II SA/Lu 196/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca ), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług Decyzją z dnia 27 stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania P. W. od decyzji z dnia 29 grudnia 2010 r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy L. przez kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w przedmiocie odmowy przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego w wysokości do 100 tysięcy złotych na remont budynku mieszkalnego w związku powodzią w 2010 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Świadczenie to jest niezależne od dochodów poszkodowanych osób i rodzin i może być przyznane bezzwrotnie. Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu. Zdaniem Kolegium, decyzja organu instancji, na podstawie której odmówiono przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego w związku z powodzią mieści się w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego i w związku z tym jest zgodna z prawem. W wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego ustalono, że P. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną D. W. Podstawą ich utrzymania są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 1626,01 zł. Dochód przekracza więc kryterium ustawowe. Małżonkowie W. zamieszkują w budynku będącym własnością syna, jednakże na podstawie umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego, na rzecz D. i P. W. ustanowiona została dożywotnia służebność korzystania z połowy wszystkich zabudowań znajdujących się na działce nr 103 położonej we W. Syn skarżącego wyraził zgodę na remont budynku mieszkalnego, zamieszkałego przez rodziców. W przedmiotowej sprawie została sporządzona opinia biegłego określająca stan techniczny uszkodzonych elementów budynku mieszkalnego oraz koszt ich remontu. Zdaniem biegłego zawilgocenia są następstwem wadliwie wykonanej izolacji przeciwwilgociowej ścian i posadzek w piwnicach. Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji skarżący zapoznał się z aktami sprawy i nie wnioskował o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Mając na uwadze fakt, że budynek mieszkalny zamieszkały przez małżonków W. nie został uszkodzony w wyniku powodzi, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał opinię biegłego za wiarygodną. Również sam skarżący przyznał w odwołaniu, iż jego budynek nie został zalany w wyniku powodzi, lecz ucierpiał wskutek podsiąków. Domagał się on wypłaty zasiłku celowego powołując się na fakt uzyskania takiego zasiłku przez sąsiada, co dla rozpatrywanej sprawy nie ma jednak znaczenia. Istotne, w ocenie Kolegium jest również to, iż skarżący jak sam twierdzi w odwołaniu, uzyskał odszkodowanie od firmy ubezpieczeniowej, więc wszystkie szkody związane z zawilgoceniem pomieszczeń piwnicznych mógł pokryć z wykorzystaniem własnych środków i zasobów (art. 2 ustawy o Pomocy społecznej). W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. skarżący P. W. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie: 1/ art. 75 § 1, 77 § 1 i 3, art. 84 § 1 kpa przez pozostawienie poza uwagą konieczności dopuszczenia innych dowodów z dokładnych oględzin domu oraz dowodu z opinii innego biegłego; 2/ art. 7, 8, 9 i 10 § 1 kpa przez naruszenie zasady wnikliwości dowodowej, rzetelnej informacji i zapewnienia osobie zainteresowanej innego udziału w postępowaniu; 3/ art. 89 § 2 kpa przez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem stron i świadków; 4/ art. 107 § 3 kpa przez podmiotowe i przedmiotowe zawężenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co jest wyrazem nienależytego przeprowadzenia postępowania w stosunku do jej charakteru. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż błędny jest wniosek organów, że domaga się on zasiłku na remont domu w wysokości 100.000 zł, gdyż w rzeczywistości wnosił o przyznanie zasiłku celowego w wysokości, jaka zostanie uznana w postępowaniu likwidacyjnym za ekwiwalentną do wysokości szkody powodziowej, którą orientacyjnie określa na 20.500 zł. Ponadto zaprzeczył, iż jego dom nie został uszkodzony przez powódź wobec wyższej lokalizacji niż inne domy sąsiednie, których właścicielom przyznano zasiłki. W ocenie skarżącego uznanie administracyjne było w jego przypadku uznaniem dowolnym, zaś biegły błędnie ustalił przyczynę zalania domu wodą. Skarżący podkreślił także, że zasiłek celowy przysługuje niezależnie od dochodów, a więc błędnie przyjęto w uzasadnieniu, iż może pokryć szkody z odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy popierał skargę i wnosił o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, iż koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja – wbrew twierdzeniom strony skarżącej – nie narusza przepisów prawa. P. W. ubiega się o przyznanie świadczenia przewidzianego treścią art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zaznaczyć trzeba, iż wskazany zasiłek może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3). Z uwagi na to, że skarżący ubiegał się w czerwcu 2010 r. (tj. po przejściu drugiej fali powodziowej) o zasiłek celowy do 6.000 zł na zakup zniszczonych rzekomo przez powódź urządzeń takich jak: piec c.o, lodówka, elektryczny podgrzewacz wody – organ I instancji dokonał oględzin w budynku mieszkalnym zajmowanym przez skarżącego i jego żonę i nie stwierdził żadnych uszkodzeń sprzętu ani budynku (vide: decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 5 lipca 201 r. – str. 25 akt I instancji). W związku z kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 20.500 zł na remont budynku organ I instancji ponownie przeprowadził wywiad środowiskowy, podczas którego pracownik socjalny dokonał oględzin budynku