II SA/Lu 186/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] nr [...] Dyrektor Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania A. C. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. 2002 Nr 207, poz. 1761, orzekł zaskarżoną decyzją, o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] odmawiającej udzielenia A. C. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organ odwoławczy przytoczył następujące motywy rozstrzygnięcia: W dniu [...] października 2000 r. A. C. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Do wniosku dołączył umowę – sprzedaży lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. Ż. zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2000r. Nr rep. [...] oraz umowę pożyczki z tego samego dnia zawartą w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi mocą, której A. C. i jego żona otrzymali od A. K. C. kwotę 32 000 zł tytułem pożyczki na zakup powyżej określonego własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu. Osoby powyżej wskazane w dniu [...] grudnia 2002 r. przed notariuszem złożyły oświadczenia potwierdzające zawarcie umowy pożyczki w dniu [...] października 2000r. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił przyznania pomocy finansowej A. C. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone w dniu [...] października 2002r. decyzja Nr [...] przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z uwagi na rażące naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego . Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zdaniem Dyrektora Aresztu Śledczego umowa pożyczki złożona przez A. C. nie odpowiada formie aktu notarialnego wymaganej przez Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określenia wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługujących funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości Nr 4, poz. 50). Nadto oświadczenie o zawarciu tej umowy, zostało w formie aktu notarialnego zawarte w rok po umowie zakupu lokalu mieszkalnego. Organ II instancji podzielając argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego utrzymał powyższą decyzję w mocy. A. C. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zarzucił naruszenie art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. 2002 Nr 207, poz. 1761) oraz § 2 ust. 1 pkt 4 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określenia wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.Urz . Ministra Sprawiedliwości Nr 4 poz. 50) . W uzasadnieniu skargi A. C. wykazywał niewłaściwą interpretację przepisów ustawy i zarządzenia Ministra Sprawiedliwości. Według niego interpretowane przepisy nie określają czasu w jakim ma być zawarte zobowiązanie w celu spłaty należności przeznaczonych na zakup lokalu mieszkalnego. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy, dotknięte zostały wadami prawnymi skutkującymi ich uchylenie. Zgodnie z art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (tj.Dz.U. 2002 Nr 207, poz. 1761) funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Ustęp 2 tego przepisu w pierwotnej wersji zawierał delegację dla Ministra Sprawiedliwości by w porozumieniu z Ministrem Finansów określił w drodze zarządzenia wysokość , szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej o której mowa w ust.1. Minister Sprawiedliwości w oparciu o podane wyżej upoważnienie ustawowe wydał zarządzenie z dnia 30 września 1997r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W § 2 ust. 1 pkt 4 tego zarządzenia określono, iż pomoc finansową przyznaje się osobie uprawnionej z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów nabycia w wolnym obrocie lub uzyskania w inny sposób prawa własności do lokalu mieszkalnego oraz spłaty zobowiązań wynikających z umów zawartych w formie aktu notarialnego wobec osób fizycznych i prawnych... Ustęp 2 art. 90 ustawy o Służbie Więziennej został zmieniony przez art. 12 pkt 23 ustawy z dnia 6 lipca 2001r. o zmianie ustawy ... o Służbie Więziennej (Dz.U. 2001r. Nr 87, poz. 877). Znowelizowany przepis upoważniał Ministra Finansów by w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określił w drodze rozporządzenia wysokość, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w ust.1 art. 90 uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, także rodzaj dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy. Natomiast art. 15 tej cytowanej ustawy utrzymał w mocy dotychczasowe zarządzenie. Należy zauważyć, iż dopiero znowelizowany przepis art. 90 ust. 2 zawiera delegację dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w nowo wydanym rozporządzeniu, rodzaju dokumentów uprawniających funkcjonariusza do uzyskania pomocy na dofinansowanie kosztów nabycia lokalu mieszkalnego. Takiej delegacji nie zawierał art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej w swoim pierwotnym brzmieniu. Oznacza to, że treść § 2 ust. 1 pkt 4 cytowanego powyżej Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. nie odpowiada zasadom, od których uzależniona jest pomoc dla funkcjonariuszy na uzyskanie lokalu mieszkalnego określonym w ustawie o Służbie Więziennej oraz upoważnieniu zawartemu w art. 90 do wydania przepisów wykonawczych. Już sama forma aktu wykonawczego świadczy o sprzeczności tego zarządzenia z aktualną treścią art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Również zarządzenie to jest sprzeczne z art. 97 ust. 2 Konstytucji, ponieważ w formie zarządzenia mogą być wydawane wyłącznie akty prawa wewnętrznego, które nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli. Z tego powodu, akt ten nie wypełnia konstytucyjnych wymogów dotyczących aktów wykonawczych. Sąd z mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji związany jest tylko jej przepisami oraz przepisami ustaw. Jest więc upoważniony do odmowy zastosowania normy nie odpowiadającej ustawie. Należy zauważyć, iż nowo wydane Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. (Dz.U. Nr 132, poz. 1235) w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, nie zawiera już wymagań co do szczególnej formy dokumentów składanych przez funkcjonariusza ubiegającego się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dlatego z uwagi na powyższe rozważania do oceny rodzaju i formy złożonych przez skarżącego dokumentów należy stosować ogólne normy ustawowe wymagane dla oceny ważności czynności prawnej, zamiast § 2 ust. 1 pkt 4 cytowanego zarządzenia. A. C. wykazał dokumentem urzędowym, iż uzyskał w wolnym obrocie lokal mieszkalny w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Złożył również umowę pożyczki zawartą w formie pisemnej z podpisami urzędowo poświadczonymi. Ocena pod kątem prawdziwości, zawartych w tej umowie oświadczeń woli i skuteczności tej umowy, należy do organów administracji. Przeprowadzone ponownie postępowanie administracyjne pozwoli na ustalenie czy skarżący na mocy obowiązujących przepisów prawa jest uprawniony do otrzymania pomocy finansowej na spłatę zadłużenia związanego z nabyciem lokalu mieszkalnego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające naruszyły przepisy prawa materialnego art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż dokonały ustalenia uprawnień skarżącego do otrzymania pomocy finansowej na mocy przepisów prawa wydanych bez delegacji ustawowej i z tych względów w oparciu o art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.