II SA/Lu 182/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] r., nr [...], a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] r., nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. L. – działając na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego – nakazał A. D. dokonanie rozbiórki wiatrołapu przy wejściu do kuchni letniej, o wymiarach zewnętrznych 1,85 x 3,64 m, samowolnie dobudowanego od strony wschodniej budynku inwentarskiego, usytuowanego na działce nr geod. [...] położonej w miejscowości T. przy ul. K. gmina T. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w dniu [...] lipca 2011 r. przeprowadzono kontrolę na działce nr [...] w miejscowości T. - stanowiącej własność M. G. i A. D. - podczas której stwierdzono fakt prowadzenia bez wymaganego pozwolenia robót budowlanych związanych z rozbudową istniejącego od 1967 r. budynku inwentarskiego z kuchnią letnia o wymiarach zew. 15,90 x 5,13 m, usytuowanego w odległości 0,90 m od zachodniej granicy działki. A. D. oświadczył, iż powyższe roboty wykonywał od lipca 2011 r. w celu dobudowy wiatrołapu przy wejściu do kuchni letniej. Z ustaleń organu wynika, iż polegały one na wykonaniu fundamentu i podmurówki z cegły, trzech ścian zewnętrznych z pustaków belitowych o grubości 24 cm, dachu o konstrukcji drewnianej, jednospadowego połączonego z konstrukcją dachu budynku istniejącego, pokrytego blachą trapezową. Wiatrołap nie posiada stropu. Dobudowany wiatrołap o wymiarach zew. 1,85 x 3,64m usytuowany jest przy wschodniej ścianie budynku inwentarskiego. W ścianie wschodniej wykonany jest otwór okienny o wym. 0,60 x 0,80m. a od strony południowej otwór na drzwi wejściowe o wymiarach 1,00 x 2,00m. Wewnątrz wiatrołapu wykonano posadzkę betonową (bez tynków). Ponadto w istniejącej kuchni letniej o wym. wew. 4,42 m x 4,53m w budynku inwentarskim do której dobudowano wiatrołap, inwestor wykonał roboty remontowe związane przystosowaniem pomieszczenia na cele mieszkalne tj. wymieniono okno i drzwi wejściowe na nowe, otynkowano i pomalowano ściany wewnętrzne, przy ścianie wewnętrznej wykonano kuchnię kaflową oraz wykonano podkład pod posadzkę. Od zewnątrz ściany części kuchennej i wiatrołapu otynkowano tynkiem z dociepleniem ścian styropianem o grubości 4 cm. Roboty budowlane związane z rozbudową budynku nie zostały jednak zakończone. Mając na uwadze możliwość legalizacji powyższej rozbudowy organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] wstrzymał roboty budowlane oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 31 października 2011 r. następujących dokumentów: - zaświadczenia Wójta Gminy T. o zgodności lokalizacji rozbudowy budynku inwentarskiego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, - 4 egzemplarzy projektu budowlanego na rozbudowę budynku inwentarskiego, - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec niewykonania przez inwestora nałożonego obowiązku w zakreślonym terminie organ – powołując się na treść art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego – orzekł o rozbiórce dokonanej przez A. D. rozbudowy budynku inwentarskiego bez wymaganego pozwolenia. A. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniósł, iż "nie naruszył przepisów Prawa budowlanego, a wiatrołap nie jest żadną budowlą w rozumieniu tego prawa". Konieczność realizacji przedmiotowej rozbudowy odwołujący uzasadnił trudną sytuacją mieszkaniową i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...] – zaskarżoną w niniejszym postępowaniu – [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. L. , wskazujące, iż w miesiącu lipcu 2011 r. A. D. rozpoczął roboty budowlane polegające na remoncie letniej kuchni znajdującej się przy budynku inwentarskim wybudowanym w 1967 r. Remont miał na celu przystosowanie tego pomieszczenia na cele mieszkaniowe. Odwołujący, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, przy drzwiach wejściowych do kuchni letniej dobudował wiatrołap o wymiarach zewnętrznych3,64 m x 1,85 m. Ściany dobudówki wykonane zostały z bloczków belitowych o grubości 24 cm, zaś jednospadowy dach pokryty został blachą trapezową. W ocenie organu II instancji budowa przedmiotowego wiatrołapu - w świetle art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane - nie została zwolniona z obowiązku uzyskania przed rozpoczęciem jego budowy, ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Odnosząc się do argumentów odwołania organ stwierdził również, że wbrew przekonaniu A. D. wiatrołap jest obiektem budowlanym (lub jego częścią) w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 powołanej ustawy. Dobudowany przez niego obiekt jest bowiem trwale związany z gruntem oraz wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż przepisy ustawy Prawo budowlane dają możliwość inwestorowi zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części, zgodnego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nienaruszającego przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, pod warunkiem jednakże wykonania przez inwestora obowiązków nałożonych na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie A. D. nie wykonał jednak nałożonych na niego przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. obowiązków, w związku z czym orzeczony nakaz rozbiórki przedmiotowej samowoli [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za uzasadniony. A. D. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie. W skardze wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., uzasadniając wykonanie spornej rozbudowy niezwykle ciężką sytuacja zdrowotna (skarżący cierpi na schizofrenię paranoidalną) oraz materialną. Podniósł, iż bez realizacji przedmiotowego wiatrołapu byłby w okresie zimowym narażony na śmierć w wyniku wyziębienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów skargi zaznaczył, iż rozpatrując sprawę samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego jest związany przepisami Prawa budowlanego i nie posiada kompetencji zastosowania okoliczności łagodzących skutki prawne z uwagi na trudną sytuację życiową lub materialną inwestora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Kontrolą Sądu została w rozpoznawanej sprawie objęta decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., którą utrzymana została w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T.L. z dnia [...] listopada 2011 r., nakazująca skarżącemu rozbiórkę wiatrołapu o wymiarach 1,85 m x 3,64 m, nielegalnie dobudowanego od strony wschodniej budynku inwentarskiego (przy wejściu do kuchni letniej), położonego na działce nr [...] w miejscowości T. Orzeczony nakaz rozbiórki stanowił konsekwencję niewykonania przez skarżącego obowiązków nałożonych na niego przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że prawidłowe było uznanie przez organy administracji, iż dobudowany przez A. D. wiatrołap stanowi samowolę budowlaną. Bezspornym jest bowiem, że skarżący – przystępując do jego realizacji – nie posiadał pozwolenia na budowę, ani też nie dokonał uprzednio zgłoszenia zamiaru jego budowy. Dla oceny legalności tej inwestycji bez znaczenia pozostaje natomiast podnoszona przez skarżącego argumentacja, dotycząca jego ciężkiej sytuacji życiowej. Niemniej jednak - w ocenie Sądu - zastrzeżenia budzi prawidłowość zastosowanego wobec przedmiotowej samowoli przez organ I instancji (i zaakceptowanego przez organ odwoławczy) trybu postępowania legalizacyjnego. Należy zauważyć, iż podstawę prawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, 1623 ze zm.), dalej Pr. bud. Zastosowanie powyższego przepisu stanowiło konsekwencję uznania, iż realizacja będącego przedmiotem sprawy wiatrołapu wymagała wcześniejszego uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Twierdzenie to – w kontekście dokonanych przez organy ustaleń – nie jest jednak zasadne. Należy bowiem zauważyć, iż organy obu instancji w wydanych rozstrzygnięciach wielokrotnie wskazywały, że przedmiotowy wiatrołap stanowił rozbudowę budynku inwentarskiego. Ponadto w znajdującym się w aktach sprawy protokole z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2011 r. (k. 14 akt administracyjnych) obiekt ten określany jest jako obora. Taka kwalifikacja przedmiotowego budynku wskazuje, iż jest to obiekt gospodarczy związany z produkcją rolną, którego budowa (a więc również rozbudowa) zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Pr. bud., nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, lecz jedynie zgłoszenia właściwemu organowi nadzoru budowlanego. Skoro zatem organy nadzoru budowlanego jednoznacznie stwierdziły, iż dobudowany przez skarżącego wiatrołap stanowił rozbudowę budynku inwentarskiego (gospodarczego), to nieuzasadnione było uznanie, iż wykonane roboty budowlane wymagały wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Niedopuszczalne było zatem również wszczęcie i przeprowadzenie wobec przedmiotowej samowoli postępowania na podstawie art. 48 Pr. bud., co – w ocenie Sądu – doprowadziło do naruszenia tego unormowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Ponownie bowiem należy podkreślić, iż przepis ten ma zastosowanie w odniesieniu do obiektów budowlanych będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postępowanie wobec samowoli budowlanych, których realizacja wymagała jedynie wcześniejszego zgłoszenia zamiaru budowy do organu nadzoru budowlanego (zarówno wobec obiektów zrealizowanych bez zgłoszenia jak i wybudowanych pomimo wniesienia przez organ sprzeciwu) reguluje zaś art. 49b Pr. bud. i - w kontekście dokonanej przez organy kwalifikacji nielegalnie rozbudowanego przez A. D. budynku - ten właśnie przepis winien konsekwentnie mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. O niepodleganiu wykonaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152 powołanej ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji będzie miał na uwadze wnioski zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz - uwzględniając dokonaną kwalifikację nielegalnie rozbudowanego przez A. D. budynku - we właściwym trybie podejmie i przeprowadzi postępowanie legalizacyjne wobec przedmiotowej samowoli budowlanej.