II SA/Lu 166/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2011 r., Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odmówił przyznania G. P. pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z remontem budynku położonego w miejscowości S., [...] W. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, że G. P. w dniu [...] sierpnia 2010 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 20.000 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z remontem kuchni letniej znajdującej się przy budynku gospodarczym, położonej w miejscowości S., zniszczonej w wyniku powodzi. Po przeprowadzeniu w dniu [...] sierpnia 2010 r. wywiadu środowiskowego organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2010 r. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont przedmiotowego budynku. G. P. złożył od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które nie zostało jednak rozpatrzone merytorycznie w wyniku uchybienia terminu do jego wniesienia, co zostało stwierdzone przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. W dniu [...] lipca 2011 r. G. P. ponownie zwrócił się o przyznanie pomocy na remont budynku położonego w miejscowości S., zniszczonego podczas powodzi w 2010 r. Do wniosku załączył kosztorys remontu przedmiotowego budynku z dnia [...] grudnia 2010 r., sporządzony przez rzeczoznawcę H. C. Na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] września 2011 r. wywiadu środowiskowego oraz zebranego w toku postępowania materiału dowodowego organ stwierdził, iż wnioskodawca na dzień wystąpienia powodzi nie był w stanie prowadzić odrębnego gospodarstwa domowego, lecz prowadził je wspólnie z rodzicami pozostając na ich utrzymaniu. W ocenie organu I instancji za stanowiskiem tym przemawia fakt, iż G. P. na dzień powodzi był studentem, nie pracował, a czesne za jego studia pokrywała jego matka. Ponadto organ wskazał, iż zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z dnia [...] października 2011 r. rachunki za przedmiotowy budynek również regulowali jego rodzice. Organ przyznał, że wprawdzie z oświadczeń trzech świadków przesłuchanych w dniu [...] października 2011 r. w toku niniejszego postępowania wynika, iż G. P. przed powodzią zamieszkiwał w przedmiotowym budynku (dwóch pozostałych świadków nie było w stanie określić, gdzie tak naprawdę zamieszkiwał wnioskodawca), jednak obecnie budynek ten jest już wyremontowany, a wnioskodawca ma zapewnione warunki bytowe w zakresie zamieszkiwania. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej podkreślił ponadto, iż w związku z powodzią z 2010 r. G. P. otrzymał pomoc w postaci: - zasiłku celowego na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych w wysokości 6000,00 złotych, przyznanego na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., - zasiłku celowego na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych w wysokości 500,00 złotych, przyznanego na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r., Organ I instancji wyjaśnił również, iż zasiłki celowe przyznawane na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego, a organy administracji nie są zobligowane do przyznawania ich w każdym przypadku wystąpienia strat spowodowanych przez zdarzenie losowe, klęskę żywiołową lub ekologiczną. Wskazał, iż przedmiotowy budynek nie jest własnością G. P., lecz wnioskodawca jedynie zajmuje go za zgodą właścicieli – jego rodziców E. i P. małż. P., którym decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. przyznano pomoc w wysokości 100.000 zł z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego położonego w miejscowości S., w którym to również ich syn ma zapewnione warunki mieszkaniowe. Ponadto G. P. obecnie jest na stażu i osiąga dochód znacznie przekraczający kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. W związku z powyższym organ I instancji odmówił stronie przyznania pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont wskazanego budynku. G. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, iż przed powodzią prowadził samodzielnie gospodarstwo domowe z uwagi na sytuację rodzinną oraz utrzymywał się z prac dorywczych. Obecnie otrzymywane wynagrodzenie nie wystarcza mu na opłaty związane ze studiami, stąd są one uiszczane przez jego mamę. Podniósł również, że zniszczenia domu jego rodziców zostały wycenione na kwotę 165.000 zł, dlatego przyznany zasiłek w kwocie 100.000 zł nie jest wystarczający nawet na ich potrzeby. G. P. wyjaśnił również, że zajmowany przez niego budynek w miejscowości S. został wyremontowany za pożyczone pieniądze. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...] – zaskarżoną w niniejszym postępowaniu – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] października 2011 r. jest zgodna z prawem i mieści się w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Wskazał, iż po powodzi w 2010 r. G. P. został objęty stosowną pomocą, bowiem przyznano mu zasiłki celowe w łącznej kwocie 6.500 zł z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb osobistych. Kolegium uznało również, iż strona ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe w domu rodziców o pow. 148 m2, na remont którego przyznano im zasiłek celowy w wysokości 100.000 zł. Przyznanie zasiłku celowego na remont drugiego domu znajdującego się na tej samej posesji stanowiącego również własność rodziców G. P. byłoby zatem - w ocenie organu II instancji - nieuzasadnione. Wprawdzie strona podnosiła, iż przed powodzią nie zamieszkiwała wraz z rodzicami, co potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowie: J. P., A. S. oraz R. W., jednak - zdaniem Kolegium - zeznania te posiadają ograniczoną wiarygodność, natomiast konflikty z ojcem nie mogą być uzasadnieniem dla stwierdzenia obiektywnej niemożności zamieszkiwania w domu rodziców. Organ II instancji wyjaśnił również, że strona po powodzi w 2010 r. składała wniosek o przyznanie świadczenia w wysokości 20.000 zł na remont budynku położonego w S. (zakwalifikowanego wówczas jako budynek inwentarski z kuchnią letnią), a organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2010 r. odmówił przyznania żądanej pomocy. Organ stwierdził, że obecnie rozpatrywany wniosek dotyczy tego samego budynku, lecz strona domaga się w nim przyznania wyższej kwoty. W związku z tym Kolegium uznało, iż wniosek G. P. z dnia [...] lipca 2011 r. dotyczył przyznania innego świadczenia, wobec którego nie zachodzi res iudicata. G. P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się jej uchylenia jako sprzecznej z prawem. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podniósł również, iż zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 107 k.p.a., wskazujących na obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, bowiem jego zdaniem w toku postępowania odwoławczego organ ten ograniczył się jedynie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie. W ocenie skarżącego odmowa przyznania mu zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego jest nieuzasadniona, tym bardziej, że wcześniej organy przyznały mu zasiłki celowe na zabezpieczenie potrzeb bytowych, uznając, iż jest osobą samotnie gospodarującą. Wskazał, iż odmowa przyznania mu zasiłku celowego na remont zamieszkiwanego przez niego budynku zmusza go do zamieszkania z rodzicami, podczas gdy pozostaje on w złych relacjach z ojcem. Podniósł, iż organ odwoławczy bezpodstawnie nie uwzględnił w swej decyzji zeznań świadków, wskazujących, iż przed powodzią w 2010 r. nie zamieszkiwał on wspólnie z rodzicami, lecz prowadził osobne gospodarstwo domowe w budynku, na remont którego obecnie domaga się pomocy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), bądź też klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Zasiłek taki może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Należy mieć na uwadze, iż przyznanie świadczenia na podstawie powyższego przepisu pozostaje w dyspozycji właściwego organu, co sprawia, że decyzja taka ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż kontrola legalności takiej decyzji sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji – wbrew twierdzeniom skarżącego – w sposób prawidłowy przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające. Z akt sprawy nie wynika również, by organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego czy też przepisów postępowania w stopniu istotnym dla wyniku sprawy, zatem nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przepisów art. 6, art. 7 oraz art. 77 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie dokonano prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz właściwie go oceniono, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przedmiotem żądania skarżącego było przyznanie zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego zniszczonego podczas powodzi w 2010 r., położonego w miejscowości S., stanowiącego własność jego rodziców. W toku postępowania skarżący wskazywał, iż budynek ten był przez niego zajmowany w celach mieszkaniowych już przed powodzią, co potwierdzili w swych oświadczeniach świadkowie: J. P., A. S. oraz R. W. Obecnie budynek ten, posiadający pomieszczenie mieszkalne składające się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki, jest już wyremontowany, wyposażony we wszystkie niezbędne instalacje oraz gotowy do zamieszkania - co wynika z treści przeprowadzonego w dniu [...] września 2011 r. wywiadu środowiskowego. Skarżący wyjaśniał, że licząc, iż zostanie mu przyznany zasiłek celowy na remont przedmiotowego budynku, wykonał już prace remontowe, zakupując wcześniej niezbędne materiały za pożyczone pieniądze. Organy ustaliły też, iż skarżący ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe również w domu swych rodziców, na remont którego po powodzi w 2010 r. przyznano świadczenie w wysokości 100.000 zł i który obecnie nadaje się do zamieszkania. Skarżący nie chce jednak zamieszkiwać w tym budynku ze względu na konflikt z ojcem. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że G. P. po powodzi w 2010 r. nie został pozostawiony przez organy pomocy społecznej bez jakiegokolwiek wsparcia, bowiem dwukrotnie przyznano mu zasiłek celowy na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych w łącznej kwocie 6.500 zł. Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, iż decyzja odmawiająca przyznania G. P. zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego mieści się w granicach przysługującego organowi administracji uznania administracyjnego i znajduje uzasadnienie w aktualnej sytuacji bytowej skarżącego. Należy bowiem mieć na uwadze, że wprawdzie uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, jednak również nie nakazuje mu spełnienia każdego wniosku i w żądanym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00). Przyznając świadczenie z pomocy społecznej organy zobowiązane są kierować się zasadami, które zostały uszczegółowione m.in. w art. 2 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Aktualna sytuacja życiowa skarżącego nie pozwala natomiast przyjąć, iż w wyniku strat poniesionych na skutek zdarzenia losowego, znajduje się on w trudnej do przezwyciężenia sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać bez odpowiedniego wsparcia ze strony organów pomocy społecznej. Przede wszystkim należy podkreślić, iż skarżący ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe w domu jego rodziców, który znajduje się na tej samej posesji, co zajmowany przez niego budynek. Zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż relacje skarżącego z ojcem nie mogą stanowić uzasadnienia dla stwierdzenia braku możliwości jego zamieszkiwania w domu rodziców. Z akt sprawy wynika, iż dom ten nadaje się do zamieszkania, a na jego remont po powodzi w 2010 r. zostało przyznane świadczenie w wysokości 100.000 zł. Słusznie więc wskazał organ, iż przyznanie kolejnego świadczenia na remont innego budynku, stanowiącego również własność rodziców skarżącego, byłoby w obecnym stanie rzeczy nieuzasadnione i wykraczałoby poza ustawowe cele pomocy społecznej. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma też fakt, iż budynek wskazany we wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. obecnie również nadaje się do zamieszkania, a skarżący wyremontował go za samodzielnie zdobyte środki finansowe. Należy więc uznać, iż skutki powodzi zostały przez skarżącego w przedmiotowym budynku usunięte we własnym zakresie. Powyższy wniosek o przyznanie zasiłku celowego sprowadzał się więc do żądania zwrotu kosztów związanych z przeprowadzonym remontem. Skarżący wskazywał, iż środki na remont przedmiotowego budynku zostały przez niego pożyczone. Wniosek ten słusznie zatem spotkał się z odmową, bowiem przyznawane w ramach art. 40 ustawy o pomocy społecznej świadczenia nie mają charakteru odszkodowawczego lub kompensującego poniesione straty w wyniku zdarzenia określonego w tym przepisie. Skarżący osiąga stałe dochody i powinien w pierwszej kolejności czynić starania by samodzielnie uregulować swe zobowiązania, nie zaś oczekiwać na pomoc ze strony Państwa, nawet jeżeli zobowiązania te wynikały z poniesionych kosztów usunięcia skutków zdarzenia losowego. Udzielenie pomocy z takiego powodu nie stanowi bowiem bezwzględnego obowiązku organu i z całą pewnością nie można uznać, iż organ jest zobligowany do pokrycia w całości poniesionych przez stronę strat. Regulacja prawna związana z udzielaniem pomocy osobom w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także osobom, które poniosły straty w wyniku zdarzeń losowych, czy klęski żywiołowej lub ekologicznej zawarta została w ustawie o pomocy społecznej, co nie pozwala na interpretowanie poszczególnych, określonych w niej rodzajów form pomocy bez zwrócenia uwagi na zasadnicze cele tego aktu prawnego i utożsamiania wsparcia udzielanego ze środków publicznych z sui generis odszkodowaniem za straty majątkowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 346/11). Należy również podkreślić, iż środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ustawy na pomoc osobom poszkodowanym powodzią, powinny być skierowane przede wszystkim do rodzin najbardziej poszkodowanych, które w wyniku powodzi zostały pozbawione jedynego domu i zasadniczo nie mogą liczyć na inne miejsce stałego zamieszkania. Mając na uwadze ustalenia organów brak jest podstaw, aby przyjąć, jak już wspomniano, że skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, która uzasadniałaby przyznanie żądanego świadczenia. Bez znaczenia pozostaje wskazywana przez skarżącego okoliczność, iż przed powodzią w 2010 r. zamieszkiwał wskazany w jego wniosku budynek. Bez względu bowiem na tę kwestię, skarżący nie pozostał bez możliwości godnego zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych i swoich niezbędnych potrzeb. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.