II SA/Lu 1707/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant st. sekr. Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia {...} listopada 2002 r. Nr {...} w przedmiocie rejestracji pojazdu stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa i art. 72 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania Z. Ł. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] września 2002 r., sprostowanej postanowieniem z dnia [...] października 2002 r.; utrzymano w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji, po wznowieniu postępowania z urzędu, zaskarżoną decyzją uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2000 r. w przedmiocie zarejestrowania pojazdu marki Citroen Xsara, jako samochodu ciężarowego i odmówił zarejestrowania tego pojazdu, jako samochodu ciężarowego. Podstawę tej decyzji stanowiły następujące okoliczności: Przedmiotowy pojazd po raz pierwszy został zarejestrowany jako samochód osobowy przez Starostę Powiatu, w dniu [...] maja 2000 r. Decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] maja 2000 r. pojazd został przerejestrowany z osobowego, na ciężarowy, na nazwisko E. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2002 r. stwierdziło nieważność tej ostatniej decyzji. Z. Ł. i W. W. nabyli przedmiotowy samochód, już jako samochód "ciężarowy", a następnie uzyskali potwierdzenie rodzaju pojazdu w ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2000 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta. Po otrzymaniu w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2000 r., a po przeprowadzeniu postępowania wydał w dniu [...] września 2002 r. zaskarżoną decyzję. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania. W jego ocenie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002 r. stanowiła podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Konsekwencją wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] maja 2002 r. było m.in. unieważnienie w/w dowodu rejestracyjnego określającego rodzaj pojazdu, jako ciężarowy. W tych okolicznościach, ów dowód rejestracyjny nie może w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stanowić podstawy do zarejestrowania pojazdu, jako samochodu ciężarowego. Dokumentem, który pozwoliłby na dokonanie takiej czynności byłoby świadectwo homologacji, określające rodzaj przedmiotowego samochodu jako ciężarowy. Odwołujący się nie uczynił zadość żądaniu organu I instancji i nie dostarczył właściwego świadectwa homologacji, a zatem nie dopełnił warunku, o którym mowa w przepisach art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W skardze złożonej do Sądu Z. Ł. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz formalnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu zignorowania zażalenia na postanowienie z dnia [...] października 2002 r. podniesiono, że takie zażalenie nie wpłynęło. Ponadto strony nie wnosiły w tym zakresie skargi na bezczynność organu I instancji. W ocenie Kolegium, chybiony jest zarzut naruszenia art. 113 § 1 kpa. Sprostowanie oczywistej omyłki było dopuszczalne, gdyż "/.../ słowna sentencja zaskarżonej decyzji była zgodna z dyspozycją art. 151 § 1 pkt 2 kpa, a nie jak wpisano pierwotnie z art. 151 § 2 kpa". Sąd, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W osnowie decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2002 r., jako podstawę procesową rozstrzygnięcia wskazano m.in. art. 151 § 2 kpa /k. 40 akt administracyjnych/. Postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. organ ten sprostował omyłkę zawartą w osnowie w/w decyzji w ten sposób, że zastąpił zapis "Art. 151 § 2" na zapis: "Art. 151 § 1 pkt 2". Nadmienić należy, że stronami postępowania administracyjnego byli Z. Ł. i W. W. /współwłaściciele pojazdu, na których nazwiska wydano dowód rejestracyjny/. Z akt administracyjnych wynika, że na w/w postanowienie z dnia [...] października 2002 r. – strony, tj. Z. Ł. i W. W. wnieśli zażalenie /data wpływu do Kancelarii Wydziału Spraw Administracyjnych Inspektoratu Komunikacji Urzędu Miejskiego w – [...] listopada; por. k.k. 48-52 akt administracyjnych/. Niesporne jest, że owo zażalenie nie zostało rozpatrzone przez organ odwoławczy. Oczywiste jest, że złożenie zażalenia i jego nierozpatrzenie spowodowało taki stan rzeczy, iż postanowienie z dnia [...] października 2002 r. nie ma znamion ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 kpa, jak wadliwie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w osnowie decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. W przyszłości takie sytuacje, nie służące pogłębianiu zaufania obywateli do organów Państwa /art. 8 kpa/ nie powinny się powtarzać. Do zażaleń mają bezpośrednie zastosowanie przepisy m.in. art. 129 § 1 i 3, 131, art. 133 i art. 137 kpa /por. Grzegorz Łoszczyca – Zażalenie w ogólnym postępowaniu administracyjnym; Kantor Wydawniczy Zakamycze 2000 r., str. 59-64/. Z art. 131 i art. 133 kpa w zw. z art. 144 kpa wynika, że organ I instancji zawiadamia strony o wniesieniu zażalenia, po czym przesyła zażalenie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia otrzymania zażalenia. Jeżeli organ I instancji nie przekazał zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, to tym samym rażąco naruszył m.in. przepisy art. 77 ust. 2, art. 78 Konstytucji, w zw. z art. 7, art. 15, art. 133 kpa /por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r. Sygn. SA/Rz 1953/2000 – niepubl./. Skutki takiego zaniedbania obciążają jednak bezpośrednio, w sensie procesowym również organ odwoławczy. Nierozpatrzenie zażaleń spowodowałoby taki stan rzeczy, że przed stroną zamknięta byłaby możliwość wniesienia skargi sądowej na ewentualnie niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie drugoinstancyjne. Konkludując stwierdzić należy, że wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. było niedopuszczalne, skoro postanowienie pierwszoinstancyjne z dnia [...] października 2002 r. nie było ostateczne, wobec złożenia przez strony zażalenia i nierozpatrzenia ich przez organ odwoławczy, bez względu na przyczynę tego stanu rzeczy. Dopiero rozpatrzenie zażaleń, otwiera drogę do rozpatrzenia zażalenia na decyzję pierwszoinstancyjną. W tych okolicznościach nastąpiło rażące naruszenie przepisów art. 78 Konstytucji oraz art. art. 7, 8, 15 i 16 kpa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów praworządności. W podobnym stanie faktycznym, identyczne stanowisko zajmował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie /vide wyroki z dnia: 16 marca 2004 r., sygn. 3 II SA/Lu 97/03 i 3 II SA/Lu 22/03 oraz z dnia 5 maja 2004 r. sygn. 3 II SA/Lu 21/03/. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec, jak w sentencji.