II SA/Lu 191/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie użytkowanego obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r, znak: [...]. W dniu 18 września 2006r. do Wójta Gminy B. wpłynęła skarga C. B., w której informował o zmianie sposobu użytkowania studni znajdującej się na sąsiedniej nieruchomości, stanowiącej własność S.T. Zdaniem wnoszącego skargę studnia miała być użytkowana jako szambo, przez co została zanieczyszczona woda także w jego studni. Decyzją z dnia 29 grudnia 2006r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. nie dopatrując się nieprawidłowości w użytkowaniu studni postępowanie w sprawie umorzył. Decyzją z dnia 15 marca 2007r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie uchylił decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi I instancji, który decyzją z dnia 12 czerwca 2007r. ponownie umorzył postępowanie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 2 sierpnia 2008r. Na skutek skargi C. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uznając, że rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2008r. ( sygn. akt II SA/Lu 722/07 ) uchylił obie decyzje. Sąd zwrócił uwagę, że wobec podnoszonej przez skarżącego okoliczności wykonania przez S. T. instalacji odprowadzającej ścieki do studni, organy były zobowiązane do wyjaśnienia, czy rzeczywiście zostały wykonane roboty budowlane oraz czy doszło do zmiany sposobu użytkowania studni. Tym bardziej, że nieruchomość S. T. podłączona jest do sieci wodociągowej, ale nie ma podłączenia do sieci kanalizacyjnej, ani bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe. Sąd zauważył, iż fakt stwierdzenia podczas oględzin braku zanieczyszczenia wody nie dawał podstaw do dokonania jednoznacznych ustaleń co do braku jakichkolwiek zmian w sposobie wykorzystania studni. W ocenie sądu woda z wodociągu po wykorzystaniu w gospodarstwie domowym mogłaby optycznie nie różnić się od wody ze studni, zwłaszcza jeśli przepływałaby przez warstwę ziemi lub piasku, dzięki czemu poddana byłaby naturalnej filtracji. Podstaw do takiej oceny nie dają także wyniki analiz próbek wody wykonanych przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego, skoro w wodzie stwierdzono obecność enterokoków kałowych i innych bakterii. Sąd nakazał wyjaśnienie powyższych kwestii, nie wykluczając przeprowadzenia kolejnych oględzin oraz przesłuchania świadków, a także dopuszczając możliwość przesłuchania stron w trybie art. 86 kpa. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 grudnia 2008r. kolejny raz umorzył postępowanie i także ta decyzja została uchylona przez organ odwoławczy. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2009r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie umorzył postępowanie, jednak organ odwoławczy decyzją z dnia 1 czerwca 2009r. także tę decyzję uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego decyzją z dnia 9 października 2009r. organ I instancji jeszcze raz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, a organ odwoławczy zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podano, że na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniach 11 października 2006 r., 5 kwietnia 2007 r., 21 października 2008 r., 5 marca 2009 r., 2 lipca 2009 r. oraz z dnia 30 lipca 2009 r. ustalono, że na działce o nr ewid. ... znajduje się studnia z kręgów betonowych, zlokalizowana w odległości 25,00 m od istniejącego ogrodzenia pomiędzy działkami S. T. i C. B. i w odległości 6,90 m od budynku mieszkalnego S. T. Głębokość studni od górnej krawędzi "betonu" do lustra wody wynosi około 13,00 m . Podczas oględzin stwierdzono, że wyciągnięta ze studni woda jest czysta, przejrzysta i nie nosi śladów zanieczyszczeń i zapachów, które mogłyby świadczyć o odprowadzaniu do studni ścieków z budynku mieszkalnego. Nie stwierdzono śladów wykopów wokół studni, "wystających rur" w studni, "jak też wydobywających się zapachów", co mogłoby również przemawiać za odprowadzaniem do niej ścieków. Z protokołu oględzin z dnia 5 marca 2009r. wynika, że budynek mieszkalny na działce nr ... w miejscowości W. gm. B., stanowiącej własność S. T., wyposażony jest w wewnętrzną instalację wodociągową i instalację kanalizacyjną. Natomiast z protokołu oględzin z dnia 2 lipca 2009 r. wynika, że w pomieszczeniu łazienki znajduje się wanna metalowa z baterią oraz umywalka z baterią, które są podłączone do rury kanalizacyjnej, odprowadzającej "zużytą wodę". Rura jest