II SA/Lu 1700/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy W. Marcinowski (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita - Mazurek, Protokolant Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2002 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublina; II określa, że decyzje wymienione w pkt. I nie mogą być wykonane. Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania W. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]; utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zaskarżoną decyzją uchylono własną decyzję ostateczną z dnia [...] grudnia 1999 r. w przedmiocie zarejestrowania samochodu marki Volkswagen Golf na nazwisko W. M. i odmówiono zarejestrowania tego samochodu, jako pojazdu ciężarowego. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania, podtrzymując stanowisko organu pierwszoinstancyjnego i stwierdziło, że W. M. nabywając przedmiotowy pojazd wiedziała, że nie jest jego pierwszym właścicielem. Przy odbiorze otrzymała dowód rejestracyjny [...], w którym była adnotacja, że samochód jest pojazdem ciężarowym. Do wniosku o zarejestrowanie samochodu dołączyła m.in. ww. dowód rejestracyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2002r. stwierdziło nieważność decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] grudnia 1999r. w sprawie pierwotnej rejestracji przedmiotowego samochodu, jako pojazdu ciężarowego (dowód rejestracyjny serii [...]), a po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2002r. utrzymało ww. decyzję w mocy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiła okoliczność, że poprzedni właściciele samochodu E. B. i R. P. występując z wnioskiem o rejestrację pojazdu ciężarowego, wcześniej zarejestrowanego jako osobowy, zobowiązani byli do przedłożenia nowego świadectwa homologacji, potwierdzającego zasadność wniosku. Zarejestrowanie pojazdu, jako ciężarowy bez wymaganego świadectwa homologacji, określającego dany typ pojazdu, jako ciężarowy stanowiło rażące naruszenie prawa, tj. art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie oznaczania i rejestracji pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632). Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] grudnia 1999r. stanowiło podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 1999r. (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), a następnie do wydania zaskarżonej decyzji, znajdującej oparcie w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzję powyższą zaskarżyła do Sądu W. M., wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzuciła naruszenie: - art. 16 k.p.a. polegające na przyjęciu, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002 r. była decyzją ostateczną i prawomocną; - art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. polegające na wznowieniu postępowania w sytuacji, kiedy w dacie wydania postanowienia z dnia [...] czerwca 2002r. w tym zakresie, w obrocie prawnym w dalszym ciągu istniała decyzja o zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu, jako pojazdu ciężarowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. uzależniają prawną możliwość wznowienia postępowania od zaistnienia przesłanek pozytywnych (rozstrzygnięcie określonej sprawy decyzją ostateczną i wystąpienie jednej z podstaw wznowienia, taksatywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.) oraz negatywnych (przesłanka terminu – art. 146 § 1 k.p.a. i przesłanka określona w art. 146 § 2 k.p.a.). Postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Podstawa wznowienia podana w postanowieniu wydanym w oparciu o art. 149 § 1 k.p.a. musi faktycznie istnieć (ziścić się). Dopiero w wyniku pozytywnej weryfikacji tej podstawy, dopuszczalne jest wydanie decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wszczętej z urzędu, jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a mianowicie okoliczność wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] maja 2002r., stwierdzającej nieważność decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] grudnia 1999r. w przedmiocie pierwotnej rejestracji przedmiotowego samochodu, jako pojazdu ciężarowego. Nie ulega wątpliwości, że określenie zawarte w analizowanym przepisie "decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zamienione" odnosi się również do sytuacji, gdy decyzję ostateczną wydano na podstawie decyzji, której nieważność stwierdzono w późniejszym czasie. Wprawdzie w przepisie tym nie wspomina się, że chodzi o wydanie decyzji ostatecznej, to jednak z ogólnych reguł k.p.a. wynika, iż owa decyzja musi nosić znamiona decyzji ostatecznej (por. m.in. art. 15 i