II SA/Lu 183/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu skargi T. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. (wpływ do Kolegium w dniu [...] września 2017 r.) zawierającej wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania T. W. zasiłku okresowego z przeznaczeniem na zakup środków pomocniczych i leków, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 150 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), odmówiło uchylenia wskazanej wyżej decyzji ostatecznej. Jak wskazuje organ w dniu [...] września 2017 r. wpłynęła do Kolegium skarga T. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. zawierająca wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania T. W. zasiłku okresowego z przeznaczeniem na zakup środków pomocniczych i leków. W skardze wskazano na art. 24 k.p.a., który zdaniem skarżącej ma zastosowanie w stosunku do członków Kolegium K. A. i Z. C.. Wnioskodawczyni wskazała na przesłanki wznowienia postępowania zawarte w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3,4 i 5 oraz § 2 i § 3 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Nr [...] Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w związku z wnioskiem T. W. zawartym w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r., odmówił wyłączenia członków Kolegium - K. A. i Z. C. od udziału w postępowaniu toczącym się przed Kolegium w sprawie [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Nr [...] Kolegium wszczęło na wniosek T. W. postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] Kolegium poinformowało wnioskodawczynię o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wniesienia dodatkowych uwag na piśmie (art. 10 k.p.a.). Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. organ odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] Organ podniósł, że skarżąca wskazała na podstawę wznowienia zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., jednakże poza wskazaniem na te przesłanki wznowieniowe nie przedstawiła konkretnych zarzutów i dowodów potwierdzających, że zaszły w sprawie ww. przesłanki, stąd w ocenie organu przesłanki te nie zachodzą. W dalszej kolejności organ podniósł, że nie zachodzi również przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ wnioski skarżącej o wyłączenie pracowników socjalnych: E. W. i H. L. zostały rozpatrzone negatywnie przez Kierownika OPS w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...], jak i wniosek o wyłączenie Kierownika OPS w [...] został rozpatrzony negatywnie przez Wójta Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] Dodatkowo organ wskazał, że o wyłączenie innych pracowników wnioskodawczyni nie występowała, jak również nie składała takiego wniosku w postępowaniu odwoławczym o wyłączenie od udziału w sprawie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wnioskodawczyni, w ocenie organu nie wskazała w sprawie wznowieniowej na sytuację, która uprawniałaby do wyłączenia od udziału w sprawie z urzędu jakichkolwiek pracowników obu organów. Odnosząc się do wniosku skarżącej i zawartej w nim podstawy wznowienia - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - organ stwierdził, że zarzut braku udziału w postępowaniu bez własnej winy jest spóźniony, ponieważ termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej we wskazanym przepisie biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a decyzję Kolegium z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] doręczono skarżącej w dniu [...] października 2016 r. Na marginesie organ podniósł także, że zarzut ten jest niezasadny, ponieważ skarżąca uczestniczyła w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...] kwietnia 2016 r., jak również w postępowaniu odwoławczym, na co wskazuje dowód doręczenia pisma z dnia z dnia [...] maja 2016 r., w którym była poinformowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wniesienia uwag na piśmie. W ocenie organu, nie zachodzi także przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj., że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, ponieważ zdaniem Kolegium nie zostały takie okoliczności wskazane w skardze zawierającej wniosek o wznowienie postępowania. Ponadto organ wyjaśnił, że decyzja organu z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] została przez T. W. zaskarżona do WSA w Lublinie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1248/16 oddalił skargę. Na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła T. W.. W złożonym piśmie, skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja stanowi bezprawie oraz, że wznowienie postępowania nie nastąpiło na podstawie wskazywanych przez nią przepisów art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. Podniosła także zarzut braku udziału w postępowaniu zakończonym decyzją organu z dnia [...] października 2016 r. Nr [...], stwierdzając ponadto, że wyrok II SA/Lu 1248/16 nie jest prawomocny. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz.U. 2018 r. poz. 2096), dalej jako k.p.a. Powołany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem uzasadnienia jest bowiem przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Dlatego uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady ogólnej przekonywania. Równocześnie uzasadnienie powinno umożliwić organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Na wstępie podkreślić należy, iż poddane kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu decyzje organów administracji zapadły w wyniku wznowienia postępowania. Instytucja ta stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 613). Mówiąc wprost, wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w razie zaistnienia błędów w sposobie prowadzenia postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie kwestionowanej ostatecznej decyzji administracyjnej wyliczonych w przepisie art. 145 § 1 oraz w art. 145a k.p.a., przy czym każda z przesłanek podanych w art. 145 § 1 k.p.a. łączy się z wadliwością samego postępowania administracyjnego, zaistniałą jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy. Zaakcentować należy także, z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., iż wykładnia przesłanek wznowienia postępowania winna mieć charakter zwężający, bowiem przy wznowieniu postępowania chodzi o sprawdzenie, czy w czynnościach procesowych, poprzedzających wydanie w trybie zwykłym decyzji, doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a.). Podstawy te określone zostały w art. 145 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; W związku z tak ukształtowanym postępowaniem przedmiotem rozważań Sądu jest w pierwszym rzędzie dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie przesłanki przyjętej przez organ pierwszej instancji. W związku z tak ukierunkowanym postępowaniem wyjaśnić, należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż wznowienie postępowania na podstawie powyższego unormowania ograniczone jest wystąpieniem łącznym trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu; po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i po trzecie fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. W skardze T. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. zawierającej wniosek o wznowienie postępowania, jako przesłanki wznowienia skarżąca wskazała na art. 145 § 1 pkt 1-5, § 2 oraz § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, prawidłowo organ stwierdził, badając podstawy wznowienia, tj. 145 § 1 pkt 1-5 k.p.a., że wskazane przez stronę okoliczności nie uzasadniają uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji tego organu z [...] października 2016 r., znak: [...] Jednak, poddając analizie zaskarżoną do Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r., należy uznać, że organ nie odniósł się do wszystkich przesłanek wskazywanych przez skarżącą jako podstawy wznowienia postępowania, ograniczając się do analizy pod kątem art. 145 § 1 pkt 1-5 k.p.a. Skarżąca we wniosku o wznowienie powołała się również na inne podstawy wznowienia postępowania, a mianowicie art. 145 § 2 oraz § 3 k.p.a. W świetle powyższych regulacji uznać trzeba, że organ nie rozpatrzył wniosku o wznowienie postępowania w sposób wyczerpujący i nie ustalił w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy. Należy podkreślić, że organ zobligowany był, nawet jeśli w jego ocenie podane przesłanki nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, do wskazania tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wprawdzie § 2 art. 145 k.p.a. dopuszcza wznowienie postępowania, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, ale tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Z kolei § 3 cytowanego przepisu pozwala na wznowienie z tych przyczyn także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Obowiązkiem organu jest jednak wskazanie, że powyższe przesłanki wznowienia postępowania nie wystąpiły, a wymienione wyżej szczególne okoliczności pozwalające na wszczęcie postępowania wznowieniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 w zw. z § 2 i § 3 k.p.a. nie miały miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu kwestii tej nie wyjaśniają. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji uwzględni wnioski zawarte w niniejszym uzasadnieniu.