II SA/Lu 199/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Z.-M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonanych robót budowlanych - w zakresie wniosku J. Z.-M. o zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych poza kwotą 100 (sto) złotych uiszczoną dotychczas przez skarżącą tytułem wpisu od skargi. W piśmie z dnia 1 lutego 2016 r. J. Z.-M. zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Jednocześnie na dołączonym do ww. pisma urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (symbol "PPF") skarżąca zaznaczyła, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.530,00 złotych netto, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Średnie miesięczne koszty utrzymania koniecznego skarżąca oszacowała na kwotę 2.285,00 złotych. Oświadczyła również, że ponosząc stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego korzysta z pomocy rodziny i przyjaciół przybierającej pomoc posiłków i okazjonalnych pożyczek. W piśmie z dnia 18 marca 2016 r. skarżąca wyjaśniła, że wnosząc o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego wniosła o ustanowienie radcy prawnego. Rozpoznając powyższy wniosek referendarz sądowy stwierdził, że w aktach sądowych niniejszej sprawy znajduje się postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2015 r., którym po rozpoznaniu wniosku skarżącej o zwolnienie w całości od kosztów sądowych przyznano jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 złotych. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r.- w pkt I - przyznał J. Z.-M. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, natomiast w pkt II – uznając aktualny wniosek skarżącej o zwolnienie w całości od kosztów sądowych za wniosek o zmianę ww. postanowienia z dnia 10 sierpnia 2015 r. – odmówił zmiany tego postanowienia poprzez zwolnienie skarżącej w całości od kosztów sadowych. J. Z.-M. wniosła od powyższego postanowienia sprzeciw (oznaczony jako zażalenie – pismo z dnia 29 lutego 2016 r., k. 174 akt sądowych), zaskarżając je w części obejmującej pkt II jego sentencji i wnosząc o jego uchylenie w tej części i zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Skarżąca podniosła, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe i rażąco krzywdzące. Wskazała, że ponosi wysokie koszty utrzymania i jest zmuszona korzystać ze wsparcia osób trzecich Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 259 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r., mającym wciąż zastosowanie do spraw wszczętych do tego dnia, do których należy sprawa niniejsza – od postanowienia referendarza sądowego co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Stosownie zaś do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Podkreślić należy, że przedmiotem sprzeciwu złożonego przez skarżącą J. Z.-M. jest jedynie pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 marca 2015 r., co oznacza, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt I tego orzeczenia, przyznające skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, stało się prawomocne. Wobec zaś objęcia sprzeciwem pkt II ww. postanowienia aktualnym pozostaje rozpoznanie wniosku skarżącej o zwolnienie w całości od kosztów sądowych, który to wniosek – wobec już przyznanego stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika – winien podlegać ocenie w kontekście spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącej wskazuje, iż spełnia ona przesłankę opisaną w powyższym przepisie. Wprawdzie skarżąca posiada stały dochód w postaci emerytury w kwocie – jak wskazała – 1530,00 zł miesięcznie, jednak ponoszone przez nią wydatki, na które składają się m.in. niezbędne koszty jej leczenia, przewyższają jej dochody, przez co strona – jak wyjaśniono w sprzeciwie – zmuszona jest korzystać ze wsparcia osób trzecich. Skoro zatem dochód skarżącej jest na tyle niski, że nie pozwala na pokrycie wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego jednej osoby, należy uznać, że sytuacja materialna skarżącej nie pozwala jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, a tym samym całkowite zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, a w konsekwencji objęcie jej całkowitym zakresem prawa pomocy, jest uzasadnione. Końcowo wyjaśnić wypada, że zwolnienie skarżącej na obecnym etapie postępowania od kosztów sądowych w całości dotyczy jedynie kosztów przyszłych (jeszcze nie uiszczonych). Tym samym, pomimo zapadłego orzeczenia, uiszczona przez skarżącą na wcześniejszym etapie postępowania tytułem wpisu od skargi kwota 100 zł nie będzie podlegać zwrotowi. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.