II SA/Lu 197/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz-sprawozdawca, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005r. sprawy ze skargi S.L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz S.L. kwotę 500 ( pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania S.L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak: [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...]r., nakazującej S.L. rozbiórkę szopy drewnianej o wymiarach 13,15 x 3,65 m zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości R. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą prawną wydanego nakazu rozbiórki przedmiotowej szopy był art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Szopa ta została wybudowana samowolnie w latach 1980-1981. Usytuowana jest ona przy granicy działki F.K. i posiada dach jednospadowy ze spadkiem w kierunku działki sąsiedniej. Odległa jest o 7,30 m od budynku stodoły inwestora o ścianach z desek oraz o 4,00 m od drewnianego budynku stodoły krytej materiałem niepalnym, stanowiącej własność sąsiada. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że na budowę przedmiotowego obiektu nie zostało wydane pozwolenie na budowę (pismo Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. [...]) zaś stodoły na działkach S.L. na podstawie pozwoleń na budowę wydanych w latach 1970-71, a drugi budynek na działce F.K. odległy od spornej szopy o 4,00 m został wybudowany jeszcze przed wojną. Przedmiotowa szopa nie spełnia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, a w szczególności § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. przez co powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia (zagrożenie pożarowe). Przepis § 14 tego rozporządzenia dla tego typu budynków wymaga zachowania co najmniej 15,0 m odległości od budynków o ścianach palnych i o dachu z materiałów niepalnych. Usytuowanie budynków ze ścianami z materiałów palnych, z dachem jednospadowym ze spadkiem w kierunku sąsiedniej działki nie spełnia też wymogów § 13 cytowanego rozporządzenia, który dopuszcza usytuowanie przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami i dachem z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej i wody opadowe z dachu od strony granicy z działką sąsiednią będą odprowadzane na teren własnej działki. Dla zlikwidowania kolizji z § 14 w/w rozporządzenia konieczne byłoby wykonanie od strony istniejącej na działce inwestora stodoły oraz od strony granicy z działką F.K., ścian oddzielenia przeciwpożarowego. Ścian takich nie można wykonać z wykorzystaniem drewnianej konstrukcji budynku. Ściany oddzielenia przeciwpożarowego, pełniące funkcję bariery ograniczającej rozprzestrzenianie się ognia, powinny mieć odpowiednią odporność ogniową, czyli utrzymywać w określonym czasie, w warunkach pożaru, wymaganą wytrzymałość mechaniczną (nośność), szczelność pożarową i izolacyjność cieplną. Tak więc ściany oddzielenia przeciwpożarowego nie mogą być wykonywane z dowolnych materiałów niepalnych lecz jedynie z takich, które w warunkach pożaru nie utracą wskazanych właściwości. Jeśli nawet drewniana konstrukcja zostanie obłożona materiałem niepalnym, jak deklaruje S.L. w odwołaniu, to warunek wytrzymałości mechanicznej nie zostanie spełniony, bowiem drewniana konstrukcja ulegnie w warunkach pożaru spaleniu, utraci wytrzymałość mechaniczną i możliwość podtrzymywania osłaniającego ją materiału niepalnego. Drewno jako element palny nie może być elementem ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W świetle powyższego brak jest możliwości doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, poprzez dokonanie zmian i przeróbek, o których mowa w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Dla spełnienia wymogów techniczno-budowlanych konieczna byłaby rozbiórka konstrukcji drewnianej obiektu i wybudowanie obiektu nowego, o dwóch ścianach oddzielenia przeciwpożarowego i pozostałych wykonanych z materiałów niepalnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S.L., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniósł w skardze, że organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę okoliczności, iż obecnie toczy się postępowanie o rozgraniczenie jego działki z działkami F.K.. Po zakończeniu tego postępowania może okazać się, iż przedmiotowa szopa na sprzęt rolniczy będzie oddalona od granicy działki. Organy nadzoru budowlanego powinny w tej sytuacji rozważyć możliwość zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu ustalenia przebiegu granicy nieruchomości. Skarżący zarzucił ponadto, że organ orzekający nie wziął pod uwagę, iż istnieją preparaty, które czynią drewno materiałem niepalnym przez co jest ono stosowane w budowie obiektów. Stąd stanowisko zawarte w decyzji, iż nie istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Przedmiotowa szopa, jako niezbędny skład narzędzi, nie może być zastąpiona innym obiektem w sytuacji, gdy działka ma szerokość 14 metrów i jest już zabudowana. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, iż w toku postępowania administracyjnego skarżący nie podnosił kwestii toczącego się postępowania rozgraniczeniowego. Przebieg granicy między działkami nie ma zresztą znaczenia w sytuacji, gdy przedmiotowa szopa nie zachowuje także należytej odległości od stodół usytuowanych na działce skarżącego i działce F.K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem obowiązującego prawa. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2003 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Lu 1289/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. [...] nakazującą S.L. rozbiórkę szopy drewnianej na działce nr ewid. [...] w R.. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że data budowy przedmiotowego obiektu (lata 1980-1981) uzasadniała zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) wraz z przepisami wykonawczymi. Organy administracji nie rozważyły jednakże i nie poczyniły ustaleń w zakresie możliwości legalizacji samowoli budowlanej, przez co naruszone zostały przepisy art. 7, 77 i 80 kpa oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Sąd wskazał, że organ powinien ustalić, kiedy wybudowane zostały budynki określone w decyzji jako stodoły, znajdujące się w pobliżu przedmiotowego budynku gospodarczego (szopy), bowiem istotne dla rozstrzygnięcia jest, czy istniały one w czasie realizacji tegoż budynku, czy powstały w latach późniejszych. Ponadto Sąd podniósł, że w świetle art. 37 powołanej ustawy i przepisów wykonawczych – rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) dopuszczają możliwość legalizacji obiektów wybudowanych niezgodnie z przepisami, o ile drogą zmian i przeróbek obiekt mógłby być doprowadzony do stanu zgodnego z prawem i nie powodował utrudnienia w zabudowie działki sąsiedniej. Obowiązująca do dnia 31 grudnia 2003 r. ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w art. 30 zawierała zasadę "że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego z dniem 1 stycznia 2004 r. w art. 153 stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem rozstrzygnięcia. Rozpatrując ponownie sprawę, po uchyleniu decyzji z dnia [... r. przez Sąd, organy orzekające, wbrew dyrektywom zawartym w w/w przepisach, nie w pełni zastosowały się do zawartych w uzasadnieniu wyroku wytycznych dotyczących uzupełnienia postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające organów administracji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy ograniczone zostało do zasięgnięcia informacji u Burmistrza Miasta i Gminy, czy w rejestrze wydanych pozwoleń na budowę zawarty jest zapis o udzieleniu pozwolenia na budowę szopy na działce nr ewid[...] w R., stanowiącej w czasie budowy (lata 1980-1981) własność S.L. (k. 8 i 9 akt adm.). Mimo wyraźnych wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, co do konieczności dokonania ustaleń co do okresu wybudowania budynków gospodarczych (stodół) znajdujących się w pobliżu przedmiotowej szopy, organy orzekające ograniczyły się w tych ustaleniach do oświadczeń właścicieli tych obiektów, iż wybudowano je znacznie wcześniej niż szopę i zgodnie z pozwoleniem na budowę. Oświadczeń tych nie potwierdzają ani nie weryfikują żadne inne dowody. Zgodnie z unormowaniem prawnym zawartym w powołanej ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane sam fakt popełnienia samowoli budowlanej (wybudowania obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę) nie uzasadnia orzeczenia nakazu przymusowej rozbiórki obiektu, o ile nie wystąpi dodatkowo jedna z przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 ustawy, tj. usytuowanie obiektu na terenie do tego nie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub powodowanie przez ten obiekt niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Bezspornym jest w sprawie, iż przedmiotowy obiekt (szopa) zbudowana z materiałów palnych, nie zachowuje prawnych wymogów odległości od granicy działki oraz innych obiektów (stodół) wybudowanych również z materiałów palnych, a zatem narusza przepisy § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Należy podzielić pogląd zaskarżonej decyzji, że dla zlikwidowania kolizji z wymogami tych przepisów konieczne byłoby nakazanie na podstawie art. 40 ustawy wykonanie od strony istniejącej stodoły na działce inwestora oraz od strony granicy z działką F.K. ścian oddzielenia przeciwpożarowego o odpowiedniej odporności ogniowej. W ocenie Sądu za daleko idące jest jednakże stwierdzenie zaskarżonej decyzji, że wykonanie dwóch ścian spełniających wymogi oddzielenia przeciwpożarowego nie byłoby możliwe bez całkowitej rozbiórki konstrukcji drewnianej obiektu i wybudowania nowego obiektu. Częściowa zmiana konstrukcji obiektu i wymiana dwóch z czterech ścian na nowe – o parametrach ścian oddzielenia przeciwpożarowego, nie musi się równać całkowitej rozbiórce obiektu. Jest kwestią odrębną, czy nałożenie na inwestora obowiązków wykonania zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem będzie ekonomicznie uzasadnione. Może się bowiem okazać, że koszt niezbędnych do wykonania robót budowlanych z zastosowaniem odpowiednich materiałów i technik budowlanych byłby wyższy od kosztu wybudowania nowego obiektu. O ekonomicznym aspekcie koniecznych zmian i przeróbek nie może jednakże rozstrzygać organ administracyjny albowiem inwestor z różnych przyczyn może być zainteresowany poniesieniem wysokich nakładów inwestycyjnych dla doprowadzenia obiektu do należytego stanu technicznego. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji..