II SA/Lu 188/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt przejęty pod drogę p o s t a n a w i a przyznać J. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego o wyznaczenie którego wystąpić do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L.. W dołączonym do skargi piśmie z dnia 30 stycznia 2018 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, że wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie druku PPF i nadesłanie wypełnionego druku bądź złożenie w biurze podawczym Sądu w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skarżąca wezwanie odebrała osobiście w dniu 23 lutego 2018 r. Dwa wypełnione druku PPF, tożsame co do treści i datowane na ten sam dzień to jest 28 lutego 2018 r., skarżąca złożyła w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w dniu 5 marca 2018 r. Skarżąca na urzędowych formularzach symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioski uzasadnił tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty w kwocie [...]złotych netto i jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, na które składają się łąki o łącznej powierzchni [...] arów, [...] arów gruntów ornych zaś pozostała część to ugory porosłe krzakami i lasem. Ponadto do skarżącej nalezą zabudowania gospodarcze. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą starszą ([...] lat), schorowaną (stymulator serca), która swoje dochody w całości przeznacza na poczet kosztów utrzymania (zakup leków, opłacenie energii elektrycznej, gazu, zakup drzewa na opał, koszty wyżywienia, prywatnych wizyt lekarskich, ubezpieczenia). Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Mimo tego, że skarżąca uchybiła terminowi do uzupełniania braku formalnego wniosku z dnia 30 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy za nazbyt formalistyczne a zarazem i rygorystyczne uznał, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, zastosowania sankcji z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") to jest pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Fakt uchybienia terminowi do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skarżąca odebrała osobiście w dniu 23 lutego 2018 r. zaś wypełniony druk PPF złożyła osobiście w sądzie w dniu 5 marca 2018 r., czyli po upływie siedmiodniowego terminu do usunięcia braków formalnych, który mijał w dniu 2 marca 2018 r. Przy czym dzień ten nie przypadał w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy. W takiej sytuacji art. 257 p.p.s.a. nakazuje pozostawić bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pozostawienie jednak bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy mimo, że uzupełnienie jego braków formalnych nastąpiło trzy dni po upływie terminu do wykonania dotyczącego tego obowiązku wezwania, uznać należy za zbyt formalistyczne (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1015/11 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przede wszystkim podkreślenia wymaga to, że stosownie do unormowania art. 243 §1 p.p.s.a. strona może w toku postępowania wnosić kilkakrotnie o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 18/12 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pozostawienie zaś na obecnym etapie postępowania wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania prócz tego, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zostanie aktualnie rozpoznany, nie powoduje dla skarżącej innych negatywnych następstw procesowych. Przykładowo nie powoduje konieczności uiszczenia wpisu sądowego od wniesienie skargi, co miałoby miejsce, gdyby skarżąca o przyznanie prawa pomocy wniosła w terminie otwartym do jego uiszczenia. Nie wyklucza też możliwości ponownego ubieganie się przez skarżącą o przyznanie prawa pomocy i to w pełnym zakresie. W takiej sytuacji nie można przyjąć, aby nie zachowanie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowiło istotną przeszkodę uniemożlwiającą jego rozpoznanie zwłaszcza, że złożono go na stosownych drukach. Z tych powodów starszy referendarz sądowy rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na drukach PPF przyjmując, że pozostawienie go bez rozpoznania byłoby przejawem zbytniego formalizmu procesowego, nie mającego przy tym żadnego znaczenia dla możliwości ponownego ubiegania się przez skarżącą o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Przesłanki zasadności pochodzącego od osoby fizycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy normuje art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Z drugą z wymienionych sytuacji mamy do czynienia w sprawie niniejszej. W ocenie referendarza sądowego za zasadne uznać należy twierdzenie skarżącej, że wymienione przez nią wydatki są dla niej wydatkami znacznymi i zarazem uniemożlwiającymi poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Decyduje o tym przede wszystkim wysokość miesięcznego dochodu skarżącej. W trzydziestodniowym miesiącu zapewnia on bowiem na wyżywienie dziennie kwotę [...]złotych. Kwota tę uznać należy za wystarczającą jedynie na pokrycie w niezbędnym zakresie dziennych kosztów wyżywienia jednej osoby. Jeżeli zaś uwzględni się, że realnie jest ona niższa, gdyż kwota miesięcznego dochodu stanowiąca podstawę do jej wyliczenia realnie będzie niższa, gdyż pomniejszona o koszty leczenia, czy opłat związanych z eksploatacją domu stwierdzić należy, że dochód skarżącej nie jest w stanie pokryć jej wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.