II SA/Lu 190/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie użytkowania wieczystego nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J.P. 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. We wniosku z dnia 28 maja 2013 r. skierowanym do Wojewody L., przekazanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. postanowieniem z dnia [...], J. P. wniosła o stwierdzenie nieważności, między innymi, decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...]. znak: [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz E. i H. małżonków S. i R. i A. małżonków K. działki budowlanej nr 58 o pow. 458 m2 figurującej pod numerem hip. 21344 stanowiącej własność Skarbu Państwa pod budowę domu jednorodzinnego. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 9, 11, 12, 13 i 18 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, § 16 pkt 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1958 r. Nr 1 poz. 1 oraz art. 3 ust. 1, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jednolity: Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159). Uzasadniając wniosek oświadczyła, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...], sygn. akt [...] jest spadkobiercą po F. O. i E. O. na mocy testamentu z dnia 27 maja 1979 r. i co za tym idzie stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji. E. O. była właścicielką działki budowlanej położnej w dzielnicy S. przy ul. J. J, B. M. C. o łącznej powierzchni 2534,4 m2 nabytej aktem notarialnym z dnia 18 września 1958 r. Rep. 6405. Na mocy uchwały Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] r. nieruchomość o powierzchni 40 arów i 40 m2 weszła w skład terenu budowy domów jednorodzinnych. W 1969 r. podjęto decyzję o objęciu podziałem pod budownictwo jednorodzinne całej nieruchomości czyli 2534,4 m2, w tym 288 m2 zajętych wcześniej pod budowę ul. J. J. Część nieruchomości przeznaczona pod budowę domów jednorodzinnych podzielona została na cztery działki, z których jedna, stanowiąca 33% dzielonego obszaru, przejęta została na rzecz Skarbu Państwa. E. O. przypadły działki nr 49, nr 55 i nr 60. Działkę przejętą od E. O. na rzecz Skarbu Państwa nr 58 wywłaszczono z zamiarem oddania jej w użytkowanie wieczyste. Na mocy decyzji z dnia [...] znak: [...] działka ta została oddana w użytkowanie wieczyste E. i H. małżonków S. i R. i A. małżonków K. Podział dokonany był z naruszeniem art. 11 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, gdyż część podlegająca przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, z gruntów objętych podziałem, liczona powinna być od ogólnej powierzchni nieruchomości podzielonej a nie jedynie od jej części niewykorzystanej na cele publiczne. Naruszenie art. 13 powyższej ustawy polegało zaś na tym, że w zamian za działkę nr 58, na której znajdował się sad owocowy, nie przyznano działki o takich walorach jak zabrana. Nie zapłacono też odszkodowania, do czego zobowiązywał art. 13 ust. 2. Naruszono zatem art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 61a § 1 kpa odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...]r. Powołując się na orzecznictwo Kolegium stwierdziło, że stronami postępowania , którego wynikiem jest oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości są właściciel nieruchomości oraz ubiegający się o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Inne zaś osoby mogą być stronami tego postępowania jedynie wówczas, gdy posiadają tytuł prawny do nieruchomości, która ma być przedmiotem tego prawa. W ocenie Kolegium zarówno J. P. jak i E. O. w dniu wydania kwestionowanej decyzji nie legitymowały się tytułem prawnym do przekazanej w użytkowanie wieczyste nieruchomości. Nie posiadają one zatem interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji na mocy której oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste, a tym samym nie mają legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniosła J. P. W obszernych wywodach zarzuciła Kolegium, że skupiło się jedynie na braku legitymacji do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, a nie zajęło się zarzutami zawartymi we wniosku. Ograniczając się jedynie do kwestii interesu prawnego wnioskującej Kolegium pominęło istotę sprawy. W jej ocenie wskazane naruszenia przepisów prawa wskazują na potrzebę stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Kolegium nie ustaliło też, czy w dacie wydania kwestionowanej decyzji działka nr 58 była własnością Skarbu Państwa. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...]r. W uzasadnieniu podzielono ustalenia i wnioski, stanowiące przyczynę odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] znak: [...] zatwierdzającej plan podziału nieruchomości położonych w dzielnicy S. ograniczonych ulicami: od północy A. W., od wschodu ul. B. M. C., od południa ul. B., od zachodu A. R. Organ zaznaczył, że skoro decyzja z dnia [...] została utrzymana w mocy w trybie odwoławczym decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...]. znak: [...], to tym samym brak jest podstaw do wszczynania postępowania o stwierdzenia jej nieważności, bez wzruszania w tym trybie decyzji organu drugiej instancji utrzymującej ją w mocy. Stąd zarzut, że Kolegium nie przeanalizowało przesłanek z art. 156 § 1 i § 2 kpa jest bezzasadny. Tym samym pozostałe zarzuty wniosku nie mają prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie. Skargę na powyższe postanowienie wniosła J. P. zarzucając mu, że wydane zostało z naruszeniem art. 28 kpa, art. 156 § 1 kpa i art. 156 § 1 pkt 4 kpa jak i nie sprecyzowanych w skardze przepisów prawa materialnego. Mając to na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...]. Uzasadniając skargę przedstawiła przebieg postępowania w sprawie, a następnie zakwestionowała przyjętą przez Kolegium wykładnię art. 28 kpa oraz stwierdziła, że art. 156 § 1 kpa nakłada na organy administracji obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium odmawiając wszczęcia postępowania nie wywiązało się z tego obowiązku. Ponadto skarżąca stwierdziła, że decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] przesłana powinna być też do E. O. Nie wywiązanie się przez organ administracji z tego obowiązku świadczy o naruszeniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa. W odpowiedzi na skargę Kolegium stwierdziło, że skarżąca nie wykazała się interesem prawnym, aby być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 16 lipca 1971r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Kolegium stwierdziło, że uległ on przedawnieniu, gdyż zgodnie z art. 156 § 2 kpa od dnia doręczenia decyzji upłynęło ponad dziesięć lat, ponadto decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Przede wszystkim nie jest jasne, jaki był przedmiot sprawy rozpoznanej przez Kolegium. Jakkolwiek bowiem z treści rozstrzygnięcia wynika, że jego przedmiotem jest utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] znak: [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki budowlanej nr 58 o pow. 458 m2 figurującej pod numerem hip. 21344 stanowiącej własność Skarbu Państwa na rzecz E. i H. małżonków S. i R. i A. małżonków K. pod budowę domu jednorodzinnego, to już uzasadnienie zaskarżonego postanowienia od początku wskazuje jednoznacznie na to, że wydane zostało w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] znak: [...] zatwierdzającej plan podziału nieruchomości położnej w dzielnicy S. ograniczonych ulicami: od północy A. W., od wschodu ul. B. M. C., od południa ul. B., od zachodu A. R. Również argumenty użyte przez Kolegium do wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia nie pokrywają się ze stanem faktycznym sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 16 lipca 1971r. Nasuwa to wniosek, że Kolegium w istocie nie rozpoznało sprawy będącej przedmiotem orzekania w I instancji. Stanowi to oczywiste naruszenie wyrażonej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, w którym strona ma prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jej sprawy. Wskazane uchybienie uniemożliwia kontrolę sądową zaskarżonego postanowienia zarówno co do przesłanek faktycznych jak i prawnych leżących u podstaw zawartego w nim rozstrzygnięcia. Dlatego też zaskarżone postanowienie uznać należy za wydane z naruszeniem art. 77 § 1 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 wspomnianej ustawy.