II SA/Lu 197/26
WyrokWSA w Lublinie2026-04-29
Skład orzekający: sędzia WSA Grzegorz Grymuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność dalszego wyjaśnienia sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem było niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, co uniemożliwiało merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podkreślił, że umorzenie należności alimentacyjnych jest ulgą wyjątkową, wymagającą niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J. P. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji odmówił umorzenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność dalszego wyjaśnienia sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, w tym weryfikacji oświadczenia jego żony. J. P. wniósł sprzeciw od decyzji Kolegium, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i nieuzasadnione przedłużenie postępowania. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze sprzeciwu J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala sprzeciw.
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2026 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło decyzję z [...] stycznia 2026 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta K. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w przedmiocie odmowy umorzenia J. P. należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej, realizowanej w latach 2005-2008 na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w łącznej kwocie 27.972 zł oraz kwoty 5.352,79 zł tytułem wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. i pomocy osobom uprawnionym do alimentów i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu stanowiska Kolegium wskazało, że 4 września 2024 r. J. P. zwrócił się do Burmistrza Miasta K. o umorzenie wyżej wymienionych należności z uwagi na zły stan zdrowia, trudną sytuację finansową, status osoby niepełnosprawnej od 2003 r. i brak możliwości zarobkowych.
Decyzją z [...] października 2024 r. znak: [...] Burmistrz Miasta K. (organ I instancji) odmówił J. P. umorzenia wskazanych wyżej należności. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z [...] grudnia 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W wyniku rozpoznania skargi J. P., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 6 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 95/25 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie oraz decyzję organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji, w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy, decyzją z [...] sierpnia 2025 r. odmówił zobowiązanemu umorzenia wnioskowanych należności. Na skutek odwołania J. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją nr [...] z [...] października 2025 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność ustalenia miesięcznych wydatków strony ponoszonych na utrzymanie i prowadzenie gospodarstwa domowego oraz ustalenia, niezależnie od stosunków małżeńskich, sytuacji rodzinnej i dochodowej żony dłużnika (dochodów i wydatków).
Wykonując zalecenia Kolegium, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy w sprawie. Do akt dołączono zaświadczenie Burmistrza Miasta K. z 14 listopada 2025 r. o posiadaniu przez J. P. i W. P. własności udziałów w użytkach rolnych o pow. 0,09 h. Pozyskano także oświadczenie J. P. o stanie majątkowym, rodzinnym i sytuacji materialnej, w którym podał on, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma 66 lat, jest emerytem, jego emerytura wynosi 1.654,89 zł netto, otrzymuje żywność z PCK, osiąga dochody 100 zł miesięcznie z tytułu dowozu innych osób, posiada udział z żoną w użytkach rolnych o pow. 9 arów, mieszka w jednym domu (zajmuje podpiwniczenie) z żoną, z którą jest w separacji oraz z synem. Nie posiada oszczędności. Zadeklarował, że ponosi przypadające na niego wydatki: 200 zł energia, 75 zł butla gazowa, 60 zł woda, 50 zł telefon, 5.000 zł rocznie na ogrzewanie (węgiel, drewno) na cały budynek (żona nie dokłada się), 18 zł wywóz odpadów, 120 zł wywóz szamba (dwa razy w roku), 500 zł wyżywienie, 150 zł środki higieny osobistej i czystości, 200 zł koszt ubrań. Sytuację zdrowotną wnioskodawcy obrazuje załączona dokumentacja medyczna. Dodatkowo J. P. zadeklarował, że ponosi duże wydatki na leczenie (200 zł miesięcznie, do sanatorium musiał dopłacić kwotę ok. 600 zł). Wysokość otrzymywanej emerytury dokumentuje zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. z 9 grudnia 2025 r. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 3 października 2025 r. wynika natomiast, że J. P. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 października 2026 r. Dołączona karta informacyjna z 20 listopada 2025 r. potwierdza, że w okresie od 30 października 2025 r. do 20 listopada 2025 r. J. P. przebywał w sanatorium.
