II SA/Lu 181/10
WyrokWSA w Lublinie2010-07-01
Skład orzekający: Krystyna Sidor, Ewa Ibrom, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w szczególności datę wykonania przyłączy kanalizacyjnych, co miało wpływ na zastosowanie przepisów o samowoli budowlanej i ocenę stanu technicznego instalacji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, w szczególności dat wykonania przyłączy kanalizacyjnych. Brak prawidłowego ustalenia tych okoliczności uniemożliwił ocenę, czy doszło do samowoli budowlanej i prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżąca D. L. wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą nakazania wykonania uszczelnienia przewodów przyłącza kanalizacji sanitarnej na działce nr ewid. 24. Skarżąca zarzucała nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności dat wykonania przyłączy, co miało prowadzić do błędnego zastosowania przepisów prawa i niewłaściwej oceny stanu technicznego instalacji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję organu pierwszej instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2009 r. odmawiającą nakazania A. H., T. S., L. L. i A. N., wykonania uszczelnienia przewodów przyłącza kanalizacji sanitarnej usytuowanej na działce nr ewid. 24, położonej w B. przy ul. N. 18.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji, działając w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, odmówił nakazania wykonania uszczelnienia przewodów przyłącza kanalizacji sanitarnej usytuowanej na wskazanej działce.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. L., wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem odwołującej kanalizacja na sąsiedniej działce jest źle wykonana, gdyż ciągle zapycha się w tym samym miejscu. Zarzuciła, że decyzja została oparta na nieprawdziwych twierdzeniach T. S. i L. L. oraz nierzetelnej opinii technicznej. Podniosła, że we wrześniu 2005 r. w czasie wykonywania izolacji fundamentów jej domu od strony działki nr 24 do wykopu przedostawały się ścieki z działki sąsiedniej. Ponownie w 2006 r. przy izolacji fundamentów od strony podwórza, przez 3 miesiące do wykopu napływały ścieki i wówczas ścieki te płynęły wzdłuż ulicy N. do ul. S.. Stwierdziła, iż była świadkiem zdarzeń związanych z usuwaniem awarii kanalizacji na sąsiedniej działce. Zarzuciła niewyjaśnienie wątpliwości związanych z samowolą budowlaną i wykonaniem rurociągów po 1995 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji zważył, iż podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. Przepis ten daje organom nadzoru budowlanego prawo do wydania decyzji nakazującej usunięcie w oznaczonym terminie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku, gdy obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego dotyczy z reguły sytuacji zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości niezbędne jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, lecz także konieczność wyjaśnienia w postępowaniu tego, w jaki sposób doszło do powstania nieodpowiedniego stanu technicznego, czy wynika on z samowoli budowlanej, czy też został zaaprobowany w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, czy też nastąpiło to w wyniku odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia na budowę bądź powstania innych okoliczności. Dopiero od takich niewadliwych ustań zależy prawidłowość zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
W ocenie organu mimo wielokrotnych oględzin instalacji kanalizacyjnej oraz przyjętych ocen technicznych nie można stwierdził nieodpowiedniego stanu technicznego przewodów przyłącza kanalizacji sanitarnej usytuowanej na działce nr 24 położonej przy ul. N. 18 w B. Oględziny wykazały, iż stan studzienek kanalizacji sanitarnej jest dobry, studzienki są drożne, brak oznak uszkodzenia i nieszczelności sieci kanalizacji miejskiej oraz studni w granicach działki.
Także Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej stwierdziło, iż instalacja kanalizacyjna jest w należytym stanie technicznym i nie stwarza zagrożenia. Również z opinii technicznej sporządzonej w dniu 25 stycznia 2007 r. przez H. W. wynika, że przyłącza kanalizacyjne na działce nr 24 wykonane zostały z zachowaniem spadków i instalacja jest szczelna.
Organ podniósł, iż z wyjaśnień T. S. i L. L. wynika, że nowe przyłącze budynku mieszkalnego do sieci kanalizacji sanitarnej na działce nr 18 wykonane zostało w 1987 r. Kiosk handlowy został podłączony do kanalizacji w 1993 r., a budynek gospodarczy w 1992 r. Nie potwierdzono, że w 2006 r. wykonywano nowe roboty budowlane przy przyłączu kanalizacyjnym.
Organ wskazał, że świadkowie M. D., J. K., B. R., A. B. i F. K. potwierdzili awarię kanalizacji w 2006 r. Jednakże kolejne oględziny dokonane w dniu 19 maja 2009 r. ponownie wykazały niezakłócony przepływ wody do studzienki zbiorczej usytuowanej w chodniku
Biorąc pod uwagę powyższe, nie można - w ocenie organu - uznać, iż sporna kanalizacja sanitarna usytuowana na działce nr 24 jest w nieodpowiednim stanie technicznym, co stanowi brak podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane.
Oceniając natomiast legalność wykonania przewodów przyłącza kanalizacji sanitarnej organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że poszczególne przewody przyłącza kanalizacyjnego wykonane zostały przed 1994 r. Przepisy dotyczące samowoli budowlanej mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie do części przyłącza wykonanego poza działką nr 24, gdyż w myśl przepisu § 44 ust. 1 pkt 4 lit. a - rozporządzenia MGTiOŚ z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, pozwolenia na budowę wymagało jedynie wykonywanie innych inwestycji budowlanych poza terenami istniejącej zagrody (siedliska) albo poza terenem istniejącej, częściowo już zagospodarowanej działki budowlanej. W przypadku wykonania przyłącza i instalacji kanalizacyjnej przed 1995 r. na własnej działce art. 103 Prawa budowlanego nie ma zastosowania. Organ uznał w tej sytuacji, że w sprawie zastosowanie mają wyłącznie przepisy dotyczące utrzymania obiektów budowlanych.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła D. L.. W ocenie skarżącej decyzja narusza art. 7, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a. Przede wszystkim organ wadliwie ustalił datę samowolnie wykonanej kanalizacji. Skarżąca podniosła, że pierwotnie kanalizacja została wykonana w 1987 r., następnie wykonywane były dodatkowe przyłącza do budynku gospodarczego w 1998 r. i 2006 r., a nie jak ustalił organ w 1992 r. i 1993 r. Zarzuciła, że znajdująca się na działce studzienka jest trudno dostępna do szybkiego usuwania awarii, co powoduje przedostawanie się ścieków do gruntu i podtapianie piwnic domu skarżącej od strony kanalizacji. Również obecnie kanalizacja ta jest zapchana. Organ z naruszeniem przepisów nie uwzględnił zeznań świadków wskazujących na nieszczelność kanalizacji. Bezpodstawnie uznał, że opinia techniczna wykonana przez H. W. jest wystarczającym dowodem i zaniechał ustalenia, co jest przyczyną częstych awarii. Ponadto skarżąca podniosła, iż organ zaniechał ustalenia wszystkich stron postępowania i zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w postępowaniu. Zdaniem skarżącej z uwagi na śmierć J. K. będącego stroną postępowania organ obowiązany był ustalić jego następców prawnych. W oparciu o powyższe wniosła o uchylenia decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Sądem w dniu 22 czerwca 2010 r. skarżąca wyjaśniła, że w sprawie samowolnej rozbudowy i zmiany sposobu użytkowania budynków na działce nr 24 prowadzone było przez organy nadzoru budowlanego postępowanie. Dodała, że w lutym 2010 r. doszło do ponownej awarii kanalizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.
Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art.136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem podkreślić, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest warunkiem niezbędnym prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego.
Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte na skutek pisma skarżącej z dnia 30 maja 2005 r. skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z prośbą o sprawdzenie instalacji kanalizacyjnej znajdującej się na posesji przy ul. N.18. Skarżąca wskazała, że instalacja ta została źle wykonana i jest nieszczelna, co powoduje wypływanie ścieków.
Obowiązkiem organów nadzoru budowlanego w tej sprawie było zatem przede wszystkim jednoznaczne ustalenie, kiedy wykonane zostało przyłącze kanalizacyjne, jaki jest jego dokładny przebieg oraz czy przyłącze to wykonane zostało zgodnie z przepisami prawa budowlanego obowiązującymi w dacie jego wykonania. Dopiero po ustaleniu, czy przyłącze kanalizacyjne wykonane zostało zgodnie z wymogami prawa możliwym byłoby dokonanie oceny obecnego stanu technicznego instalacji kanalizacyjnej.
Prawidłowe ustalenie, czy wykonane przyłącze jest wynikiem samowoli budowlanej ma znaczenie przesądzające dla dalszego toku postępowania. W takiej bowiem sytuacji zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego dotyczące legalizacji samowoli budowlanej, a nie odnoszące się do stanu technicznego obiektów budowlanych.
