II SA/Lu 184/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: DSE3a-K0918-D3087-17/23 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: DSE3a-K0918-D3087-17/23, wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255 ze zm., dalej: ustawa) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z 9 grudnia 2022 r., znak: DSE2-K0971-D3087-12D/22 odmawiającą E. O. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu obu decyzji Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej w dniu 26 sierpnia 2019 r. wydał ostateczną i prawomocną decyzję znak: 1795/OP/2019 utrzymującą w mocy decyzją własną z dnia 15 lipca 2019 r., znak: 1506/OP/2019 o odmowie potwierdzenia spełnienia przez E. O. przesłanek określonych w art. 4 ustawy. W archiwach IPN znajdują się bowiem dokumenty, z których wynika, że strona w okresie PRL była tajnym informatorem ówczesnych służb, nosząc pseudonim "Henryk". Z racji tego, że w myśl art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych następuje wyłącznie w przypadku stwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cytowanej ustawy, organ w niniejszej sprawie zobligowany był wydać decyzję odmowną. Skargę na decyzję z dnia 23 stycznia 2023 r. wniósł E. O., domagając się jej uchylenia jako bezprawnej. Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji zarzucił sprzeczność z prawomocnym wyrokiem z dnia 13 czerwca 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3409/17. Skarżący podniósł, że doświadczył ze strony urzędników Prezesa IPN moralnego znęcania się nad schorowanym, zasłużonym dla Polski starym człowiekiem, zamiast powszechnego szacunku za uczciwe i godne życie. Przytoczył przepisy Konstytucji RP, tj. art. 2, art. 7, art. 19, art. 30, art. 32, art. 42 ust. 3, art. 45 oraz art. 51 ust. 3, które, jego zdaniem, organ zignorował. Zarzucił organowi złamanie zasad prawa i kierowanie się wyłącznie złośliwością w stosunku do niego. Ponownie zarzucił błędną interpretację złożonego przez niego zobowiązania do przestrzegania tajemnicy wojskowej jako pracownika w stopniu starszego szeregowego w LWP. W ocenie skarżącego jednostronne notatki przy braku zobowiązania do współpracy czy pobierania wynagrodzenia nie stanowią o jego świadomej współpracy. Zarzucił organowi powoływanie się w swoich decyzjach na różne wyroki, które zdaniem skarżącego, nie mają nic wspólnego z meritum sprawy. Podniósł również zarzuty dotyczące braku konkretnych dowodów na współpracę z organami bezpieczeństwa oraz zignorowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym wskazano pięć przesłanek decydujących o współpracy z organami bezpieczeństwa państwa (świadome przekazywanie informacji, tajny charakter współpracy, współpraca związana z operacyjnym zdobywaniem informacji, urzeczywistnianie się współpracy w konkretnych działaniach). Powołał się w swej skardze na zasadę domniemania niewinności, która ustanowiona jest w art. 5 § 1 k.p.k. Wielokrotnie podkreślił zarzut braku stosowania przez organ wyroków sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem skarżącego decyzje wydane przez organ naruszyły przepisy art. 7a § 1 oraz art. 81 a § 1 k.p.a. Zarzucił organowi, w świetle posiadanych w archiwach organu dokumentów, podważenie prawdy materialnej poprzez pomówienie go o współpracę. Skarżący stwierdził, iż organ nadinterpretuje przepisy ustawy o opozycji antykomunistycznej. Przytoczył cytaty dotyczące postępowania lustracyjnego, zarzucając organowi brak stosowania ich w niniejszej sprawie. Ponownie zarzucił organowi, że w odnalezionych dokumentach znajdujących się w zasobach IPN nie ma dowodów na jego współpracę z organami bezpieczeństwa, podając w wątpliwość ich autentyczność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów są zgodne z prawem. Materialnoprawną podstawę obu decyzji odmawiających skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych stanowi art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W myśl pierwszego z powołanych przepisów, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cytowanej ustawy. Zgodnie zaś z art. 4 tej ustawy, ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W myśl ust. 2 powołanego przepisu, przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. Z wykładni językowej powyższych norm prawnych wprost wynika, że koniecznym warunkiem potwierdzenia przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie tego statusu spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cytowanej ustawy. W niniejszej sprawie Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydał w dniu 15 lipca 2019 r. decyzję o odmowie potwierdzenia spełnienia przez E. O. przesłanek określonych w art. 4 ustawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku skarżącego decyzją z 26 sierpnia 2019 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej utrzymał w mocy decyzję własną z 15 lipca 2019 r. Decyzja z 26 sierpnia 2019 r. jest ostateczna i prawomocna (skarga E. O. na tę decyzje została prawomocnie oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2020 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2499/19). Wobec powyższego Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych miał obowiązek odmówić skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W postępowaniu, w którym została wydawana zaskarżona decyzja, organ nie może ponownie badać spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z art. 4 ustawy, będąc związanym stanowiskiem Prezesa IPN. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organy nie respektują stanowiska wyrażonego w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 czerwca 2018 r., IV SA/Wa 3409/17, należy wskazać, że kwestia ta nie może być poddana ocenie w niniejszym postępowaniu, gdyż została już rozstrzygnięta w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lutego 2020 r., IV SA/Wa 2499/19, mocą którego Sąd oddalił skargę E. O. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 26 sierpnia 2019 r. odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Sąd wskazał, że "organ prawidłowo przyjął, iż w ramach niniejszego postępowania zastosowanie będą miały przepisy obowiązujące w chwili wydania rozstrzygnięcia. Stan prawny towarzyszący wydaniu zaskarżonej decyzji uległ zmianie w stosunku do stanu prawnego, na kanwie którego zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2018 r., IV SA/Wa 3409/19. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, że należy uwzględnić nowe brzmienie art. 4 ustawy o działaczach opozycji jako punkt wyjścia do rozważań na temat zasadności zgłoszonego przez skarżącego żądania. (...) powyższy przepis został znowelizowany przez art. 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 992 dalej: "ustawa nowelizująca") a nowe brzmienie art. 4 ustawy o działaczach opozycji zaczęło obowiązywać od 12 czerwca 2019 r. Co ważne, ustawa nowelizująca nie zawiera zapisów o charakterze intertemporalnym, co koreluje jednak bezpośrednio z zasadą legalizmu zawartą w art. 6 k.p.a., w ramach której formułuje się pogląd, że organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w chwili wydania rozstrzygnięcia, o ile przepisy intertemporalne nie stanowią inaczej". W związku z powyższym Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 153 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), tj. wydania orzeczenia sprzecznego z ocenami prawnymi sformułowanymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2018 r., IV SA/Wa 3409/19. Sąd podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. co prawda wyraża zasadę związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu, ale równocześnie w przepisie tym zastrzeżono, że związanie to nie obowiązuje, gdy przepisy prawa uległy zmianie. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.