II SA/Lu 204/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2010r, odmawiającą przyznania A. M. pomocy finansowej w formie bezzwrotnego zasiłku celowego w wysokości do 300 tyś zł na odbudowę budynku mieszkalnego, zniszczonego w wyniku powodzi, jaka miała miejsce w 2010 r. W uzasadnieniu podano, że A. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim synem W. M. oraz matką J. M.. Podstawą ich utrzymania jest renta rodzinna W. M. w kwocie 637,41 zł , emerytura J. M. w wysokości 1283,25 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium określone w ustawie o pomocy społecznej. Majątek rodziny strony stanowi dom o powierzchni 52m kw., gospodarstwo rolne o powierzchni 3,4738 ha przeliczeniowego oraz sprzęt rolniczy W wyniku powodzi, która dotknęła gminę [...] zniszczeniu uległ zamieszkały przez stronę dom zlokalizowany w miejscowości [...]. Ze względu na skalę zniszczeń został on przeznaczony do rozbiórki - decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakazano jego rozbiórkę w terminie do 31 grudnia 2010 roku. Zarówno organ jak i strona wskazali, że działka, na której znajduje się zniszczony dom formalnie nie jest własnością A. M., znajduje się bowiem na nieruchomości stanowiącej własność G. B.. Organ odwoławczy podkreślił, co strona sama potwierdziła w oświadczeniu z 10 grudnia 2010 roku, że po powodzi uzyskała zasiłki pieniężne w kwocie 3000 zł oraz 26430,29 zł, wypłacone w dwóch częściach w dniach 21 lipca 2010 roku oraz 9 sierpnia 2010 roku, a także kwotę 7795,03 zł z tytułu ubezpieczenia budynków. Pieniądze uzyskane z pomocy społecznej oraz ubezpieczenia zostały przeznaczone na adaptację na cele mieszkaniowe posiadanego przez nią budynku gospodarczego, który został odpowiednio przebudowany i odremontowany. Obecnie znajdują się w nim trzy pokoje oraz kuchnia, kotłownia z nowym piecem CO, łazienka i korytarz. Z wywiadu środowiskowego wynika, że budynek jest wyposażony w nowe meble oraz sprzęt gospodarstwa domowego, ponadto jest w nim bieżąca woda, kanalizacja, telefon stacjonarny oraz łącze internetowe. Zdaniem pracownika socjalnego warunki mieszkaniowe strony po powodzi uległy poprawie, gdyż w starym budynku mieszkalnym była wyłącznie energia elektryczna oraz telefon. Zdaniem Kolegium powyższe okoliczności świadczą o tym, że strona nie znajduje się w sytuacji obiektywnie wymagającej pomocy, gdyż ma zaspokojone niezbędne potrzeby mieszkaniowe. Przyznano jej pomoc, dzięki której zaadaptowała budynek gospodarczy na cele mieszkalne i obecnie może zabezpieczyć swoje podstawowe potrzeby egzystencjalne. Kolegium zaznaczyło, iż warunki mieszkaniowe w tym budynku mogą być trudne, jednakże spełnia on swoje podstawowe zadania i umożliwia zamieszkanie, daje rodzinie schronienie i umożliwia normalną egzystencję. Celem pomocy społecznej nie jest umożliwienie stronie zamieszkania w nowym budynku mieszkalnym po powodzi, a jedynie zagwarantowanie jej niezbędnego schronienia. W sytuacji, gdy strona uzyskała pomoc oraz zaadaptowała budynek gospodarczy do celów mieszkaniowych niezasadne jest przyznawanie jej dalszej pomocy, gdyż jej podstawowe potrzeby mieszkaniowe zostały zaspokojone. Podkreślono, że w przedmiotowym postępowaniu strona nie może dochodzić wyrównania szkód spowodowanych przez ewentualny błąd urzędniczy przy sporządzaniu map geodezyjnych. Zauważono, że zasiłek celowy na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie jest przyznawany obligatoryjnie wszystkim poszkodowanym. Samo bowiem powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w nieruchomości budynkowej będącej w posiadaniu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną nie stanowi wyłącznej przesłanki udzielenia takiej pomocy w postaci zasiłku celowego. Organy pomocy społecznej przyznając bądź odmawiając udzielania pomoc powinny badać sytuację życiową w jakiej znajdują się poszkodowani, między innymi pod kątem ich dochodów i możliwości zaspokojenia swych potrzeb w oparciu o środki własne. Specjalny zasiłek celowy, który może być przyznany na wspomnianej podstawie, chociaż jest przyznawany w związku z poniesionymi stratami nie ma charakteru odszkodowawczego. Wnioskodawcy