania z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2000r. , mocą której zarejestrowano przedmiotowy samochód jako ciężarowy na nazwisko J. B. (art. 72 ust.1 pkt 3 PRD w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001r.). W tych okolicznościach wystąpiła podstawa wznowienia, przewidziana w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Ugruntowane jest stanowisko judykatury, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, mieści się również w regulacji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996r. , sygn. III ARN 21/96 – OSN 1997, Nr 3, poz. 32). Nie ulega wątpliwości, że decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji ostatecznej, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma charakter deklaratoryjny i wywołuje skutki ex tunc , tj. uznaje się, że nieważność decyzji istniała już w dacie jej wydania (por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego; Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2000 r., str. 643). Taki stan rzeczy spowodował, że przedmiotowy samochód nie mógł być zarejestrowany na nazwisko skarżącego jako pojazd ciężarowy na podstawie art. 72 ust.1 pkt 4 PRD (tj. na podstawie już wydanego dowodu rejestracyjnego, określającego typ samochodu jako ciężarowy). Konieczne było zatem przedłożenie przez skarżącego wyciągu ze świadectwa homologacji określającego typ samochodu jako ciężarowy (art. 72 ust1 pkt 3 k.p.a.). Skoro skarżący takiego dokumentu nie dostarczył, przeto istniały przesłanki do wydania decyzji , o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Nadmienić trzeba, że decyzja pierwszoinstancyjna jest "nową decyzją rozstrzygającą o istocie sprawy" w rozumieniu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. , gdyż we wniosku J. B. z dnia [...] kwietnia 2000r. o zarejestrowanie samochodu (k.1 akt administracyjnych) zamieszczone było żądanie rejestracji pojazdu jako ciężarowego. Zasadnie zatem organ I instancji odmówił zarejestrowania przedmiotowego samochodu jako ciężarowego, gdyż strona nie wnioskowała o rejestrację pojazdu osobowego. Nie można było zatem wyjść ponad żądanie strony, zawarte we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie są one zasadne. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez "zagadnienie wstępne" należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Przypomnieć należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się w trybie wznowienia z urzędu postępowania, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta, mocą której zarejestrowano na nazwisko skarżącego samochód CITROEN XSARA, jako pojazd ciężarowy. Podstawą wznowienia, a później wydania decyzji było stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2000r. wydanej z upoważnienia Starosty, w oparciu o którą dokonano w dniu [...] kwietnia 2000 r. rejestracji samochód jako ciężarowego, na nazwisko skarżącego. W niniejszej sprawie, w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji – w/w decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002 r. była decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., a zatem ziściła się podstawa wznowienia przewidziana w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., czego konsekwencją było wydanie decyzji w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepisy k.p.a. o wznowieniu postępowania nie wymagają dla wydania decyzji, o której mowa w ostatnim z przywołanych przepisów istnienia decyzji "prawomocnej". Niezależnie od tego Sąd z urzędu sprawdził, że do chwili zamknięcia rozprawy nie wpłynęła skarga E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nie istniało zatem "zagadnienie wstępne" w rozumieniu art. 9 § 1 pkt 4 k.p.a. Takiego zagadnienia nie mógł również stanowić fakt złożenia przez J. B. w dniu [...] lipca 2002r. (data wpływu) wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją SKO z dnia [...] maja 2002r., utrzymaną w mocy przez ten organ decyzją z dnia [...] lipca 2002r. Wniosek ten nie spowodował samoistnie wszczęcia postępowania administracyjnego, bowiem o wszczęciu postępowania wznowieniowego decyduje właściwy organ (art. 149 § 1 k.p.a.). Gdyby zatem zapadło postanowienie o wznowieniu postępowania, zakończonego decyzją SKO z dnia [...] lipca 2002r. , wówczas istniałaby podstawa do zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej (art. 97 § 1 pkt4 k.p.a.). Tymczasem z akt wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2002r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) uznając, że J. B. nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ta ostatnia decyzja była przedmiotem skargi, którą oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 marca 2004r. sygn. 3 II SA/Lu 57/03 (okoliczność znana stronie obecnej w czasie ogłoszenia wyroku, a sądowi z urzędu). Skoro postępowanie wznowieniowe (z wniosku J. B.) nie zostało wszczęte, przeto brak było ustawowej przesłanki do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Okoliczność, że w Prokuraturze Okręgowej w toczy się postępowanie oznaczone sygn. [...] dotyczące m.in. ustalenia (jak twierdzi strona) prawidłowości dokonania pierwotnej rejestracji przedmiotowego samochodu, jako ciężarowego na nazwisko E. B., miała prawnie obojętne znaczenie w niniejszej sprawie. Kolejny bowiem raz powtórzyć trzeba, że podstawę wznowienia w niniejszej sprawie wyznaczała przesłanka, wskazana w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a nie inna z katalogu ustawowych podstaw. Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. Decyzje wydane w przedmiotowej sprawie przez organy obu instancji stanowiły bowiem realizację zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec, jak w sentencji.