wyprowadzona poza ścianę budynku mieszkalnego i znajduje się na głębokości około 1,00 m pod ziemią, a ścieki wypływają na teren własnej posesji od strony drogi powiatowej, co wynika ze szkicu sytuacyjnego, stanowiącego załącznik do protokołu oględzin. W kuchni znajduje się tylko kran z zimną wodą, a w łazience "miska ustępowa" z zamontowaną na ścianie spłuczką, która nie posiada podłączenia do rury kanalizacyjnej, ponieważ w stropie nad piwnicą widoczny jest tylko fragment rury, a miska ustępowa ustawiona jest jedynie na stropie. Według oświadczenia S. T. cała rodzina korzysta z "ustępu" znajdującego się w sąsiedztwie stodoły, a ścieki z wanny i umywalki rozpływają się po jego działce i wsiąkają w grunt. Z treści protokołu wynika ponadto, że instalacja wodociągowa i instalacja kanalizacyjna nie posiadają żadnego wyprowadzenia lub podłączenia w kierunku istniejącej studni, co mogłoby świadczyć o "podłączeniu ścieków" z budynku do studni. Powyższe zostało sprawdzone we wszystkich pomieszczeniach znajdujących się w podpiwniczeniu i parterze budynku, jak również sprawdzono wszystkie podejścia i podłączenia armatury sanitarnej. Odkręcona wewnątrz budynku mieszkalnego S. T. podczas oględzin woda, wypływała na zewnątrz budynku rurą odpływową w kierunku rowu przydrożnego. Z ustaleń wynika, że studnia na działce o nr ewid. ..., stanowiącej własność C. B. znajduje się w odległości około 17,50 m od ustępu drewnianego skarżącego, w odległości 47,50 m od budynku gospodarczego na sąsiedniej działce nr 495, około 64,00 m od studni S. T. i w odległości około 80,00 m od ujścia rury kanalizacyjnej, którą odprowadzane są ścieki z jego łazienki. Nie stwierdzono w obrębie studni oraz budynku mieszkalnego żadnych wykopów ani podłączeń instalacji kanalizacji sanitarnej, która służyłaby do odprowadzania ścieków. Brak jest również jakichkolwiek instalacji i podłączeń wewnątrz studni widocznych z zewnątrz. S. T. oświadczył, że nigdy nie odprowadzał i nie odprowadza ścieków z budynku mieszkalnego do studni oraz wyjaśnił, że użytkownicy domu korzystają przez cały rok z ustępu znajdującego się za stodołą, uwidocznionego na załączniku graficznym do protokołu oględzin z dnia 2 lipca 2009 r. Z protokołu oględzin z dnia 2 lipca 2009 r. i z dnia 30 lipca 2009 r. wynika, iż studnia użytkowana jest do czerpania wody w gospodarstwie rolnym. Organ odwoławczy zaznaczył, że z pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia 24 lipca 2009 r. wynika, iż ocena zapachu wody ze studni S. T. w miejscu pobrania nie budziła zastrzeżeń, natomiast badania laboratoryjne potwierdziły przekroczenie bakteriologiczne, co świadczy o tym, że jakość wody w badanym zakresie w studni nie odpowiada wymaganiom sanitarnym. Stan ten potwierdzono w piśmie z dnia 6 maja 2009 r. po analizie próbek wody dostarczonej przez C. B. Powyższe okoliczności wskazują zdaniem organu odwoławczego, że studnia znajdująca się na nieruchomości S. T. jest wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem. Zwrócono uwagę, że odległość studni do granicy pomiędzy działkami S. T. i C. B. wynosi 25,00 m , co nie narusza warunków technicznych. Stosownie bowiem do treści § 31 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.), odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić, licząc od osi studni, co najmniej 5 m do granicy działki. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenie miejsca odprowadzania ścieków z budynku mieszkalnego S. T., czego domagał się odwołujący, nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem treścią żądania C. B. była sprawa użytkowania studni jako zbiornika na nieczystości ciekłe przez S. T. i sprawa została rozpoznana w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. B. zarzucił decyzji uchylenie się od zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2008r. W jego ocenie nie ustalono odpływu ścieków z urządzeń sanitarnych znajdujących się wewnątrz budynku mieszkalnego rodziny T. i w ogóle nie stwierdzono śladów odprowadzania ścieków na zewnątrz. Zaznaczył, że S. T. wykorzystuje swoje układy w organach nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wobec śmierci skarżącego w dniu 23 czerwca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 29 października 2010r. zawiesił postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia 23 marca 2011r. podjął je z udziałem jego następcy prawnego A. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rację ma skarżący zarzucając organom nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności, co w konsekwencji świadczy o naruszeniu przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy Już w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zwrócił uwagę na konieczność przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy na nieruchomości S. T. istotnie wykonano instalacje służące odprowadzania ścieków do studni oraz sposobu wykorzystania samej studni. Konieczność wyjaśnienia tej kwestii wiązała się z wcześniejszym ustaleniami, według których właściciel nieruchomości korzysta z instalacji wodociągowej, nie ma jednak zainstalowanej zewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, mimo jej rozprowadzenia wewnątrz domu. Formułując te wnioski sąd wskazał na możliwość wykorzystania dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron oraz ponownych oględzin nieruchomości. Stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu były wiążące dla organów rozpoznających sprawę. Tymczasem mimo przeprowadzenia kolejnych oględzin nieruchomości nie ustalono w sposób bezsporny, czy istotnie do przedmiotowej studni odprowadzane są ścieki z budynku mieszkalnego. Wprawdzie ponownie zbadano studnię oświetlając latarką jej wewnętrzne ściany aż do lustra wody, usiłując sprawdzić czy nie dokonano jakichkolwiek podłączeń, ustalono, że istniejąca w podpiwniczeniu budynku instalacja wodociągowa i kanalizacyjna nie ma żadnego wyprowadzenia lub podłączenia w kierunku studni, a ścieki są wyprowadzane poza budynek rurą zakopaną na głębokości 1m i rozlewane na nieruchomości, to zauważyć trzeba, że te same okoliczności były badane już przez sąd, które oceny formułowane na tym tle uznał za niewystarczające. Sąd zaznaczył, że brak widocznych elementów w studni lub w jej pobliżu nie przesądza o nieistnieniu jakiejkolwiek instalacji. Organy zdaje się nie zauważyły, że sąd odniósł się także do wyników badania wody ze studni, która w ich ocenie jest przejrzysta, nie nosi śladów zanieczyszczeń i nie ma zapachu fekali. W uzasadnieniu wyroku podano przecież, iż woda z wodociągu po jej wykorzystaniu mogła zostać poddana naturalnej filtracji. Przedstawiona przez organy argumentacja nie jest przekonująca choćby i z tego powodu, że przecież mimo wykluczenia jakichkolwiek podłączeń do studni, woda w niej została skażona bakteriami. Co więcej, skażenie to ciągle się utrzymuje, a nawet zwiększa, na co wskazują kolejne badania przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu 8 stycznia 2007r. ( k. 34 ) oraz z dnia 24 lipca 2009r. (k.73 akt I instancji). Nie można w tej sytuacji uznać za wiarygodnych wyjaśnień S. T., że wody ze studni używa do picia i gotowania, mimo posiadania wody z wodociągu (k.64 akt I instancji). Wbrew przekonaniu organów równie niewiarygodne są wyjaśnienia właściciela budynku dotyczące korzystania z miski ustępowej, znajdującej się w łazience. Podłączenie jej do sieci wodociągowej i zamontowanie rury PCV, która przebija strop piwnicy, może świadczyć o jej wykorzystywaniu. Trudno w tej sytuacji odeprzeć zarzut skarżącego o demontowaniu części instalacji na czas przeprowadzanej kontroli. W przekonaniu sądu błędne jest stanowisko organu, który uważa, iż nie ma potrzeby zbadania sposobu odprowadzania ścieków, skoro celem postępowania jest zmiana sposobu użytkowania samej studni. Założenie powyższe pozostaje w sprzeczności z art.75 § 1 kpa, który nakazuje dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Skoro zdaniem skarżącego skażenie studni jest konsekwencją odprowadzenia do niej nieczystości należało zbadać te okoliczność wszelkimi dowodami zgodnie z powołaną regułą, nie ograniczając się do powtarzania ciągle tych samych czynności. Dlatego celem usunięcia wątpliwości należy przede wszystkim przekopać ziemię wokół studni S. T., zwłaszcza od strony budynku mieszkalnego, która to sugestia została przedstawiona w trakcie oględzin w dniu 2 lipca 2009r. (k. 64 akt I instancji). Pozwoli to ustalić, czy rzeczywiście do studni została podłączona jakakolwiek instalacja odprowadzająca ścieki oraz uwiarygodnić badania wnętrza studni, na które powołuje się organ. Stosownie do wyników tej czynności należy rozważyć przesłuchanie dorosłych domowników oraz osób, które składały zeznania w postępowaniu karnym : H. F. i H. H. Czynności te pozwolą uzupełnić materiał dowodowy i nabrać przekonania o słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.c) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.