II SA/Lu 191/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...]. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta L. ustalił, że pobrane przez M. W. świadczenia rodzinne na rzecz córki M. W. za okres od [...]. do dnia [...]., w łącznej wysokości [...] złotych, są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz nakazał ich zwrot wraz z należnymi odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją z dnia [...]. przyznał M. W. zasiłek rodzinny na córkę M. W. w kwocie [...]złotych miesięcznie na okres od [...]. do [...]. oraz jednorazowy dodatek do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 w kwocie [...]złotych. Po uprawomocnieniu decyzji strona złożyła umowę zlecenia z dnia [...]. do dnia [...]. zawartą z P. B. S. spółka z o.o zmienioną aneksem z dnia [...]. przedłużającym czas jej trwania do [...]. oraz umowę o pracę z dnia [...]. zawartą z Zespołem Szkół Nr [...] w L. na czas określony od [...]. do [...]. Po obliczeniu dochodów rodziny na które złożyły się uzyskane w 2013r. alimenty w kwocie [...]złotych oraz dochód skarżącej z umowy zlecenia zawartej ze spółką z o.o P. B. S. za październik 2014r. w kwocie [...]złotych organ uznał, że dochód w przeliczeniu na członka rodziny wynosi [...] złotych, przekracza zatem kryterium ustawowe uprawniające do uzyskania tego świadczenia określone w art. 5 ust.1 ustawy z dnia [...]. o świadczeniach rodzinnych na kwotę [...]złotych w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt.1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie do nich prawa albo wstrzymania ich wypłaty w całości lub części, jeśli osoba je pobierająca była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zgodnie natomiast z art. 30 ust.1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest zobowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty do dnia zapłaty. Po rozpoznaniu odwołania M. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło argumentację Prezydenta Miasta L. i jego decyzję utrzymało w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. W. decyzję Kolegium uznała za krzywdzącą. Wskazała, że organ błędnie ustalił wysokość jej dochodu za rok 2013. Wprawdzie bowiem wyrokiem Sądu Rejonowego L. - Wschód z siedzibą w Ś. z dnia [...]. przysługujące jej alimenty podwyższono do kwoty [...]złotych, a następnie do [...] złotych miesięcznie, jednak nie były one realizowane, co potwierdzają złożone do akt wyciągi bankowe za okres od [...]. do sierpnia 2015r. Trudno zatem uznać wypłacone jej świadczenia za nienależne. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło dotychczasową argumentacje i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 30 ust.2 ustawy z dnia [...]. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz. U z 2015r. poz. 114 ze zmianami ) za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję. W niniejszej sprawie organy powołały się okoliczność przekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia rodzinnego określonego w art. 5 ust.1 ustawy, w konsekwencji powodującą ustanie przesłanek jego wypłaty (art. 30 ust.2 pkt.1). Wbrew jednak ich przekonaniu kwestia ta nie została właściwie oceniona, co czyni zarzut skargi uzasadnionym. Stosownie do wspomnianego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zasiłek rodzinny przysługuje osobom o których mowa w art. 4 ust.2, jeśli dochód na osobę w rodzinie w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...]złotych. Z kolei według art. 3 ust.2a za dochód członka rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust.4-4b. Powołane przepisy nie pozostawiają wątpliwości, że za dochód uznaje się nie przychód należny za dany miesiąc, ale przychód z miesiąca, niezależnie od tytułu i źródła uzyskania. Przychód ten ma być uzyskany, co wskazuje na faktyczny aspekt sytuacji majątkowej strony. Rozwiązanie to podkreśla uzależnienie świadczenia w postaci świadczenia rodzinnego od faktycznego stanu majątkowego i faktycznych dochodów uzyskanych w danym okresie, nie zaś od dochodów nominalnie należnych. Roszczenie o wypłatę świadczenia nie może być traktowane jak przychód. Wydaje się oczywiste, że pod pojęciem dochodu rodziny, rozumianego jako suma dochodów jej członków, należy rozumieć realne kwoty, jakimi jest w stanie dysponować. Jakkolwiek słusznie zatem stwierdzono, że stosownie do art. 3 ust. 1 lit.c) ustawy dochodem są również uzyskiwane alimenty na rzecz dzieci, to zgodzić należy się ze skarżącą, że chodzi tu o rzeczywiste kwoty, a nie wynikające z orzeczenia sądu ustalającego ich wysokość. Za takim stanowiskiem przemawia treść § 2 ust.2 pkt.3 lit. h) in principio Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i P. Społecznej z dnia [...]. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U z 2015r. poz. 2284 ) zgodnie z którym w przypadku, gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów, albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w wyroku sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem do wniosku o przyznanie świadczenia należy dołączyć odpowiednio zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. W. z [...]. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z którego wynika, że egzekucja za ostatnie dwa miesiące okazała się bezskuteczna, a należność wierzyciela alimentacyjnego wynosi [...] złotych. Z kolei według zaświadczenia tego samego [...] z dnia [...]. skarżąca złożyła wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w L. – Wschód z siedzibą w Ś. z dnia [...]. w dniu [...]. Wspomniane dokumenty wskazują zatem, że skarżąca nie otrzymywała alimentów w kwotach ustalonych wyrokiem sądu, co potwierdzają złożone do akt wyciągi z jej konta. Warto zauważyć brak odniesienia się do tej okoliczności w uzasadnieniach decyzji, gdzie skoncentrowano się jedynie na zmianie samej wysokości przyznanego świadczenia alimentacyjnego. Słusznie uważa zatem skarżąca, że jej dochód ustalony w postępowaniu administracyjnym został określony z pominięciem istotnych faktów i bez ich rozważenia. Dopiero prawidłowe określenie dochodu w przeliczeniu na członka rodziny pozwoli stwierdzić, czy skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, a w efekcie, czy wypłacone świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) i c) ustawy z dnia [...]. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L..