nie mogą domagać się wypłaty świadczeń z pomocy społecznej na zasadach typowych dla ubezpieczeń majątkowych. Pomoc przeznaczona z funduszy publicznych powinna być skierowana przede wszystkim do osób, które utraciły swe domy i mieszkania i nie mają żadnych możliwości przezwyciężenia tej sytuacji w ramach posiadanych przez siebie środków i zasobów. Z materiałów dowodowych zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika natomiast, że rodzina strony może przezwyciężyć swoją trudną sytuację w oparciu o posiadane zasoby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. M. domagała się uchylenia decyzji Kolegium jako naruszającej prawo. W jej ocenie zaskarżona decyzja została wydana ma podstawie wyłącznej relacji organu I instancji i na podstawie części zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, która to część nie odzwierciedla stanu faktycznego sprawy. Zaznaczyła, że organ I instancji zataił fakty mające wpływ na ważność dokumentu, jak również nadużył powierzonego mu stanowiska. Wyjaśniła, że jej rodzina składa się z 3 osób: 84 - letniej matki, niedołężnej, ze sztywny kręgosłupem, zwyrodnieniami stawów, chorej od dziesiątek lat na serce, miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, 18-letniego syna, ucznia LO, rok przed maturą, zaliczonego do osób niepełnosprawnych (alergia, astma oskrzelowa) i jej, jako jedynej osoby, która jeszcze podtrzymuje gospodarstwo domowe. Nie jest jednak zdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, ma łuszczycę stawową, ciągłe zapalenia stawów, choruje na serce, nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienia kręgosłupa, nadczynność tarczycy, wole tarczycowe, jest ograniczona ruchowo i z trudem porusza się o lasce. Po powodzi uznała wraz z Wójtem Gminy bezcelowość odbudowy dotychczas zajmowanego budynku mieszkaniowego i postanowiła zaadaptować dla celów mieszkalnych budynek gospodarczy. Po wycenie remontu budynku mieszkalnego przez rzeczoznawcę, otrzymała 26430,19 zł. Podczas robót budowlanych okazało się, że przeprowadzane prace są niezgodne z przepisami prawa budowlanego i wniosek należy zakwalifikować jako remont budynku, a nie adaptacja, co też uczyniła. W jej mniemaniu została wplątana w kłopoty przez władze gminy bez swojej winy. Podczas składania wniosku o pomoc do 300 tys. okazało się, że w wyniku błędu geodety odcięto kawałek jej posesji o powierzchni 0,10ha obejmujący budynek mieszkalny i częściowo gospodarczy, a prawnym właścicielem jest sąsiad. Stwierdziła, że nie wie dlaczego nie poinformowano jej o możliwości odbudowania legalnie budynku mieszkalnego korzystając z zasiłku do 100 tys. zł., nie niszcząc budynku gospodarczego. W jej mniemaniu Wójt Gminy zataił, że za sprawą błędnych decyzji naruszony został przepis prawa budowlanego, a ściślej mówiąc, popełniono samowolę budowlaną. W konsekwencji może zostać wydany nakaz rozbiórki i zastosowana wobec niej kara. Przytoczyła także inne przykłady nadużywania stanowiska przez organy rozpatrujące jej sprawę. Wyjaśniła, że w starym mieszkaniu, wbrew temu co dowodzi organ, był nie tylko prąd i telefon, ale także sieć wodociągowa. Także internet jest od kilku lat i służy synowi do nauki. Nie ma w żadnym pokoju nowych mebli. W przekonaniu skarżącej sam fakt posiadania budynku gospodarczego nie powinien uzasadniać odmowy pomocy. Przystosowany do mieszkania budynek gospodarczy służył jako przechowalnia na owoce, a wznoszony był jako obora. Pomieszczenia są zaatakowane grzybem, co bardzo źle wpływa na zdrowie syna, który jest uczulony m.in. na pleśń. Obecnie nie ma gdzie przechowywać owoców, co uniemożliwia jej prowadzenie gospodarstwo rolnego. Skarżąca tłumaczyła, że podjęła próbę zalegalizowania budynku, który stoi 3 metry od miedzy ścianą z oknami. Zwróciła ponadto uwagę, że nie wiadomo jakie zasoby Kolegium ma na myśli dowodząc ich wykorzystania. Przypomniała o zalaniu 3,415ha gospodarstwa rolnego i miesięcznym dochodzie w kwocie 243,88zł, co oznacza brak możliwości przezwyciężenia tej sytuacji w ramach posiadanych przez siebie środków i zasobów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wbrew zapatrywaniu skarżącej nie ma żadnych powodów, pozwalających sądzić, że organy administracji publicznej rozstrzygając sprawę naruszyły przepisy prawa. Co więcej, przedstawiona w skardze argumentacja w znacznej części w ogóle nie pozostaje w jakimkolwiek związku z motywami jakimi kierowały się organy odmawiając przyznania pomocy w żądanym zakresie. Jako zupełnie niezrozumiale uznać należy stawianie zarzutu wadliwości decyzji mającej przejawiać się we wprowadzeniu skarżącej w błąd poprzez zezwolenie na przeprowadzenie remontu w warunkach, jak sama uznaje, samowoli budowlanej. Okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności zaskarżonej decyzji i nie była przedmiotem rozważań organów rozpoznających wniosek o pomoc. Kuriozalnym jest zarzut sprowadzający się do wytknięcia organom, iż w wyniku udzielenia pomocy finansowej, która została przeznaczona na przebudowę budynku gospodarczego i dostosowanie go dla potrzeb mieszkaniowych, skarżąca " straciła drugi budynek poprzez fakt wyłączenia go z użytku do celu prowadzonego gospodarstwa rolnego, a konkretnie na przechowalnię owoców". Z treści skargi wynika natomiast oczywista nieznajomość celów i zadań do których realizacji zobowiązana jest instytucja pomocy społecznej. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 2 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zmianami ) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 3 ust.1 ustawy stanowi, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem ( art.3 ust.2 ). Jednocześnie ustawa wprowadziła liczne formy pomocy zarówno finansowej jak i rzeczowej, które wspomniane cele pozwalają realizować. Jedną z nich jest przewidziana w art. 40 ust.2 ustawy możliwość przyznania zasiłku celowego osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Błędne jest jednak stanowisko skarżącej sprowadzające się do przekonania o konieczności pokrycia wszelkich strat związanych z zaistnieniem tego rodzaju zdarzeń. Treść art. 3 nie pozostawia wątpliwości, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Powołany przepis stanowi klauzulę generalną i organy administracji publicznej stosując go wobec skarżącego działają w ramach uznania administracyjnego. W powyższej sprawie nie można zarzucić organom, wbrew przeświadczeniu skarżącej, iż błędnie ustaliły sytuację faktyczną skarżącego, a w konsekwencji naruszyły granice uznania. Ustalono zarówno stan zdrowotny członków rodziny skarżącej, jej dochody, potrzeby oraz oceniono możliwości samodzielnego funkcjonowania. Podkreślić należy, że w związku z zalaniem dotychczas zajmowanego budynku mieszkalnego w wyniku powodzi, decyzją z dnia [...] lipca 2010r. Wójt Gminy [...] przyznał skarżącej pomoc finansową w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego w kwocie 26 430,29 złotych właśnie na pokrycie kosztów adaptacji budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Bez znaczenia pozostają przy tym dywagacje dotyczące okoliczności wydania dwóch decyzji opatrzonych tą samą datą i opiewających na tę samą kwotę, skoro nie jest kwestionowane, że skarżąca otrzymała tylko jedna kwotę. Treść wywiadu rodzinnego sporządzonego 19 października 2010r. wskazuje natomiast, że budynek gospodarczy przebudowano, zagospodarowano dodatkowe pomieszczenia i zakupiono meble. Położono panele podłogowe i terakotę. Budynek wyposażony jest w centralne ogrzewanie, bieżąca wodę, energię elektryczną, instalację telefoniczną, zapewniono dostęp do Internetu. Słusznie w tej sytuacji zaznaczono, że rodzina ma zapewnione schronienie i zabezpieczone właściwe funkcjonowanie. Jest natomiast oczywistym, na co już zwrócono uwagę, że gmina nie jest w stanie pokryć wszystkich potrzeb związanych z usuwaniem wyrządzonych szkód przez powódź. Pomoc ta ma jedynie charakter subsydiarny, opierający się na założeniu współpracy z osobami będącymi w potrzebie. Słusznie zatem uznano, że udzielona pomoc została dostosowana do potrzeb skarżącej i jej rodziny oraz spełniła zadanie określone w art.3 ust.1 ustawy, co przekonująco uzasadniało zaprzestanie jej dalszego udzielania na wspomniany cel związany z klęską żywiołową. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.