i nie stwierdził uszkodzeń, które mogłyby być skutkiem powodzi ani też podsiąkania. Stwierdził jedynie zawilgocenie ścian. Organ dopuścił i przeprowadził także dowód z opinii technicznej. Rzeczoznawca z zakresu budownictwa inż. A. D. wypowiedział się w tej opinii, iż występujące ślady wilgoci nie powstały w wyniku powodzi, lecz są następstwem wadliwie wykonanej izolacji przeciwwilgociowej ścian i posadzek w piwnicach. Ponadto jak ustalił organ I instancji – budynek skarżącego usytuowany jest dużo wyżej niż pozostałe zabudowania w miejscowości W. Skutkami powodzi dotknięte zostały tylko rodziny zamieszkujące w budynkach mieszkalnych położonych w najniższej części W. Skoro zatem uszkodzenia istniejące w budynku skarżącego nie są wynikiem klęski żywiołowej, to zasadnie przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organy administracji przeprowadziły wnikliwie postępowanie dowodowe, zapoznały się szczegółowo z sytuacją skarżącego i jego małżonki, tym bardziej, iż skarżący składał pierwszy wniosek bezpośrednio po przejściu drugiej fali powodziowej w czerwcu 2010 r. Wtedy to pracownicy socjalni przeprowadzili wywiad środowiskowy, dokonując jednocześnie oględzin domu i nie stwierdzili śladów zalania. Zatem bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 7, 8 i 9 kpa. Po zakończeniu postępowania dowodowego, skarżący został zapoznany z aktami sprawy i oświadczył, że nie wnosi żadnych dodatkowych dowodów do sprawy (vide: oświadczenie – k.16 akt I instancji). Skarżący w toku postępowania administracyjnego brał także czynny udział w tym postępowaniu (uczestniczył w oględzinach, wywiadach środowiskowych, składał dokumenty np. decyzję o wypłacie odszkodowania). Nie jest więc zasadny zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa, tym bardziej, że to na skarżącym ciąży wykazanie w jaki sposób uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i ewentualnie jakich dowodów na skutek tego nie mógł zgłosić. Z uwagi na fakt, że w sprawie niniejszej niezbędne były wiadomości specjalne organ przeprowadził dowód z opinii technicznej. Mimo, iż w skardze skarżący kwestionuje tą opinię, to na etapie postępowania administracyjnego nie zgłosił zastrzeżeń do opinii ani też nie wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii innego rzeczoznawcy. W skardze również nie sprecyzował zarzutów do opinii znajdującej się w aktach administracyjnych. Tak więc chybiony jest zarzut naruszenia art. 75 § 1, 77 § 1 i 3 i art. 84 § 1 kpa. Co do zarzutu naruszenia art. 89 § 2 kpa przez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy z udziałem stron i świadków, podkreślić należy, że przeprowadzenie rozprawy nie jest obligatoryjne, a z przepisu wynika, że organ powinien ją przeprowadzić, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W sprawie niniejszej skarżący nie zgłaszał wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków. Nie miał również zastrzeżeń do opinii rzeczoznawcy, zatem przeprowadzenie rozprawy było zbędne. Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa "przez podmiotowe i przedmiotowe zawężenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji". W ocenie Sądu, organy wskazały fakty, które uznały za udowodnione i wyjaśniły podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Bezpodstawny jest także zarzut, iż biegły wyraził w opinii jedynie przypuszczenie, co do przyczyn śladów wilgoci, bowiem biegły w sposób jednoznaczny sformułował wnioski opinii stwierdzając, że są one następstwem wadliwie wykonanej izolacji. W żadnej decyzji organy administracji nie wskazywały, że skarżący ubiegał się o zasiłek w kwocie 100.000 zł, (co zarzuca skarżący w uzasadnieniu skargi), lecz w osnowach decyzji użyły sformułowania "do 100.00 zł". Do takiej bowiem wysokości możliwe było przyznanie zasiłku celowego zgodnie z przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma możliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, bowiem zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ubocznie podkreślić należy, że sam skarżący sprzecznie wskazuje, że woda w jego domu sięgała 70 cm (vide protokół rozprawy z dnia 26 maja 2011 r.), 2 m (vide k.2 skargi). Natomiast powoływanie się przez skarżącego na fakt przyznania odszkodowania za zalanie przez firmę ubezpieczeniową, nie ma wpływu na ocenę decyzji wydanych w sprawie niniejszej na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Mimo, iż skarżący nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 40 tej ustawy, to z uwagi na fakt, że podkreśla w uzasadnieniu skargi, iż zasiłek celowy przysługuje niezależnie od dochodów poszkodowanych osób, wyjaśnić należy, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania, nie stanowią rekompensaty za straty poniesione w wyniku klęski żywiołowej. Świadczenia te mają umożliwić poszkodowanym zaspokojenie ich podstawowych potrzeb, których nie mogą zrealizować wskutek szkód powstałych w związku z klęską żywiołową w gospodarstwie domowym. Powyższe wynika jasno ze wskazanej wyżej zasady pomocniczości wyrażającej się w tym, iż środki społeczne powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie. To osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężenia we własnym zakresie swych problemów, a dopiero, gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może być jej przyznana. Jak wynika z akt administracyjnych Ośrodek Pomocy Społecznej w L. udziela takiej pomocy skarżącemu poprzez przyznawanie różnego rodzaju świadczeń. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 151 ppsa orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 250 tej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c/ i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).