Ponadto, organ I instancji pozyskał oświadczenie W. P. o stanie majątkowym, rodzinnym i sytuacji materialnej. Oświadczyła ona, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z synem, ma 63 lata, otrzymuje emeryturę rolniczą z KRUS w wysokości 1.800 zł netto miesięcznie. Syn R. P. ma 40 lat, jest bezrobotny, utrzymuje się z prac dorywczych. W. P. posiada udział z mężem w gruntach o pow. 9 arów. Mieszka w jednym domu z mężem J. P., przy czym zajmuje z synem pomieszczenia na górze. Nie posiada oszczędności. Zadeklarowała, że ponosi przypadające na nią wydatki: 230 zł energia, 56 zł butla gazowa, 70 zł woda, 30 zł telefon, 1.300 zł na sezon na ogrzewanie (węgiel) co jest po połowie, 36 zł wywoź odpadów (W. [...] i syn), ponosi koszty leczenia tytułem leków od cukrzycy, ciśnienia, kardiolog - 150 zł miesięcznie, 500 zł wyżywienie, 200 zł środki czystości i higieny, 100 zł koszt ubrań, ok. 200,00 zł zboże i otręby dla kaczek, które hoduje na własny użytek, 150 zł paliwo. Zadeklarowała, że posiada samochód marki Toyota z 1997 r. Oświadczyła, że syn pozostaje na jej utrzymaniu w zakresie opłacania rachunków i wyżywienia.
11 grudnia 2025 r. W. P. złożyła do akt sprawy pismo (k. 159), w którym podała, że jako żona posiada wiedzę o swoim mężu J. P.. Oświadczyła, że J. P. robi imprezy alkoholowe, na które sprasza swoje córki z mężami, na których wszyscy piją alkohol. Zarabia pieniądze swoim samochodem, dowozi alkohole pijakom. Syn [...] jeździ z nim i wraca pod upływem alkoholu. Dodała, że jej rodzice spłacili całą pożyczkę braną na dom.
Organ odnotował także, że w aktach znajduje się wyrok Sądu Okręgowego w [...] III Wydział Cywilny Rodzinny z 25 października 2005 r. sygn. akt [...] orzekający separację J. P. i W. P..
W toku postępowania pozyskano także oświadczenie R. P., który podał, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z matką W. P., ma 40 lat, uzyskuje dochody z prac dorywczych w wysokości 2.000 zł netto miesięcznie. Zadeklarował, że posiada grunty o pow. 62 arów w S. . W wydatkach w zakresie kosztów ogrzewania podał, że posiada swoje drzewo, przekazuje matce 500 zł miesięcznie na opłaty, 60 zł wydaje na telefon, ok. 400 zł na kwartał tytułem KRUS. W sytuacji mieszkaniowej podał dom jednorodzinny o pow. 16 m2, budynek gospodarczy pod adresem [...] o pow. 120 m2. Z zaświadczenia Burmistrza Miasta K. z 2 stycznia 2026 r. wynika, że R. P. jest właścicielem użytków rolnych o pow. 0,7147 ha i współwłaścicielem (w udziale 1/20 części) użytków rolnych o pow. 0,1100 ha.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie orzekło, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty przez organ odwoławczy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Kolegium argumentowało, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie Zgromadzony materiał nie jest wystarczający, przede wszystkim nie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej J. P. przez pryzmat przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Organ podkreślił, że umorzenie należności z tytułu alimentów - jako najdalej idącej ulgi w spłacie należności – ma charakter wyjątkowy i powinno być stosowane jedynie wówczas, gdy sytuacja dochodowa dłużnika nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku. Z uwagi na powyższe organ I instancji powinien ustalić bezspornie okoliczności wynikające z oświadczenia W. P. z 11 grudnia 2025 r., co do celów przeznaczania środków przez J. P. np. poprzez wizytę w środowisku strony, skierowanie zapytań do właściwego Komisariatu Policji, a następnie udokumentować poczynione ustalenia w odpowiedni sposób w aktach sprawy. Zdaniem Kolegium, ustalenie powyższej kwestii jest szczególnie istotne dla oceny argumentacji J. P. przedstawionej we wniosku o udzielenie ulgi. Organ I instancji winien uwzględnić przy tym wytyczne z art. 75 § 1 k.p.a. oraz obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wynik ustaleń w zakresie stanu faktycznego i ocena prawna dokonana na podstawie zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art 107 § 3 k.p.a.
J. P. (skarżący) wniósł sprzeciw od decyzji Kolegium. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie przyjęcia, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona oraz naruszenie prawa procesowego w szczególności art. 138 § 2 k.p.a., co doprowadziło do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w całości oraz uchylenia decyzji organu I instancji i wydania orzeczenia o umorzeniu należności.
Skarżący uzasadniał, że składając wniosek o umorzenie należności alimentacyjnych dołączył dokumentację medyczną obrazującą ciężki stan zdrowia oraz inne dokumenty potwierdzające trudności ekonomiczne oraz bytowe. W ocenie skarżącego, powodem uchylenia decyzji organu I instancji jest wyłącznie złożenie pisma/donosu przez W. P., z którą skarżący od 20 lat jest w separacji i pozostaje skonfliktowany. Zarzuty zawarte we wskazanym piśmie nie zostały niczym poparte, są wyrazem złośliwości żony i służą przedłużeniu przedmiotowego postępowania. Skarżący podkreślił, że wbrew twierdzeniom pisma, nie pije alkoholu, unika sytuacji tam opisanych. Jednocześnie podniósł, że ewentualne zawiezienie osób trzecich samochodem skarżącego oparte jest na zasadzie uprzejmości, za ewentualnym zwrotem wyłącznie kosztów zużytego paliwa. Zdaniem skarżącego, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia skutkuje jedynie przedłużaniem i przewlekłością postępowania, co z kolei powoduje stres i brak stabilizacji ekonomicznej u skarżącego, rzutujący także na stan jego zdrowia.
W odpowiedzi na powyższy sprzeciw, organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw (sprzeciw od decyzji). Organ odwoławczy może, na podstawie wskazanego powyżej art.138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której stanowi art. 138 § 2 k.p.a. (por. m. in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 2345/21, wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 959/21). Oznacza to, że sąd ocenia jedynie, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Taką wykładnię przepisu wspiera również art. 151a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
Decyzja kasacyjna wydana w tym trybie jest rozstrzygnięciem procesowym, nie kształtuje stosunku materialnoprawnego i stanowi przeszkodę do jego kształtowania, gdyż następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. Stwierdzenie braku istotnych ustaleń faktycznych uniemożliwia jakikolwiek akt subsumpcji do konkretnego przepisu prawa materialnego określającego prawa i obowiązki stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. I OSK 707/18 i cytowane tam orzecznictwo).
W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, że sąd dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie odnosi się do meritum sprawy w celu jej przesądzenia. Jedynie skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowej wykładni i zastosowania przez organ zarówno prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona zgodna z prawem. W ocenie sądu, organ odwoławczy trafnie zauważył, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie ustalony, a co za tym idzie wydanie decyzji ostatecznie rozstrzygającej sprawę nie było możliwe. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. i uchylił decyzję organu I instancji, kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Powyższa regulacja przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, jeżeli za uwzględnieniem wniosku przemawia sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie oznacza jednak, że organ działa w tym zakresie na zasadzie pełnej dowolności. Jak wynika wprost z cytowanego przepisu, umorzenie należności uzależnione jest od stwierdzenia przez organ, że w sferze dochodowej lub/i rodzinnej dłużnika zachodzą konkretne okoliczności, które dostatecznie przesądzają o zasadności przyznania temu dłużnikowi żądanej ulgi w spłacie zobowiązań. W tym celu organy zobowiązane są do ustalenia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a następnie do poddania ocenie wszystkich okoliczności faktycznych zaistniałych na gruncie sprawy, które w jakimkolwiek stopniu rzutują na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika.
Przypomnieć przy tym trzeba, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, jak również z zasadami prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ, działając w ramach przysługującego uznania, nie jest również zwolniony od powinności prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.
W świetle powyższego należy więc przyjąć, że jedynie taka decyzja w przedmiocie umorzenia należności alimentacyjnych odpowiada w pełni prawu, dla której podstawę stanowi ustalony przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego, niebudzący wątpliwości stan faktyczny, realnie odzwierciedlający sytuację finansową i rodzinną dłużnika. Trzeba przy tym zauważyć, że sytuację, w jakiej rzeczywiście znajduje się dłużnik należy analizować szeroko. Oznacza to, że postępowaniem dowodowym w sprawie winny być objęte nie tylko okoliczności, na które wskazuje sam dłużnik lub o których wiedzę organ posiada z urzędu. Organy orzekające zobowiązane są uwzględnić każdą okoliczność kształtującą sytuację finansową i rodzinną dłużnika, która ujawni się w toku prowadzonego postępowania.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w sprawie wniosku J. P. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego było już przedmiotem kontroli tutejszego sądu w sprawie sygn. II SA/Lu 95/25. W wyroku z 6 maja 2025 r. sąd orzekł, że organy rozstrzygające sprawę niewłaściwie i niewyczerpująco ustaliły stan faktyczny, w szczególności w zakresie sytuacji osobistej i dochodowej skarżącego, czym naruszyły obowiązki wynikające z art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. W następstwie sąd zobowiązał organy do ponownej analizy okoliczności związanych z sytuacją materialną (dochodową) i zdrowotną skarżącego pod kątem zaistnienia przesłanek uwzględnienia wniosku strony o umorzenie należności w całości lub w części.
W celu realizacji wytycznych wyroku w sprawie sygn. II SA/Lu 95/25 organ dwukrotnie, mocą decyzji z [...] października 2025 r. znak [...], a następnie decyzją, co do której sprzeciw wniesiono w niniejszej sprawie, uchylał rozstrzygnięcia organu I instancji wskazując na istotne braki prowadzonego postępowania dowodowego. Organ odwoławczy wskazywał w szczególności na konieczność ustalenia stanu majątkowego i osobistego wnioskodawcy-skarżącego, także poprzez uwzględnienie sytuacji jego żony, z którą skarżący co do zasady pozostaje w separacji, lecz zamieszkuje w jednym domu.
Niewątpliwie należy dostrzec, że organ I instancji wykonując zalecenia organu odwoławczego istotnie poszerzył zakres materiału dowodowego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Do akt dołączono m.in. aktualne oświadczenie skarżącego o stanie majątkowym, rodzinnym i o sytuacji materialnej oraz zaświadczenie o uzyskiwanych dochodach z tytułu emerytury. Pozyskano także zaświadczenie o udziałach skarżącego w użytkach rolnych. W aktach sprawy zawarto także obszerną dokumentację obrazującą stan zdrowia skarżącego, w tym orzeczenie lekarskie o stopniu niepełnosprawności, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności skarżącego do samodzielnej egzystencji oraz karty leczenia szpitalnego i sanatoryjnego.
W wykonaniu wytycznych organu zawartych w decyzji z [...] października 2025 r. zobowiązującej organ I instancji do ustalenia i uwzględnienia pełnej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego poprzez weryfikację dochodów i wydatków W. P., organ I instancji pozyskał m.in. oświadczenie żony skarżącego o stanie majątkowym, rodzinnym i o sytuacji materialnej, zaświadczenie o dochodach.
Z uwagi na deklarowany przez W. P. fakt wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z synem, organ I instancji włączył do akt sprawy także oświadczenie R. P. o stanie majątkowym, rodzinnym i o sytuacji materialnej oraz zaświadczenie o posiadanych przez niego nieruchomościach.
Niewątpliwie zatem materiał dowodowy sprawy jest obszerny. Niemniej jednak, w ocenie sądu, organ odwoławczy prawidłowo zwrócił uwagę na konieczność dalszego zweryfikowania przez organ I instancji okoliczności podniesionych przez żonę skarżącego w oświadczeniu z 11 grudnia 2025 r. Wskazać należy, że twierdzenia tam zawarte dotyczą rozporządzania przez skarżącego posiadanymi środkami na organizację imprez o charakterze alkoholowym oraz uzyskiwania przez niego dodatkowych środków w związku z przewożeniem osób trzecich swoim samochodem. Są to zatem okoliczności, które mieszczą się w pojęciu sytuacji finansowej, której ustalenie stanowi o możliwości umorzenia długu na gruncie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Podkreślić trzeba, że wnioskowane przez skarżącego umorzenie należności stanowi najdalej idącą formę ulgi w spłacie zaległych zobowiązań, a zatem jej przyznanie należy opierać wyłącznie o niebudzące wątpliwości ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że żadna z okoliczności mających wpływ na kształt finansów skarżącego nie może pozostawać poza zakresem analizy organu. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie, z uwagi na niewyeliminowanie przez organ I instancji wątpliwości co do sytuacji finansowej skarżącego w związku z oświadczeniem z 11 grudnia 2025 r., nie można przyjąć jakoby stan faktyczny sprawy został ustalony jednoznacznie.
Zaznaczyć jednak trzeba, że na tym etapie postępowania sąd w żaden sposób nie przesądza o prawdziwości twierdzeń zawartych w oświadczeniu żony skarżącego. Wskazuje jedynie, że działania tam opisane mogą wpływać na rzeczywistą sytuację finansową skarżącego, w szczególności poprzez zwiększenie dochodu będącego rzeczywiście w dyspozycji skarżącego w stosunku do dochodu wynikającego z deklaracji skarżącego i zaświadczenia ZUS o wysokości należnej emerytury.
Ocenę sądu w dużej mierze kształtuje fakt, że skarżący pomimo orzeczonej separacji, w rzeczywistości zamieszkuje z żoną w jednym domu, użytkując odrębne piętra. Jak wynika z oświadczeń składanych przez skarżącego i jego żonę w toku postępowania, niektóre wydatki powstałe w związku z utrzymaniem domu ponoszą oni wspólnie. Powyższe pozwala zatem na przyjęcie, że żona w rzeczywistości posiada choćby częściową wiedzę na temat kondycji finansowej męża. Tym samym, zdaniem sądu, weryfikacja twierdzeń żony skarżącego, zawartych w oświadczeniu z 11 grudnia 2025 r., pomimo ich jednoznacznie negatywnego nacechowania, stanowi konieczny element postępowania dowodowego w sprawie.
Końcowo należy nadmienić, że takie stanowisko znajduje także uzasadnienie w twierdzeniach samego skarżącego. Jak wskazał on w skardze, zarzuty zawarte we wskazanym piśmie nie zostały niczym poparte, są wyrazem złośliwości żony i służą przedłużeniu przedmiotowego postępowania. Jak już nakreślono wyżej, wbrew oczekiwaniom skarżącego, brak ustaleń organu potwierdzających prawdziwość okoliczności wskazanych w piśmie żony, bądź też jednoznacznie negujących ich prawdziwość i istotność dla sprawy, uniemożliwia organowi odwoławczemu, a w następstwie także sądowi uznanie, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o prawidłowo i w pełni ustalony stan faktyczny.
W opisanym stanie sprawy, sąd stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że decyzja organu I instancji zawiera braki w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego, które doprowadziły do oparcia rozstrzygnięcia o niepełny stan faktyczny. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu I instancji w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. i skierował sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując przy tym konkretne wytyczne dla dalszego postępowania organu I instancji.
Niezasadny sprzeciw skarżącego podlegał oddaleniu na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło