II SA/Lu 202/26

PostanowienieWSA w Lublinie2026-05-07

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Czaja

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga do sądu administracyjnego na postanowienie prokuratora utrzymujące w mocy zarządzenie o odmowie udostępnienia dokumentów z postępowania przygotowawczego, wydane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, jest dopuszczalna, mimo że wnioskodawca powoływał się na ustawę o dostępie do informacji publicznej?
Ratio decidendi
Skarga do sądu administracyjnego na postanowienie prokuratora dotyczące udostępnienia akt postępowania przygotowawczego, wydane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, jest niedopuszczalna. Przepisy Kodeksu postępowania karnego, jako ustawy szczególnej, wyłączają stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie dostępu do materiałów zgromadzonych w toku postępowania przygotowawczego. Rozstrzygnięcia w tym zakresie podlegają kontroli wyłącznie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek do Prokuratury Okręgowej o wydanie odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej. Prokurator odmówił udostępnienia dokumentu w tym trybie, wskazując na przepisy k.p.k. jako ustawę szczególną. Po odmowie utrzymania w mocy zarządzenia przez Prokuratora Okręgowego, skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny odrzucił skargę, uznając sprawę za niedopuszczalną do rozpoznania w tym trybie.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Inne z 25 listopada 2025 r., sygn. 3025-1.Ds.21.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej – postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego postanawia odrzucić skargę. M. F. (dalej także jako: skarżący) złożył wniosek, skierowany do Prokuratury Okręgowej w Z. , o wydanie odpisu postanowienia Prokuratora Okręgowego w Z. (z 9 maja 2025 r.) o umorzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie o sygn. 3025-1.Ds.21.2022, przy czym jako podstawę uzasadniającą jego żądanie określił przepisy art. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej jako: u.d.i.p.), Prokurator Okręgowy w Z. - w odpowiedzi na ten wniosek, w piśmie z 22 października 2025 r., wskazał, że żądany dokument nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i z tego powodu wniosek skarżącego zostanie rozpoznany w trybie art. 156 kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) Zarządzeniem z 28 października 2025 r., Prokuratur Okręgowy w Z. , działając na podstawie art. 156 § 5 i 5b k.p.k., nie wyraził zgody na wydanie pełnomocnikowi M. F. - osobie niebędącej stroną postępowania - kopii postanowienia z 9 maja 2025 r., o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. 3025-1.Ds.21.2022. W uzasadnieniu tego zarządzenia Prokurator Okręgowy wskazał, że wniosek nie może być rozstrzygnięty w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisów tej ustawy nie stosuje się, gdy są one sprzeczne z przepisami ustaw szczególnych, a takim jest art. 156 k.p.k., który określa zasady dostępu do materiałów zgormadzonych w toku postępowania przygotowawczego. Zażalenie na powyższe zarządzenie z 28 października 2025 r. złożył - na podstawie art. 302 § 1 k.p.k. - pełnomocnik skarżącego, zarzucając m.in. naruszenie art. 61 Konstytucji; wnosząc na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. o zmianę tego zarządzenia. Postanowieniem z 25 listopada 2025 r. Prokurator Okręgowy w Z. , działając na podstawie art. 302 § 3 k.p.k., art. 465 § 1 k.p.k. oraz art. 31 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze, utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Skarżący wniósł - na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 1 i § 2, art. 53 § 1, art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) - skargę na powyższe postanowienie Prokuratora Okręgowego w [...], zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1 u.d.i.p., poprzez błędne przyjęcie, że powołany przepis nie znajduje zastosowania w ustalonym stanie faktycznym. Zarządzeniem z 15 stycznia 2026 r., Prokurator Okręgowy uznał w/w skargę za środek odwoławczy od postanowienia z 25 listopada 2025 r. i na podstawie art. 118, art. 326 § 3 pkt 4, art. 429 § 1 oraz art. 465 § 1 k.p.k. odmówił jego przyjęcia. Na skutek zażalenia na to zarządzenie - wniesionego na podstawie art. 429 § 2 k.p.k. - Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z 17 lutego 2026 r., uchylił zarządzenie Prokuratora Okręgowego w Z. z 15 stycznia 2026 r. i przekazał sprawę temu organowi celem nadania skardze dalszego biegu, w trybie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prokurator Okręgowy w Z. przekazał skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, wnosząc przy tym o odrzucenie skargi, jako że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy na czynności procesowe - skarżącego oraz Prokuratora Okręgowego w Z. - dokonane w sprawie przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, co ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi. Jest niekwestionowaną okolicznością, że wniosek skarżącego z 8 października 2025 r. skierowany został do Prokuratury Okręgowej w Z. , a ponadto żądanie zawarte w tym wniosku oparte zostało na przepisach art. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. i obejmowało wydanie odpisu postanowienia Prokuratora Okręgowego w Z. z 9 maja 2025 r. o umorzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie sygn. 3025-1.Ds.21.2022. Jak wynika wprost z treści pisma Prokuratora Okręgowego w Z. z 22 października 2025 r., sporządzonego w odpowiedzi na powyższy wniosek, organ ten poinformował stronę, że jej wniosek "nie może być zrealizowany" w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, gdyż kwestie udostępnienia informacji o postępowaniu przygotowawczym reguluje art. 156 k.p.k. W związku z tym poinformowano stronę, że sporny wniosek zostanie rozpoznany w sprawie o sygn. 3025-1.Ds.21.2022 (k. 2304 akt sprawy sygn. 3025-1.Ds.21.2022). W toku dalszych czynności w sprawie Prokurator Okręgowy w Z. , zarządzeniem z 28 października 2025 r., wydanym na podstawie art. 156 § 5 i 5b k.p.k., odmówił udostępnienia skarżącemu akt postępowania przygotowawczego (k. 2305 akt sprawy sygn. 3025-1.Ds.21.2022). Na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego wniósł - na podstawie art. 302 § 1 k.p.k. - zażalenie, które Prokurator Okręgowy w Z. uznał za niezasadne i postanowieniem z 25 listopada 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Biorąc pod uwagę wyżej opisane czynności procesowe, nie budzi żadnych wątpliwości, że Prokurator Okręgowy w Z. , po pierwsze, poinformował skarżącego, że żądany dokument nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a po drugie, że wniosek dotyczący udostępnienia tego dokumentu został rozpoznany w trybie określonym w przepisach rozdziału 17, Dział IV kodeksu postępowania karnego - "Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów". Jak już wyżej wskazano, informacja Prokuratora Okręgowego w Z. o tym, że wniosek strony "nie może być zrealizowany" w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, zawarta została w skierowanym do pełnomocnika skarżącego piśmie z 22 października 2025 r. Wskazana czynność Prokuratora Okręgowego w Z. zakończyła wstępny etap postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o udostępnienie informacji publicznej, prowadzonego w trybie określonym w cyt. ustawie o dostępie do informacji publicznej. Czynność ta odpowiadała wymogom formalnym określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., albowiem w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznych podlegających udostępnieniu w trybie odrębnym od określonego w cyt. ustawie o dostępie do informacji publicznej, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz jedynie zawiadamia, że żądane dane podlegają udostępnieniu w odrębnym trybie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 176/16). Należy przy tym zauważyć, że jakkolwiek czynność Prokuratora Okręgowego w Z. , stanowiąca w istocie powiadomienie w rozumieniu art. 14 ust. 2 u.d.i.p., została skutecznie dokonana - w ustawowo określonym terminie 14 dni, to skarżący miał oczywiście prawo poddania sądowej kontroli zgodności z prawem tej czynności na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., w trybie właściwym dla skargi na bezczynność organu. Ocena ewentualnej bezczynności Prokuratora Okręgowego w Z. w zakresie rozpoznania wniosku strony z 8 października 2025 r. wykracza jednak poza granice niniejszej sprawy. Zupełnie inną kwestią jest kontrola instancyjna rozstrzygnięć podejmowanych przez właściwe organy postępowania w zakresie żądania udostępnienia akt postępowania karnego oraz wydania z tych akt uwierzytelnionych odpisów lub kopi, do których stosuje się przepisy rozdziału 17, Dział IV kodeksu postępowania karnego - "Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów" (art. 156 i n. k.p.k.). Jest oczywiste, że rozstrzygnięcia te, a więc i objęte skargą w niniejszej sprawie postanowienie Prokuratora Okręgowego w Z. z 25 listopada 2025 r., mogą podlegać kontroli jedynie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego i z możliwości takiej skarżący skorzystał. Jakkolwiek rezultat postępowania prowadzonego w tym trybie nie był dla skarżącego satysfakcjonujący, to nie można zaakceptować próby podważenia tych rozstrzygnięć w drodze skargi do sądu administracyjnego, gdyż prowadziłoby to do obejścia przepisów postępowania określonych w rozdziale 17, Dział IV kodeksu postępowania karnego, które to przepisy regulują odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, a więc stanowią regulację szczególną w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., co trafnie podniósł organ. Z tych względów zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 2 ust. 1 u.d.i.p. nie mógł być uznany za uzasadniony. Biorąc pod uwagę wyżej podniesione argumenty należało uznać, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 3 p.p.s.a. W sprawie nie zachodziła przesłanka negatywna określona w art. 58 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Jak wynika z treści postanowienia Sądu Okręgowego w L. z 17 lutego 2026 r., sygn. akt [...] (k. 2337-2338 akt sprawy sygn. [...]), sąd powszechny uchylił zarządzenie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Z. z 15 stycznia 2026 r. o odmowie przyjęcia środka odwoławczego, w wyniku czego nadano bieg skardze będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Oznacza to, że wskazane postanowienie Sądu Okręgowego w L. wyeliminowało jedynie zaskarżone zarządzenie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Z. z 15 stycznia 2026 r. o odmowie przyjęcia zażalenia i pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanki dopuszczalności skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło