II SA/Lu 179/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Dudek, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania J.W. zasiłku celowego w wysokości 1000 zł w ramach realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji powołaną decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania J.W. wnioskowanego świadczenia, z uwagi na brak w rodzinie wnioskodawcy co najmniej jednej osoby będącej rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Zdaniem organu odwoławczego podstawową kwestią dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie podlegania lub nie podlegania przez odwołującego lub przez członka jego rodziny przepisom ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) oraz posiadania przez te osoby statusu rolnika w rozumieniu przepisów tejże ustawy. Organ ten wskazał, iż stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pod pojęciem rolnika należy rozumieć pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 3 tej ustawy, przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników nie podlega osoba, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty, lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W oparciu o powyższe przepisy Kolegium stwierdziło, iż w sytuacji, gdy rolnik podlega przepisom ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), to wyłączone jest wobec niego stosowanie przepisów powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. To zaś oznacza, iż osoba taka nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy. Tym samym zdaniem Kolegium, wyłączone jest wobec takiej osoby zastosowanie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109), stanowiącego podstawę udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle prawidłowych ustaleń organu pierwszej instancji odwołujący nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyznania J.W. zasiłku celowego w wysokości 1000 zł w ramach realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł J.W.. W ocenie skarżącego niezrozumiałe jest rozstrzygnięcie organu administracji, który odmówił przyznania zasiłku tylko na tej podstawie, że skarżący wraz z małżonką ubezpieczony jest w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Skarżący podkreśla, że zarówno osoby podlegające ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych, jak i osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu rolników powinny otrzymać taką samą pomoc w celu złagodzenia skutków suszy. Zdaniem J.W. przepisy obowiązujące w państwach Unii Europejskiej uzależniają otrzymanie pomocy od Państwa jedynie od tego, czy dany rolnik płaci zobowiązania w danym Państwie. Jeżeli zatem skarżący wraz z małżonką mieszkają w Polsce, prowadzą gospodarstwo rolne oraz płacą podatek rolny i inne zobowiązania publicznoprawne, to tak samo jak rolnicy ubezpieczeni w KRUS winni otrzymać pomoc w postaci zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W myśl przepisu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zmianami) Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji tego programu. Na podstawie powołanego przepisu wydane zostało w dniu 29 sierpnia 2006 r. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), powoływane w dalszej części uzasadnienia jako "rozporządzenie". Rozporządzenie to określa warunki pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 r. W świetle przepisów rozporządzenia, pomoc udzielana jest jednorazowo w formie zasiłku celowego, udzielanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Przepis art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, do którego odsyłają przepisy rozporządzenia stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, natomiast ust. 3 stanowi, że zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Stosownie do przepisu § 2 rozporządzenia pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy i jeśli w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, szkody w uprawach spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, z późn. zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. Pojęcie rolnika, który podlega ubezpieczeniu społecznemu z mocy ustawy określają przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 1 powołanej ustawy, przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W świetle zaś przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy, ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli rolnik ten nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 6 ustawy przez ustalone prawo do emerytury lub renty rozumie się ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia albo ustalone prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów emerytalnych lub innych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym, a także ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, przyznanego na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, oraz świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej (pkt 10 "c"), przez inne ubezpieczenie społeczne rozumie się obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenie emerytalne określone w odrębnych przepisach (pkt 12), natomiast przez osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu rozumie się osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym (pkt 13). W myśl przepisów rozporządzenia przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy uzależnione jest od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek w tych przepisach określonych. Oznacza to, że niezrealizowanie się choćby jednego warunku uzasadnia odmowę przyznania pomocy na podstawie przepisów rozporządzenia. Jest poza sporem, że ani skarżący, ani nikt z członków jego rodziny nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. Skarżący ma bowiem ustalone prawo do emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto skarżący przyznał, że do czasu przejścia na emeryturę, to jest do roku 1997, podlegał innemu niż rolnicze ubezpieczeniu społecznemu. W tych okolicznościach prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, które odmówiły przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego na podstawie przepisów rozporządzenia. Skarżący nie spełnia bowiem jednego z warunków koniecznych do przyznania tego świadczenia, gdyż nie jest rolnikiem podlegającym z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Należy zauważyć, że z przepisów rozporządzenia wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że pomoc mająca na celu złagodzenie skutków suszy przewidziana została dla ściśle określonej grupy podmiotów, nie każde zatem gospodarstwo rolne dotknięte skutkami suszy może być tą pomocą objęte. Ograniczenie pomocy do grupy rolników podlegających z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie mających ustalonego prawa do emerytury, renty lub świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie może być uznane za rażąco niesprawiedliwe. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.).