II SA/Lu 196/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2021 r. sprawy ze skargi Ł. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 5 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpatrzeniu odwołania Ł. B. (strona, skarżący, wnioskodawca) od decyzji Burmistrza Miasta Świdnik z 2 listopada 2020 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko J. B. od 1 czerwca 2019 r. z uwagi na brzmienie art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, stwierdzające że świadczenie ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a także fakt złożenia wniosku o ustalenie uprawnienia do świadczenia wychowawczego w dniu 9 października 2020 r. W wyniku rozpoznania odwołania Kolegium na wstępie zauważyło, że Ł. B. pobiera świadczenie wychowawcze na dziecko J. B., w kwocie 500,00 zł miesięcznie, przyznane na okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 maja 2021 r. Organ pierwszej instancji wydanym rozstrzygnięciem rozpoznając wniosek strony odmówił jej przyznania świadczenia wychowawczego z mocą wsteczną od 1 czerwca 2019 r. SKO przytoczyło brzmienie art. 61 § 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1, ust. 4 i ust. 5, art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407). Organ stwierdził, że strona nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego w czerwcu 2019 r., zatem aktualnie nie może w sposób skuteczny ubiegać się o ustalenie uprawnienia do świadczenia z mocą wsteczną. Zdaniem organu wnioskodawca po otrzymaniu informacji dotyczącej stanu prawnego sprawy i wymaganych dokumentów niezbędnych do przyznania odwołującemu świadczenia wychowawczego na córkę w sytuacji istnienia prawomocnego wyroku rozwodowego ustalającego miejsce pobytu dziecka w miejscu zamieszkania matki i pobierania świadczenia wychowawczego przez matkę najprawdopodobniej sam zrezygnował ze złożenia wniosku. Dopiero od 31 października 2019 r. wnioskodawca posiadał postanowienie Sądu Rejonowego z 31 października 2019 r. sygn. akt III Nsm 212/19 potwierdzające, że miejscem zamieszkania córki [...] jest miejsce zamieszkania ojca. Wcześniej wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego z 26 lutego 2018 r. ustalał miejsce pobytu córki [...] przy matce. Organ zaznaczył, że dopiero legitymując się postanowieniem Sądu Ł. B. mógł złożyć wniosek o pozbawienie byłej żony uprawnienia do świadczenia wychowawczego na córkę i ustalenia prawa do tego świadczenia na jego rzecz. Kolegium mając na uwadze powyższe stwierdziło, że wniosek z 9 października 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę [...] z mocą wsteczną od 1 czerwca 2019 r., tj. od dnia zamieszkania córki wraz z wnioskodawcą nie znajduje uzasadnienia prawnego, dlatego należało odmówić ustalenia wnioskowanego prawa z mocą wsteczną. Nie zgadzając się z decyzją Kolegium wnioskodawca złożył na nie skargę, w której powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu, zwłaszcza nie uwzględnienie okoliczności, że dziecko mieszka z nim od czerwca 2019 r. i uczęszcza do Szkoły Podstawowej nr [...] w Ś.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407). Zgodnie z art. 13 ust. 1 świadczenie wychowawcze przyznaje się tylko na wniosek strony. W myśl art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej. Przepis art. 61 § 3 k.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wskazany przepis określa zdarzenie, z jakim wiązać należy datę wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony, a nie datę, do której żądanie takie może być zgłoszone. Data ta nie wyznacza innego terminu zgłoszenia żądania (wniosku) strony niż ten wynikający z przepisów prawa materialnego. Z treści art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Termin ten ma charakter materialnoprawny. Należy także zauważyć, że terminy prawa materialnego nie podlegają modyfikacji przez organ, z tego względu niedopuszczalne jest ich ewentualne przywrócenie. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r., sygn. II SA/G1 737/19, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Go 974/13 - dostępny w CBOIS). Okoliczności, ze względu na które strona nie złożyła wniosku w najwcześniej możliwym terminie są irrelewantne dla określenia początkowej daty przyznania świadczenia wychowawczego, nawet jeżeli mają charakter niezawiniony. Nie ma bowiem możliwości, poza wyjątkami wynikającymi wprost z ustawy, wstecznego przyznania świadczeń, niezależnie od przyczyn opóźnienia w złożeniu wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 września 2010 r. sygn. II SA/Gd 297/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2020 r., sygn. IV SA/Po 1104/19, wyrok WSA w Lublinie, z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 181/21). Konkludując powyższe rozważania, należy raz jeszcze podkreślić, że prawo do świadczenia jest ustalane począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo uzupełnionymi dokumentami do końca okresu wskazanego w ustawie. Początkowa data przyznania świadczenia jest związana z datą złożenia wniosku, co wynika wprost z przytoczonych powyżej przepisów. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 8 października 2020 r. o przyznanie mu prawa do świadczenia wychowawczego na córkę J. B. wstecznie od 1 czerwca 2019 r. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny należy podzielić stanowisko organu, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia z mocą wsteczną. Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem wnioskowym co oznacza, iż inicjuje go wnioskodawca. Nie jest przewidziane w obowiązujących przepisach, iż świadczenie to można przyznać z mocą wsteczną, a jedynie od chwili złożenia wniosku o jego przyznanie. Pamiętać również trzeba, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący dopiero od 31 października 2019 r. posiadał dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Krasnymstawie (sygn. akt III Nsm 212/19) mocą którego potwierdzono, że miejscem zamieszkania córki [...] jest miejsce zamieszkania ojca. Wcześniejszy wyrok rozwodowy z 26 lutego 2018 r. ustalał miejsce pobytu córki [...] przy matce. Tym samym od chwili uprawomocnienia się powyższego postanowienia ustalającego miejsce zamieszkania córki przy skarżącym, legitymował się on uprawnieniem do świadczenia wychowawczego na córkę [...]. Podnoszona przez skarżącego okoliczność zamieszkiwania córki [...] wraz ze stroną od czerwca 2019 r. z punktu widzenia przyznania świadczenia wychowawczego nie ma znaczenia bowiem jak zaznaczono istotna jest okoliczność w jakim czasie strona nabyła prawo do ubiegania się o świadczenie wychowawcze. Ubocznie należy zaznaczyć, że kwestie sporów rodzicielskich powstałych w związku z rozwodem nie są rozstrzygane przez organ administracyjny przyznający świadczenie wychowawcze. Sprawy rodzinne rozpoznaje sąd powszechny. W sytuacji gdy wnioskodawca legitymuje się prawomocnym rozstrzygnięciem sądu dotyczącym przyznania władzy rodzicielskiej i ustaleniem miejsca pobytu małoletniego dziecka może wystąpić do organu administracyjnego o pozbawienie świadczenia wychowawczego rodzica, któremu jest ono nienależne przyznanie i ustalenia prawa do takiego świadczenia na jego rzecz. W odniesieniu do twierdzenia strony dotyczącego przyznania świadczenia na starszą córkę [...] z mocą wsteczną oraz zobowiązania matki do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zauważyć należy, iż kontrola sądowa rozstrzyganych przez organy władzy publicznej spraw realizowana jest wyłącznie wedle kryterium zgodności danego rozstrzygnięcia z prawem, a przyjęte w art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. zasady zaufania do organów władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw nie mogą chronić i usprawiedliwiać niezgodnych z prawem, kontrolowanych przez sąd administracyjny konkretnych rozstrzygnięć (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 922/18). Sąd mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie podzielił argumentacji strony skarżącej uznając ją za niezasadną. Z tego też powodu skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).