W niniejszej sprawie organy administracji przeprowadziły wprawdzie postępowanie dowodowe na tę okoliczność, nie zebrały jednak całego materiału dowodowego i nie oceniły go zgodnie z regułą wyrażoną w art. 80 k.p.a.
Organy ustaliły, że wszystkie przyłącza kanalizacyjne na działce przy ul. Nadstawnej 18 wykonywane były przed 1 stycznia 1995 r. Ustalenie to nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Bezsporne jest jedynie, że w 1987 r. wykonane zostało przyłącze kanalizacyjne do budynku mieszkalnego T. S. przy ul. N. 18 (dawniej K.). Okoliczność tę potwierdza dokumentacja techniczna na kartach 20-31 akt organu pierwszej instancji. Natomiast jeżeli chodzi o dodatkowe przyłącza wykonywane do budynku gospodarczego i drewnianego kiosku na działce nr 24, brak jest jednoznacznych dowodów co do daty ich wykonania. Przede wszystkim nie istnieje żadna dokumentacja techniczna, a zeznania świadków i oświadczenia stron nie pozwalają na ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że dodatkowe przyłącza wykonywane były w latach 1992-1993, jak twierdzi organ.
Przesłuchaniu przez organ pierwszej instancji świadkowie: J. K., B.R., A. B. i M. D. zeznali wyłącznie, iż wielokrotnie widzieli wylewanie się ścieków z kanalizacji na działce nr 24, nie odnosili się natomiast do kwestii dat wykonania przyłączy do poszczególnych budynków.
Zeznania świadków nie mogą zatem stanowić dowodu na okoliczność ustalenia dat wykonania przyłączy.
Strony nie zostały przesłuchane przez organ w trybie art. 86 k.p.a., a z ich oświadczeń i wyjaśnień składanych w toku postępowania (por. k. 159-160, 173 i 212 akt organu pierwszej instancji) również nie wynika jednoznacznie, że przyłącza były wykonywane w datach przyjętych przez organ. Należy zauważyć, że tylko L. L. wskazywał lata 1987, 1992 i 1993 jako daty wykonania przyłączy kanalizacyjnych (k. 160). Natomiast T. S. na rozprawie administracyjnej w dniu 7 listopada 2007 r. oświadczyła, że nie zna szczegółów podłączenia kiosku (baru) i budynku mieszkalno-gospodarczego (k. 150), a na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2008 r. oświadczyła, że według niej przyłącze do baru zostało wykonane w 1994 r., a przyłącze do budynku mieszkalno-gospodarczego chyba wcześniej (k. 212).
Z kolei M. S. oświadczyła, że w ogóle nie wie, kiedy wykonywane były przyłącza (k. 160).
Skarżąca D. L. konsekwentnie twierdziła, że przyłącze budynku mieszkalnego wykonane zostało w 1987 r., natomiast baru (kiosku) i budynku mieszkalno-gospodarczego - w 1998 r. (k. 160 i 212).
Natomiast jeśli chodzi o podłączenie kuchni budynku mieszkalnego bezpośrednio do studzienki skarżąca podała datę 2006 r., L. L. dwukrotnie oświadczył, że nie wie kiedy to podłączenie zostało wykonane (k. 160, 173), a T. S. najpierw oświadczyła, że w 2006 r. żadne roboty nie były wykonywane, a następnie na oględzinach w dniu 22 listopada 2007 r. stwierdziła, iż nie wie kiedy roboty te były wykonywane (k. 173).
Organy nie ustosunkowały się do rozbieżności w wyjaśnieniach stron, nie przeprowadziły też żadnych dodatkowych dowodów w celu usunięcia istniejących wątpliwości, w tej sytuacji nie miały wystarczających podstaw do ustalenia, że wszystkie przyłącza zostały wykonane przed 1 stycznia 1995 r.
Należy zauważyć, że ustalenie to nie zostało poparte jakimikolwiek dowodami zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że ustalenia daty wykonania przyłączy dokonał "na podstawie zebranego materiału dowodowego", a organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Narusza to przepis art. 107 § 3 k.p.a. który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że wykonanie przyłącza przed dniem 1 stycznia 1995 r. nie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Należy bowiem wskazać, iż przed tą datą obowiązywały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z Nr 38, poz. 229 ze zm.)
Przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze (rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego - Dz. U. Nr 8, poz. 48) nie zwalniały budowy przyłącza kanalizacyjnego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Stanowisko takie znajduje oparcie w orzecznictwie. W uchwale z dnia 26 września 1990 r., III AZP 3/90, opubl. w OSNC 1991/1/2, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z 1974 r. ustanawia ogólną zasadę, że rozpoczęcie robót budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, z wyjątkiem robót zwolnionych od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, określonych ustawowo lub w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, określające przedmiotowo rodzaje robót budowlanych, zwolnionych od uzyskania pozwolenia na budowę, zawierające wyjątki od ogólnej zasady prawnej wyrażonej w art. 28 ust. 1 i 3 prawa budowlanego, nie podlegają wykładni rozszerzającej.
Skoro zatem przepisy ustawy z 1974 r. oraz powołanego rozporządzenia z 1975 r. nie wymieniają przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego jako zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, przyjąć należy, że budowa takiego przyłącza wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Jest poza sporem, że przyłącze do budynku mieszkalnego wykonane zostało w 1987 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem, że w latach 1986-1987 nie było wydawane pozwolenie na budowę przyłącza kanalizacyjnego do budynków zlokalizowanych na działce nr 24 przy ul. N. 18 w B. (k. 192 akt organu pierwszej instancji).
Zgodnie zatem z przepisem art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) do budowy tego przyłącza zastosowanie miałyby przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (art. 37 i nast.).
Okoliczności tej organy nie miały w ogóle na uwadze.
Odnośnie zaś do pozostałych przyłączy (wykonywanych po 1987 r.) również brak dowodów, że wykonane zostały na podstawie pozwolenia na budowę. Podnieść należy, że gdyby przyłącza te wykonane zostały po 1 stycznia 1995 r., do oceny legalności ich budowy zastosowanie miałyby przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, bez uprzedniego prawidłowego dokonania niezbędnych ustaleń co do czasu i legalności wykonania przyłączy, narusza zatem także przepisy prawa materialnego.
Wskazane naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie Sąd uchylił na podstawie art. 135 powołanej ustawy także decyzję organu pierwszej instancji mając na uwadze naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji.
Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich wskazanych wyżej okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 k.p.a i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a. Dopiero zebranie całego materiału dowodowego pozwoli na jego ocenę zgodną z regułami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. i ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponownie należy podkreślić, że prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Organy ustalą więc przede wszystkim, w jakiej dacie wykonane zostały przyłącza kanalizacyjne do budynku mieszkalno-gospodarczego, kiosku oraz kuchni na działce nr 24. Okoliczność ta może być ustalona zeznaniami świadków, a także dowodami z dokumentów, w szczególności dowodami z innych prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego postępowań. Należy zwrócić uwagę, że według twierdzeń skarżącej w sprawie samowolnej rozbudowy budynków na działce nr 24 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prowadził postępowanie, którego ustalenia mogą być pomocne w sprawie niniejszej.
W myśl art. 86 k.p.a. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Przepis ten pozostawia ocenę potrzeby przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony organowi administracji publicznej, swoboda tej oceny jest jednak ograniczona treścią zasady prawdy obiektywnej, z której wypływa dla organu orzekającego obowiązek skorzystania z tego środka dowodowego, jeżeli nie będzie można ustalić stanu faktycznego z braku innych środków dowodowych.
Organy rozważą zatem potrzebę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron.
Od ustaleń w zakresie daty i legalności wykonanych przyłączy zależeć będzie dalszy tok postępowania. Ocena stanu technicznego kanalizacji zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane dokonana być może bowiem tylko i wyłącznie w przypadku wykluczenia samowoli budowlanej.
Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji zbędne jest szczegółowe ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi. Należy jedynie wyjaśnić, że niezasadne są twierdzenia skarżącej dotyczące naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie wszystkim stronom prawa czynnego udziału w postępowaniu. Jak bowiem wynika z akt sprawy, organy prawidłowo ustaliły następców prawnych J. K., któremu przysługiwał udział we współwłasności działki nr 24 w 1/16 części (k. 328). Udział ten w wyniku spadkobrania oraz darowizny udziałów przez dwóch pozostałych spadkobierców J. K. przypadł w całości A. N. (k. 325-329).
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło