II SA/Lu 168/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 20 grudnia 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpoznaniu odwołania M. K., od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 28 września 2011 r., nr [...], zobowiązującej M. K. do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, to jest D. K., w kwocie 616,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi – utrzymało w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji, na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzją z dnia z dnia 28 września 2011 r. orzekł o zwrocie przez M. K. na rzecz organu właściwego wierzyciela należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez uprawnioną D. K., w kwocie 616,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi na dzień wydania decyzji. Organ pierwszej instancji podkreślił, że wskazana wyżej kwota obejmuje sumę świadczeń wypłaconych w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r., którą z mocy powołanych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, M. K. – jako dłużnik alimentacyjny – jest zobowiązany zwrócić organowi właściwemu wierzyciela. Zgodnie z wyliczeniami organu pierwszej instancji wskazana kwota stanowi różnicę między sumą kwot świadczeń z funduszu wypłaconych córce dłużnika alimentacyjnego we wskazanym okresie oraz kwotą wyegzekwowanych alimentów przekazanych przez komornika na rzecz organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Organ drugiej instancji podkreślił, iż wbrew zarzutom odwołującego się organ pierwszej instancji wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i należycie ocenił zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy. Wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego kwoty, przekazane przez komornika sądowego, organ właściwy wierzyciela rozlicza zaliczając te wpłaty na poczet należności dłużnika, począwszy od zobowiązania z tytułu najwcześniej wypłaconych świadczeń z funduszu. Należność konkretnego dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być bowiem traktowana łącznie, niezależnie od tego, czy świadczenia były wypłacane przez jeden czy więcej okresów świadczeniowych. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nie miał możliwości dokonania potrącenia alimentów uzyskanych przez uprawnioną D. K. od komornika sądowego w listopadzie i grudniu 2008 r. w kwocie 576 zł ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż powołany przez odwołującego się art. 23 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ani żaden inny przepis tej ustawy nie daje organowi właściwemu wierzyciela takich uprawnień. Organ dokonywał zaliczenia wpłat od komornika na poczet świadczeń wypłaconych uprawnionym od miesiąca grudnia 2008 r., naliczając jednocześnie odsetki, stosownie do art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, i zaliczając część przekazywanych kwot na te odsetki. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wykazane zostały szczegółowo kwoty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, daty dokonywania ich wypłaty oraz wskazane przez komornika sądowego daty spłaty, to jest daty uzyskania przez komornika środków pieniężnych i kwoty przekazane przez niego do funduszu. Organ pierwszej instancji wskazał przy tym, w jaki sposób ustalana była należność odwołującego się wobec funduszu i jak wyliczano wysokość odsetek za zwłokę. Z informacji tych wynika, że odsetki były naliczane zgodnie z zasadami określonymi w powołanym art. 27 ust. 1a ustawy, od kwot stanowiących aktualną zaległość skarżącego względem funduszu. Niezasadny jest zarzut strony, iż organ pierwszej instancji naruszył prawo nie stosując w kwestii wyliczania odsetek art. 23 ust. 7 ustawy. Przepis ten, jak podkreślił organ odwoławczy, ma zastosowanie przy zwrocie świadczeń nienależnie pobranych z funduszu, a nie przy zwrocie przez dłużnika świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej. Kwotą, od jakiej winny być naliczane odsetki będzie zawsze kwota stanowiąca zaległość należności z funduszu alimentacyjnego. Wskazana w odwołaniu kwota 2 983,36 zł nie została wskazana w sentencji decyzji organu pierwszej instancji ani w jej uzasadnieniu, co może świadczyć o tym, że została ona wymieniona przez stronę omyłkowo, na skutek powielenia treści poprzednio składanego odwołania. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożył M. K., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 8 i art. 10 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu tej decyzji, na podstawie jakich okoliczności zobowiązano skarżącego do zwrotu kwoty 616,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi, 2. art. 105 § 1 k.p.a., poprzez nie umorzenie postępowania w sprawie, mimo że skarżący nie jest dłużnikiem funduszu alimentacyjnego, 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, 4. art. 22 ust. 1a, art. 23 ust. 5 i ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez ich wadliwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki te są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela, w myśl art. 27 ust. 2 ustawy, ma obowiązek wydać decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia 28 września 2011 r., nr [...], zobowiązującej M. K. do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, to jest D. K., w kwocie 616,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Organy administracji zasadnie uznały, że w sprawie znajdują zastosowanie powołane przepisy ustawy. Przepisy te regulują obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz organu, który je wypłacał. W tym postępowaniu obowiązkiem organu właściwego wierzyciela jest jedynie ustalenie czy świadczenie zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej i w jakiej wysokości. Prawidłowo została również wyliczona przez organy administracji kwota należności podlegających zwrotowi oraz kwota odsetek ustawowych ustalonych na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji. Kolejność zaspokajania należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego i po zaprzestaniu wypłaty tych świadczeń wynika z art. 28 ustawy. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, w okresie otrzymywania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego wszelkie świadczenia alimentacyjne przekazywane przez dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności powinny trafiać do organu właściwego wierzyciela na poczet zwrotu należności dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, aż do ich całkowitego zaspokojenia. Przekazane przez organ egzekucyjny kwoty rozlicza organ właściwy wierzyciela. Przepisy ustawy nie zawierają szczególnego przepisu w sprawie zaliczania wyegzekwowanych od dłużnika kwot na poczet należności powstałych na skutek wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej w poszczególnych okresach świadczeniowych. Wobec tego, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, w tym przypadku znajdują częściowo zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Na podstawie art. 2 § 2 ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (art. 21-119) tej ustawy stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa. Zgodnie z odpowiednio zastosowanym przepisem art. 55 § 2 ordynacji podatkowej, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, iż art. 28 ust. 1 ustawy nie daje podstawy do podziału zobowiązania dłużnika na należność z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w bieżącym okresie świadczeniowym oraz należność z tytułu świadczeń wypłaconych w zakończonych okresach świadczeniowych. Należność dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinna być traktowana łącznie, niezależnie od tego, czy świadczenia były wypłacane przez jeden czy więcej okresów świadczeniowych. W ocenie Sądu nie ulega więc wątpliwości, iż w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny posiada zadłużenie z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych przez dwa lub więcej okresy świadczeniowe, organ właściwy wierzyciela powinien zaliczyć przekazane przez komornika lub administracyjny organ egzekucyjny kwoty na poczet najwcześniej wymagalnych należności z tego tytułu. W świetle wyliczeń organu pierwszej instancji w okresie od dnia 1 listopada 2008 r. do 30 września 2010 r. na rzecz osób uprawnionych wypłacono świadczenia z funduszu w łącznej kwocie 7 150,00 zł, w tym 250 zł na rzecz M. K. i 6 900,00 zł na rzecz D. K. Jednocześnie wobec skarżącego prowadzona była egzekucja przez komornika sądowego, w wyniku której wyegzekwowano i przekazano organowi właściwemu wierzyciela kwotę 6 718,74 zł, która po pomniejszeniu jej o 185,38 zł odsetek wyniosła 6 533,36 zł. Z akt administracyjnych wynika, iż osobami uprawnionymi, na rzecz których przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest córka M. K. – D. K. oraz jego syn M. K. Kwota świadczeń z funduszu na rzecz syna dłużnika wyniosła jedynie 250 zł, wypłaconych za miesiąc listopad 2008 r., to jest do momentu uchylenia obowiązku alimentacyjnego, co oznacza, że sprawa niniejsza nie dotyczy tej osoby. Kwota orzeczona do zwrotu wraz z odsetkami jest kwotą, jaka pozostała do spłaty dłużnikowi alimentacyjnemu z tytułu świadczeń wypłaconych D. K. w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Wprawdzie w celu wyliczenia tej kwoty oraz odniesienia się do zarzutów dłużnika podniesionych w toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił i zestawił wszystkie wypłaty z funduszu na rzecz osób uprawionych oraz wszystkie wpłaty należności, przekazane przez komornika sądowego w okresie od grudnia 2008 r., ale nie zmienia to zakresu przedmiotowego niniejszej sprawy. Decyzjami z dnia 18 listopada 2010 r., z dnia 23 lutego 2011 r., z dnia 8 czerwca 2011 r. (uchylonymi przez SKO [...]) oraz wymienioną na wstępie decyzją z dnia 28 września 2011 r. organ właściwy wierzyciela orzekał o zwrocie przez skarżącego należności wypłaconych D. K. w kwocie 616,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi na dzień wydania decyzji. Organ pierwszej instancji w rozbudowanym uzasadnieniu decyzji z dnia 28 września 2011 r., wykonując wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w poprzednio wydanych decyzjach kasacyjnych Kolegium, wskazał szczegółowo poszczególne wypłaty świadczeń z funduszu na rzecz uprawnionych, wpłaty dokonane przez komornika sądowego w okresie od dnia 15 stycznia 2009 r. do dnia 14 kwietnia 2011 r. na poczet funduszu alimentacyjnego oraz podał sposób wyliczenia wysokości należności głównej oraz odsetek ustawowych. Zgodnie z wyliczeniami organu pierwszej instancji orzeczona do zwrotu kwota stanowi różnicę między sumą kwot świadczeń z funduszu wypłaconych córce dłużnika alimentacyjnego w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. oraz kwotą wyegzekwowanych alimentów przekazanych przez komornika na rzecz organu. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego. Artykuł 22 ustawy nie zawiera wskazanej przez skarżącego jednostki redakcyjnej (ust. 1a), zaś art. 23 ust. 5 i 7 ustawy nie mógł być stosowany przez organy administracji orzekające w sprawie, gdyż przepis ten nie dotyczy przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie, to jest zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego, lecz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przez osobę, która takie świadczenie pobrała. Wbrew twierdzeniom skarżącego decyzja organu pierwszej instancji nie wskazuje kwoty 2 983,36 zł, która – zdaniem skarżącego – została uwzględniona przez ten organ przy wyliczeniu należności podlegającej zwrotowi. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.