II SA/Lu 192/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 4 września 2007 r. D. B. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem M. B. Decyzją z dnia 10 [...] 2007 r. Burmistrz R. P., na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu tego wniosku, odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W jej uzasadnieniu wskazał, w oparciu o zaświadczenie wystawione przez dyrekcję Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabosłyszącej w L, że syn strony przebywa w tym ośrodku, czyli korzysta z całodobowej opieki co uniemożliwia przyznanie świadczenia. W odwołaniu wnioskodawczyni wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazała, że organ niewłaściwie interpretuje przepisy. Przepis, na który powołuje się organ mówi o korzystaniu z całodobowej opieki powyżej 5 dni w tygodniu, podczas gdy jej syn przebywa w ośrodku 4 doby i kilka godzin tj. od poniedziałku rano do piątku po południu. Dodała, że ośrodek jest placówką szkolno-wychowawczą, a nie opiekuńczą i całą opiekę nad dziećmi sprawują rodzice. Decyzją z dnia 25 [...] 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych określających warunki przyznania wnioskowanego świadczenia. Uznało, że placówka, w której przebywa niepełnosprawny syn odwołującej zapewnia mu całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Placówka ta prowadzi działalność na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 19, poz. 166) co oznacza, że prowadzi ona działalność przez cały rok szkolny i zapewnia wychowankom całodobową opiekę, którą w porze nocnej sprawuje wychowawca. Reasumując wskazało, że w sprawie bez znaczenia jest fakt przebywania syna w placówce jedynie od poniedziałku rano do piątku po południu, gdyż ośrodek zobowiązany jest do zapewnienia wychowankom całodobowej opieki, przez cały rok szkolny, również w sobotę i niedzielę, gdyby w tym okresie pobyt dziecka w domu rodzinnym był niemożliwy. Powyższe świadczy, że w sprawie istnieje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na powyższą decyzję D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. W jej uzasadnieniu skarżąca powtórzyła zarzuty wskazane w odwołaniu. Ponadto wskazała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i lokalowej. Zaznaczyła, że dotychczas otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny, a obecna decyzja jest bardzo krzywdząca. Syn jej od piątku po południu do poniedziałku rano przebywa w domu co świadczy, że placówka nie zapewnia opieki przez 5 dni w tygodniu, która ponadto jest szkołą specjalną, a nie zakładem opiekuńczym. Dowożenie syna do placówki wiąże się ze znacznymi kosztami, podczas gdy czteroosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z renty męża w wysokości 1301 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska oraz powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż rozpoznając skargę ogranicza się do oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Nie może natomiast kierować się takimi kryteriami, jak słuszność czy celowość jego podjęcia. Poza tym, jakkolwiek sąd administracyjny związany jest granicami sprawy, to nie jest związany granicami skargi, w tym zawartymi w niej zarzutami, w związku z czym może reagować także na niedostrzeżone przez skarżącego wadliwości kwestionowanego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi odwoławczemu skutecznie zarzucić, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył obowiązujące przepisy prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna odmawiająca przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, które jest jednym ze świadczeń rodzinnych przyznawanych przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast przepis zawarty w ust. 5 w/w artykułu zakłada szereg wyłączeń uprawnienia do przedmiotowego świadczenia. Stanowi, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim; b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Przytoczone przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Nie zawierają żadnej klauzuli pozwalającej na uznaniowe działanie organu, zależne od oceny aktualnej sytuacji życiowej i materialnej osoby zainteresowanej. Stwierdzenie przez organ istnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b cyt. ustawy, wykluczającej możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia ze względu na umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie będącej zakładem opieki zdrowotnej, było w pełni uzasadnione. Tego rodzaju placówką był bowiem w dacie orzekania przez organy administracyjne obu instancji i nadal pozostaje, Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabo Słyszącej im. J. W placówce tej, na podstawie orzeczenia Nr [...], wydanego przez Dyrektora Poradni Nr 3 w L. w dniu 8 września 2004 r., umieszczone zostało dziecko skarżącej – M. B.. Bezsporne w sprawie jest, że ośrodek ten działa na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 ze zm.) Na podstawie § 1 pkt 1 lit d, § 26, § 27, § 32 i § 33 powołanego rozporządzenia specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zapewniają całodobową opiekę i wychowanie dla dzieci oraz młodzieży w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania oraz umożliwiają realizację indywidualnych programów edukacyjnych. Tym samym są to placówki zapewniające wychowankom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Prawnego znaczenia nie ma natomiast podnoszona przez stronę okoliczność korzystania z tego uprawnienia w niepełnym zakresie. Kolegium w zaskarżonej decyzji słusznie zwróciło uwagę na to, iż ustawodawca nie uzależnił możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od faktycznego przebywania przez osobę wymagającą opieki przez pięć dni w tygodniu w placówce zapewniającej całodobową opiekę, lecz założył, iż sam fakt umieszczenia jej w takiej placówce wywołuje negatywny skutek w postaci braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zauważyć, że ustawodawca w tym przepisie posłużył się wyrażeniem "osoba wymagająca opieki została umieszczona". Zdaniem Sądu taka redakcja przepisu powoduje, że organy nie są już zobligowane do badania stanu faktycznego, który zależy od decyzji rodzica lub opiekuna faktycznego dziecka o skorzystaniu z możliwości, które gwarantuje dana placówka. Decydujące znaczenie ma wyłącznie charakter placówki, tj. fakt, iż funkcjonuje ona co najmniej 5 dni w tygodniu i osoba wymagająca opieki została w takiej placówce umieszczona. Nie jest zaś ważne ile dni dziecko w niej faktycznie przebywa. Słusznie wskazał organ odwoławczy, iż takie rozumienie omawianej regulacji wynika z literalnego brzmienia przepisu i zgodne jest z ratio legis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego celem jest udzielenie pomocy finansowej w postaci świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która nie pozostaje w zatrudnieniu tylko z tego powodu, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem i opiekę tę rzeczywiście sprawuje. Jeżeli natomiast dziecko przebywa w placówce zapewniającej możliwość całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu (z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej), to placówka ta zastępuje opiekuna i może on w tym czasie podjąć pracę zarobkową. W tym kontekście należy wskazać, iż nie mogą tego stanu zmienić twierdzenia skarżącej, iż nie może pracować, gdyż jest po operacji chirurgicznej. Osoba która ze względu na stan zdrowia nie może czasowo lub stale pracować ma prawo do innych świadczeń pomagających jej w egzystencji. Podsumowując, określony omawianym przepisem termin pięciodniowy dotyczy nie faktycznego pobytu danej osoby wymagającej opieki w placówce, jak twierdzi skarżąca, ale ustalenia czy ta konkretna placówka jest w stanie zapewnić takiej osobie całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wobec treści tego przepisu nie można uznać, że osobie która pomimo umieszczenia w takiej placówce rezygnuje z jej świadczeń placówka ta nie umożliwia i nie może zapewnić całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Tym samym skład orzekający podzielił stanowisko - wskazane również przez organ odwoławczy - wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych co do rozumienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ubocznie należy wskazać, iż Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej rodziny skarżącej, jednakże z uwagi na przedstawione uregulowania prawne nie może przyznać jej racji. Skarżąca w związku z tym winna się zwrócić do organów pomocy społecznej celem uzyskania tam określonej pomocy w postaci zasiłków. Ponadto bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje fakt dotychczasowego pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie jest związany oceną wyrażoną w innych decyzjach organu nie będących przedmiotem jego kontroli. Z tych też względów skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.