II SA/Lu 168/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Lu 839/05 ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; II. przyznać [...] R. R. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa zł i osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia stycznia 2006 r. w sprawie II SA/Lu 839/05 ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia sierpnia 2005 r. w przedmiocie zasiłku celowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Uzasadnienie tego wyroku nie zostało sporządzone, ponieważ skarżąca nie złożyła wniosku o uzasadnienie. W dniu lutego 2006 r. T. W. złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 839/05, zarzucając iż w sprawie tej nie była należycie reprezentowana. Postanowieniem z dnia marca 2006 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie adwokata w sprawie o wznowienie postępowania. Wyznaczony pełnomocnik uzupełnił skargę o wznowienie w ten sposób, że wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego sprawie II SA/Lu 839/05 i sprecyzował podstawę wznowienia jako pozbawienie skarżącej możności działania. Podstawę tę pełnomocnik uzasadnił tym, że skarżąca nie miała w postępowaniu w sprawie II SA/Lu 839/05 profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca jest osobą nieporadną, utrzymuje się z renty w kwocie 433 zł, nie była w tej sytuacji w stanie przyjechać na rozprawę i brać w niej czynnego udziału. W ocenie skarżącej Sąd bezpodstawnie, z naruszeniem przepisów art. 243 § 2 i 245 § 2 i 3 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił jej w sprawie IISA/Lu 839/05 przyznania prawa pomocy i ustanowienia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach art. 270 – 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepisy te wskazują kilka przypadków, w których można żądać wznowienia postępowania sądowego. Są to tzw. podstawy wznowienia, które muszą być wskazane w skardze o wznowienie postępowania (art. 279 ustawy). Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277). Stosownie do przepisu art. 280 § 1 ustawy sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak któregokolwiek z tych wymagań powoduje konieczność odrzucenia skargi. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powołanego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271 – 274 ustawy. Jako przyczynę żądania wznowienia postępowania skarżąca podaje pozbawienie jej możności działania na skutek bezpodstawnej odmowy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca powołuje zatem podstawę wznowienia wymienioną w przepisie art. 271 pkt 2, tj. pozbawienie możności działania na skutek naruszenia przepisów prawa. Skarga o wznowienie wniesiona została w dniu lutego 2006 r., zachowany został zatem termin do wniesienia skargi opartej o podstawę wznowienia wskazaną w przepisie art. 271 pkt 2 ustawy. Wobec wskazania ustawowej przyczyny wznowienia i zachowania terminu do wniesienia skargi, brak było podstaw do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zatem z przepisem art. 280 § 1 ustawy skarga o wznowienie postępowania skierowana została na rozprawę. W myśl przepisu art. 281 ustawy na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Brak ustawowej podstawy wznowienia oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. Badając skargę na posiedzeniu niejawnym sąd ogranicza się do ustalenia, czy podstawa przytoczona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisach ustawy, nie ustala natomiast, czy podstawa ta istnieje w rzeczywistości. Dopiero na rozprawie może sąd dokonać takiej oceny. W postanowieniu z dnia marca 1999 r. Sąd Najwyższy, na tle art. 411 kodeksu postępowania cywilnego, analogicznego do omawianego przepisu art. 281 ustawy, wyjaśnił, że samo sformułowanie w skardze o wznowienie zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania, nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie, jeżeli na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne, bowiem w rzeczywistości nie zachodzą powołane przyczyny wznowienia (OSNP 2000, nr 14, poz. 564). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazana przez skarżącą podstawa wznowienia w rzeczywistości nie istnieje. Przepis art. 271 pkt 2 ustawy stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa strona pozbawiona została możności działania. Konieczne jest wykazanie istnienia związku między naruszeniem przepisów a pozbawieniem strony możności działania. W ocenie Sądu w sprawie II SA/Lu 839/05 nie doszło do naruszenia przepisów prawa i skarżąca nie była pozbawiona możności działania. W sprawie tej skarżąca złożyła w dniu listopada 2005 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego (k. 12 – 13). Wniosek ten został rozpoznany zgodnie z przepisami ustawy. Postanowieniem z dnia listopada 2005 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego (k.14 – 17). Odpis tego postanowienia został skarżącej doręczony wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu (k. 18 – 20). Należy wyjaśnić, że myśl przepisu art. 259 § 1 ustawy od postanowienia referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Sprzeciw wniesiony przez samą stronę nie wymaga uzasadnienia. Od sprzeciwu nie pobiera się opłat sądowych (art. 261 ustawy). Skarżąca nie wniosła jednak w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia listopada 2005 r. i nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Stosownie do przepisu art. 259 § 3 ustawy, jeżeli nie wniesiono sprzeciwu postanowienie referendarza ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Prawidłowe było w tej sytuacji – wobec niewniesienia sprzeciwu – wyznaczenie rozprawy. Skarżąca nie stawiła się na wyznaczoną na dzień stycznia 2006 r. rozprawę, mimo prawidłowego powiadomienia o terminie (k.23), nadesłała jednak pismo, nazwane "aneksem do skargi", w którym stosunkowo obszernie przedstawiła swoje stanowisko co do wadliwości zaskarżonej decyzji (k. 25 – 28). Należy podkreślić, że stawiennictwo skarżącej na rozprawie nie było obowiązkowe. W myśl przepisu art. 91 § 3 ustawy sąd może wprawdzie zarządzić stawienie się stron osobiście albo przez pełnomocnika, jednak tylko w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy. Od oceny sądu zależy zatem, czy istnieje taka potrzeba. W sprawie II SA/Lu 839/05 nie zostało zarządzone stawienie się stron osobiście. Stosownie do przepisu art. 107 ustawy nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Nie było zatem przeszkód do rozpoznania sprawy pod nieobecność skarżącej. Nie było też podstaw do odroczenia rozprawy, nie zachodziły bowiem okoliczności wskazane w przepisach art. 109 i 110 ustawy. Przedstawiony tok postępowania w sprawie II SA/Lu 839/05 wskazuje, że skarżąca była powiadamiana o wszystkich czynnościach podejmowanych przez Sąd, doręczano jej także wydawane w sprawie zarządzenia i postanowienia. Ubocznie zauważyć należy, że Sąd nie miał obowiązku doręczania skarżącej z urzędu odpisu wydanego w sprawie wyroku. Stosownie do przepisów art. 140 – 142 ustawy, w sprawach, w których skargę oddalono, nie doręcza się z urzędu odpisu wyroku, nie sporządza się też z urzędu jego uzasadnienia. W sprawach tych uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art.141 § 2 ustawy). Brak w tej sytuacji podstaw do uznania, że skarżąca była pozbawiona możliwości działania na skutek naruszenia przepisów przez Sąd. Należy podkreślić, że odmowa ustanowienia pełnomocnika w sposób prawem przewidziany (prawomocnym postanowieniem wydanym we właściwym trybie) nie jest naruszeniem przepisów w rozumieniu art. 271 pkt 2 ustawy. Przy wydawaniu postanowienia z dnia listopada 2005 r. nie zostały naruszone żadne przepisy prawa. Postanowienie to mogło zostać wzruszone tylko w trybie przewidzianym w przepisie art. 259 ustawy. W myśl przepisu art. 260 ustawy w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega wówczas ponownej ocenie. Skarżąca z możliwości takiej jednak nie skorzystała. Dla oceny, czy w sprawie II SA/Lu 839/05 naruszone zostały przepisy postępowania bez znaczenie jest też okoliczność, że w sprawie o wznowienie postępowania skarżącej przyznano prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika. Z przytoczonych powodów, wobec nieistnienia omówionej podstawy wznowienia, wskazanej w przepisie art. 271 pkt 2 ustawy skarga o wznowienie podlega odrzuceniu z mocy art. 281 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.