II SA/Lu 20/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. G. – Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 25 listopada 2022 r., znak: SKO.II.41/1394/ŚR.DW/2022 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. E. G. – [...] (dalej jako "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 23 listopada 2022 r. w przedmiocie dodatku węglowego. Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy Wojsławice odmówił skarżącej świadczenia w formie dodatku węglowego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że na adres zamieszkania skarżącej zostały złożone dwie deklaracje dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. W deklaracji z dnia 11 lipca 2022 r. jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zostało zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, dalej "u.w.t."), ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Następnie w dniu 30 sierpnia 2022 r. skarżąca do CEEB jako zainstalowane źródło ciepła zgłosiła piec kaflowy na paliwo stałe. Wójt wskazując na przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U.z 2022 r. poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w.") stwierdził, że na dzień 11 sierpnia 2022 r. jako zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła w miejscu zamieszkania zgłoszone było ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny, natomiast druga deklaracja została zgłoszona po tym terminie i ze względu na treść art. 2 ust.1 u.d.w. nie została wzięta pod uwagę. Nie zgadzając się z powyższą decyzją w odwołaniu strona podniosła, że obecnie przeprowadza remont domu (2019 – 2022 r.) i nie zdążyła jeszcze zainstalować i eksploatować ogrzewania elektrycznego. Natomiast małym grzejnikiem nie może ogrzać całego mieszkania, a bojler to zwykły garnek. Skarżąca wskazała, że art. 2 ust.3 pkt 15b u.d.w. wyraźnie wskazuje, że w sprawie wątpliwości należy przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia stanu faktycznego stanu gospodarstwa domowego i czy jest on zgodny z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego (pkt 15d). Skarżąca jednocześnie poinformowała, że od tej zimy dom będzie ogrzewać piecem kaflowym, który jest sprawny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumentację Wójta. Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy o dodatku węglowym i stwierdziło, że ze względu na złożoną deklarację w dniu 11 lipca 2022 r. i wskazane w niej jako źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zostało zgłoszone ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny, druga deklaracja nie była wiążąca dla organu I instancji. Podkreślono, że podstawą do przyznania uprawnienia do dodatku węglowego jest zgłoszenie dokonane do centralnej ewidencji emisyjności do dnia 11 sierpnia 2022 r. W skardze do tut. strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. obrazę art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona uznała za błędną argumentację organu, jakoby wniosek w sprawie dodatku węglowego został złożony po terminie. Podniosła, że podstawą złożenia drugiej deklaracji było dokończenie budowy nowego komina (rozpoczęta w 2020 r.) w celu podłączenia do niego pieca kaflowego na paliwo stałe. Skarżąca powtórzyła argumentację odwołania wskazując, że organ I instancji nie przeprowadził wywiadu środowiskowego do czego był zobowiązany na podstawie przepisów ustawy o dodatku węglowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga w przedmiotowej sprawie podlega oddaleniu, albowiem w ustalonym stanie faktycznym i prawnym zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Należy podkreślić, że skarżąca w dniu 11 lipca 2022 r. złożyła deklarację do CEEB określając w niej jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Następnie w dniu 30 sierpnia 2022 r. skarżąca złożyła kolejną deklarację do CEEB, w której jako zainstalowane źródło ciepła zgłosiła piec kaflowy na paliwo stałe. Sąd w tym miejscu wskazuje, że jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o dodatku węglowym, będącego zupełnie nowym rozwiązaniem prawnym, którego proces legislacyjny rozpoczął się 19 lipca 2022 r. Druk nr 3 2471 (źródło: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2471) "(...), jako narzędzie weryfikacji spełnienia warunków uzyskania dodatku węglowego, gminy mają zyskać dostęp do danych zawartych w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. W sprawach, które nie zostały uregulowane w przedmiotowym akcie, należy stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.). Informacje przedstawione we wniosku o wypłatę dodatku węglowego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Dzięki tej klauzuli organy posiadają uprawnienie do podjęcia odpowiednich czynności w przypadku próby wyłudzenia świadczenia." Wskazać należy, że z treści art. 2 u.d.w. wynika, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo state, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo state, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu — w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy (ust. 1). Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (ust.2). Przez paliwa stale rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (ust.3). Dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi 3000 złotych (ust.8). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.(ust.9). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze wzglądu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (ust. 12). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r. poz. 344) (ust. 13). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (ust. 15). Minister właściwy do spraw energii określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o wypłatę dodatku węglowego, mając na względzie zapewnienie przejrzystości i komunikatywności tego wniosku (ust.19). W art. 3 ust. 4 wskazano, że informacje przedstawione we wniosku o wypłatę dodatku węglowego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Tej treści klauzula znajduje się w ww. wzorze wniosku o wypłatę dodatku węglowego stanowiącego Załącznik do Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16.08.2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku węglowego (Dz.U.2022 poz. 1712). Dyspozycja cyt. art. 2 ust.1 ww. u.d.w. stanowi, że baza informacji o źródle ogrzewania opiera się na danych wpisanych lub zgłoszonych do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21.11.2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576). Z treści art. 27g u.w.t. wynika, że właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklarację", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw (ust.1). Deklarację składa się w postaci: 1) elektronicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencji, lub 2) pisemnej (ust.2) . Deklaracja zawiera: 1) imię i nazwisko albo nazwę właściciela lub zarządcy budynku lub lokalu oraz adres miejsca zamieszkania lub siedziby; 2) adres nieruchomości, w obrębie której eksploatowane jest źródło ciepła lub źródło spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c; 3) numer telefonu właściciela lub zarządcy budynku lub lokalu, o ile posiada; 4) adres poczty elektronicznej właściciela lub zarządcy budynku lub lokalu, o ile posiada; 5) informacje o liczbie i rodzaju eksploatowanych w obrębie nieruchomości źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, oraz o ich przeznaczeniu i wykorzystywanych w nich paliwach (ust.3). Deklarację składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Składający deklarację jest obowiązany do w niej klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. (ust.3a). Stwierdzić należy, że to ww. baza danych w postaci CEEB, stała się podstawowym źródłem i narzędziem do weryfikacji przez organ uprawnień wynikających z późniejszego aktu prawnego w postaci ustawy o dodatku węglowym. Wskazać ponadto należy, że w dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych ( Dz.U. z 2022, poz. 2236), która w art. 26 wprowadziła następujące zmiany w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 i 1967): 1) w art. 2: a) po ust. 3b dodaje się ust. 3c-3e w brzmieniu: "3c. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. 3d. W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. 3e. W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.", b) po ust. 15e dodaje się ust. 15f i 15g w brzmieniu: "15f. W przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Wójt burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. 15g. Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków. o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.". Jak wynika z uzasadnienia do projektu ww. zmian cyt. "art. 26 wprowadza zmiany w ustawie o dodatku węglowym. Dodatek węglowy to jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości 3000 zł mające zrekompensować wzrost cen węgla i uchronić najbiedniejszych obywateli przed ubóstwem energetycznym. Nowelizacja dodatku węglowego weszła w życie z dniem 20 września 2022 r. Od tej daty obowiązuje ona również względem wniosków o dodatek węglowy złożonych przed aktualizacją ustawy. Po nowelizacji ustawy o dodatku węglowym z dnia 5 sierpnia 2022 r. dofinansowanie to otrzymają gospodarstwa domowe w myśl zasady "jeden dodatek węglowy na jeden adres". Oznacza to, że według nowych kryteriów wszystkim gospodarstwom domowym zamieszkującym pod tym samym adresem przysługuje tylko jeden dodatek węglowy. W związku ze zmianami ustawy celowe jest dostosowanie limitu wydatków, aby żaden z beneficjentów nie otrzymał zmniejszonego poziomu wsparcia". (źródło: https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2696) Jak wynika z powyższego do chwili obecnej ustawodawca nie dostrzegł potrzeby wprowadzenia zmian, poza ww. kwestiami, w innej materii przedmiotowej ustawy. Tym samym, możliwość przyznania dodatku węglowego po przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym została ograniczona do sytuacji, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal mieszkalny, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, a także wówczas, gdy źródło ciepła w ogóle nie zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, lub też źródło takie zostało zgłoszone po 11 sierpnia 2022 r. Należy jednak zwrócić uwagę, że do chwili obecnej ustawodawca nie przewidział również możliwości składania korekt deklaracji, ani innych narzędzi umożliwiających jakiekolwiek zmiany czy to w formie uzupełnienia/uściślenia/doprecyzowania czy innych modyfikacji uprzednio złożonych deklaracji. Mając na uwadze powyższe regulacje bezspornym jest, że wg. stanu na 11 sierpnia 2022 r. w bazie danych CEEB, na podstawie deklaracji złożonej przez skarżącą w dniu 11 lipca 2022 r., zainstalowane w gospodarstwie domowym skarżącej źródła ciepła to: ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny (w użyciu, ciepła woda, centralne ogrzewanie). Powyższy dokument, nie budzi wątpliwości Sądu. Należy także zwrócić uwagę, że składając w/w deklarację, właściciel, oświadczając jakie źródło oraz paliwo wykorzystuje do ogrzewania, nie tylko musi liczyć się z odpowiedzialnością karną, jeżeli podał nieprawdę, ale też ze wszelkimi innymi konsekwencjami swojego oświadczenia. Składając deklarację, właściciel nieruchomości winien być świadomy tego jakie źródło ogrzewania posiada we własnym domu i jakim paliwem źródło to zasila, a tym samym winien być świadomy tego co oświadcza. W przedmiotowej sprawie skarżąca w odwołaniu od decyzji Wójta wskazywała, że przeprowadza remont od 2019 r. do 2022 r. i nie zdążyła jeszcze zainstalować i eksploatować ogrzewania elektrycznego, a małym grzejnikiem nie ogrzeje mieszkania, a "bojler to zwykły garnek". Ponadto strona podała, że "od tej zimy ogrzewać będzie piecem kaflowym. Piec jest sprawny.". Natomiast w skardze do tut. Sądu strona podnosiła, że podstawą złożenia drugiej deklaracji było dokończenie budowy nowego komina w calu podłączenia do niego pieca kaflowego. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że na dzień 11 sierpnia 2022 r. jako źródło ogrzewania dla nieruchomości skarżącej wskazane było ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny i w związku z tym dodatek węglowy w tej sytuacji nie przysługiwał. Nie było także zasadne przeprowadzanie wywiadu środowiskowego, bowiem źródło ciepła zostało zgłoszone przed dniem 11 sierpnia 2022 r. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), jak w sentencji wyroku. Końcowo wskazać należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. ze względu na wniosek Kolegium i brak sprzeciwu ze strony skarżącej.