II SA/Lu 171/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew w zakresie wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a 1. przyznać M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W motywach uzasadnienia podniósł, że skarżący jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania. Mając na uwadze porównanie wszelkich kosztów niniejszego postępowania do wysokości środków finansowych pozostających w dyspozycji strony skarżącej i jej rodziny referendarz uznał, że strona skarżąca bez narażenia siebie i rodziny na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego może ponieść minimalne wynagrodzenie radcy prawnego, ale już nie łącznie z kosztami sądowymi przekraczającymi kwotę 500 zł. Od powyższego postanowienia Referendarza pełnomocnik M. S. wniosła sprzeciw, podnosząc, że wnioskodawca nie jest wstanie "bez uszczerbku na konieczne utrzymanie pokryć koszty sądowe w kwocie 500 zł". Pełnomocnik wskazała, że Sąd błędnie przyjął, że dochód skarżącego jest stały, w sytuacji kiedy świadczenie rehabilitacyjne M. S. zostało przyznane jedynie do dnia 30 lipca 2010r. Ponadto strona wskazała, że fakt zaciągnięcia kredytu w banku nie przesądza o możliwości pokrycia omawianych kosztów sądowych. Pełnomocnik oświadczyła, że kredyt ten został pobrany w celu pokrycia wszelkich zobowiązań i bieżących kosztów utrzymania. Poza tym wskazała, że wnioskodawca przez 15 lat pozostawał bez pracy zarobkowej, za wyjątkiem pół roku, kiedy prowadził działalność gospodarczą. Podniosła także, że nie zdawała sobie sprawy, że działając w celu zapobieżeniu niebezpieczeństwu, ochrony życia i zdrowia tzn. wycinając suche, zwisające na przejściu drzewa, będzie miał takie kłopoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. M. S. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę z jednej strony wysokość obciążeń finansowych związanych z danym postępowaniem, a z drugiej strony możliwości finansowe strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że muszą to być możliwości realne, istniejące w chwili składania wniosku. Ciężar dowodu okoliczności uzasadniających przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie wnoszącej o jego przyznanie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione przez nią dokumenty powinny zatem wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Koszty sądowe w przedmiotowym postępowaniu - oprócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 1.500,00 zł, jakie skarżący może ponieść w tym postępowaniu - sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Jeśli chodzi o potencjalne przyszłe koszty postępowania to dotyczyć one mogą wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w kwocie 750 zł zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221., poz. 2193). Z oświadczenia skarżącego oraz złożonych dokumentów źródłowych wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Utrzymują się z emerytury T. S. w kwocie 919,48 zł miesięcznie oraz ze świadczenia rehabilitacyjnego otrzymywanego przez M. S. z ZUS-u w kwocie 2100 zł miesięcznie. Mają dom jednorodzinny parterowy o pow. 60m² oraz nieruchomość gruntową o pow. 2973m², na której jest on usytuowany. Poza tym nie posiadają żadnego innego majątku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od wielu lat jest w złej sytuacji finansowej. Przez 15 lat nie miał stałego zatrudnienia, tylko pracował dorywczo. Jest osobą chorą – ma problemy "z narządem ruchu", a jego stan zdrowia ulega ciągłemu pogorszeniu od momentu wypadku na budowie w 2006r. Ma orzeczoną grupę inwalidzką stopnia znacznego. Aktualnie zostało przyznane mu świadczenie rehabilitacyjne na pół roku. Jego żona także się leczy, ponieważ ma nieuleczalną chorobę stawów oraz choroby serca. Ponadto oświadczył, że znaczną część wydatków przeznacza na leki i studia córki .. Wnioskodawca w toku postępowania przedstawił również faktury wskazujące wysokość miesięcznych kosztów ich utrzymania, oświadczenie wskazujące wysokość środków finansowych przekazanych córce oraz umowy pożyczki z dnia 10 marca 2010r. oraz kredytu mieszkaniowego z dnia 11 września 2006r. O przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy i dochody w chwili orzekania przez Sąd w tym przedmiocie, bez względu na przyczyny tego stanu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, że skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich, powinien on zatem partycypować w ponoszeniu kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1500 zł. W świetle przedstawionej dokumentacji sytuacja materialna wnioskodawcy uzasadnia częściowe uwzględnienie jego wniosku i zwolnienie go z obowiązku uiszczenia tytułem wpisu kwoty 1300 zł. Jak wynika z akt sprawy uzyskał on pożyczkę na cele konsumpcyjne, w związku z tym nie ma podstaw sądzić, że nie dysponuje on środkami finansowych na uiszczenie kwoty 200 zł. Poza tym pełnomocnik skarżącego wskazała, iż pożyczka w kwocie 11.938,12 zł przeznaczona była do spłaty długów (wskazała - dwa kredyty w łącznej wysokości 3.061,88 zł oraz 3.500 zł koszty studiów córki) pozostałych - innych długów – strona nie wskazała. Wprawdzie w sprzeciwie wyjaśniła, że pozostałą kwotę ma zamiar przeznaczyć na spłatę "innych długów", których jednak nie sprecyzowała. To jednak mając na uwadze utrwalone stanowisko sądów administracyjnych, iż fakt, że skarżący dokonuje spłaty zaciągniętych kredytów, czy też ponosi koszty dalszej edukacji nie stanowią przesłanki uzasadniającej zwolnienia od kosztów sadowych. Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została, aby umożliwić osobom najuboższym dochodzenia swoich praw przed sądem. Jej zastosowanie jest odstępstwem od reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stroną wszczynającą spór sądowy, przyznawanym jedynie w wyjątkowych wypadkach (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2005r., OZ 1363/04, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2005r., III SA/Wa 1247/04, B.Dauter, Prawo przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo, Warszawa 2007, s.463 i 460). Trzeba pamiętać, iż instytucja prawa pomocy pozwala osobom najuboższym na przeprowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie sytuacja materialna skarżącego jest trudna, i choć nie stanowi ubóstwa, to uniemożliwia mu poniesienie częściowych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie, a zatem zachodzą podstawy przyznania mu pomocy w zakresie częściowym do kwoty 1300 zł, tym bardziej, że pozbawianie go takiej pomocy uniemożliwiłoby mu skorzystanie z prawa do sądu i rozpoznanie jego skargi. Na tym etapie postępowania brak profesjonalnego pełnomocnika nie ogranicza skarżącemu prawa do sądu. Uzasadnione zatem zachodzą podstawy przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych powodów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji postanowienia.