art. 16 k.p.a.) Od wspomnianej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002r. przysługiwało stronie postępowania żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), które w istocie stanowi środek odwoławczy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 1996r. sygn. I SA 1926/95 – Glosa 1996/10, str. 30; Glosa 1996/7, str. 132). Złożenie takiego wniosku sprawia, że postępowanie administracyjne nie zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 1994r. sygn. II SA 411/94 – niepubl.). Niesporne jest, że strony ww. postępowania, tj. E. B. i R. P. złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jest jednoznaczne ze stwierdzeniem przedwczesnego wydania w niniejszej sprawie przez organ I instancji postanowienia z dnia [...] czerwca 2002 r. o wznowieniu postępowania, gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002r. nie była decyzją ostateczną. Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej w przedmiotowej sprawie w dniu [...] września 2002r. wynika, że organ nie ustalał , czy wspomniana decyzja SKO jest ostateczna, błędnie uznając, iż stanowi ona dostateczną podstawę do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, owa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...]. Teoretycznie zatem, w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie istniała decyzja ostateczna. Decyzja administracyjna stanowiąca akt zewnętrzny, będący oświadczeniem władczym woli organu administracji, może być uznana za wydaną dopiero z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz, co jest równoznaczne ze skutecznym doręczeniem tej decyzji jej adresatowi, tak aby miał on zapewnioną możliwość zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Bezwzględny wymóg doręczenia decyzji wynika m.in. z art. 109 § 1 , art. 110 i art. 111 § 1 k.p.a. W myśl art. 104 § 1 k.p.a. "Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji (...)". Sformułowanie "załatwia sprawę" oznacza zatem nie tylko sporządzenie decyzji, ale również jej wydanie, przez co należy rozumieć również doręczenie decyzji adresatowi. "Decyzja procesowa, jako akt zewnętrzny, musi być zakomunikowana stronie. Dopóki nie zostanie zakomunikowana stronie, dopóty jest aktem nie wywierającym żadnych skutków. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową (...). Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji i stronę "(z uzasadnienia uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000r. sygn. akt FPS 10/2000 – ONSA 2001/2, poz. 56). Decyzja sporządzona, lecz nie doręczona nie załatwia zatem sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 104 k.p.a. Dopóki decyzja nie zostanie doręczona, nie może mieć waloru decyzji ostatecznej. Dopiero doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi wprowadzenie jej do obrotu prawnego (por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego; Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2000, str. 462). Ostateczności decyzji administracyjnej nie domniemuje się. Na organie spoczywa m.in. obowiązek prawidłowego doręczenia decyzji stronie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 1997r. sygn. I SA/Lu 948/96 – niepubl.). Przenosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego w sprawie, będącej przedmiotem skargi stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych nie znajdował się dowód doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002r. stronom postępowania (tj. E. B. – P. i R. P., na których jako współwłaścicieli samochodu wydano pierwotny dowód rejestracyjny). Na rozprawie w dniu [...] lutego 2004r. zobowiązano pełnomocnika organu do złożenia dowodów doręczenia owej decyzji stronom postępowania (k.16). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, do pisma z dnia [...] marca 2004r. załączyło kserokopię dowodów doręczenia tej decyzji dla E. B. – P i Starostwa Powiatowego (k.18v). Nie złożono natomiast dowodu doręczenia decyzji R. P., będącego stroną postępowania, co oznacza, iż nie wykazano, aby decyzja z dnia 11 lipca 2002r. była decyzją ostateczną. W tych okolicznościach uznać należy, że zarówno w dacie wszczęcia postępowania ([...] czerwca 2002r.), jak również w datach wydania decyzji w przedmiotowej sprawie przez organy obu instancji, nie istniała podstawa wznowienia (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). Skoro tak, to wydanie decyzji w oparciu o art.151 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza naruszenie tego przepisu, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w pkt I sentencji. Rozstrzygniecie zawarte w pkt II sentencji uzasadnia art. 152 tej ustawy.