II SA/Lu 205/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oddala skargę Decyzją z dnia 28 [...] 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. z dnia 29 [..] 2007 r. w przedmiocie stwierdzenia pobrania nienależnego świadczenia w kwocie 476 zł i żądania jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podniósł, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że S. P. nie poinformował organu pomocy społecznej o zmianie sytuacji dochodowej rodziny w związku z podjęciem zatrudnienia przez żonę od 1 stycznia 2007 r., chociaż w decyzji przyznającej zasiłek rodzinny został pouczony o obowiązku informowania organu o każdej zmianie sytuacji dochodowej i rodzinnej. Organ dokonał weryfikacji dochodów rodziny i stwierdził, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę po dodaniu do dochodu wynagrodzenia żony za styczeń 2007 r. w kwocie 781,71 zł wyniósł 590,82 zł, powodując od lutego 2007 r. utratę prawa do zasiłku rodzinnego. W ocenie Kolegium, organ prawidłowo postąpił wydając zaskarżoną decyzję, bowiem zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest zobowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Z art. 25 ustawy wynika obowiązek niezwłocznego poinformowania organu o każdej zmianie w liczbie członków rodziny, o uzyskaniu dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Obowiązek ten dotyczy całego okresu zasiłkowego. Zdaniem organu odwoławczego, organ pomocy społecznej posiada uprawnienia do weryfikacji swoich decyzji poprzez ich uchylenie lub zmianę bez zgody strony, gdy uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie UE albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne (art. 32). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący nie zastosował się do tego obowiązku i nie poinformował organu w stosownym momencie o zmianie sytuacji dochodowej rodziny, chociaż o tym obowiązku był pouczony nie tylko we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, ale również w decyzji przyznającej zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy od 1 września 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. Bezsporny jest fakt, że sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie od stycznia 2007 r. i strona nie powiadomiła o tym organu. Weryfikacja dochodów dokonana zgodnie z § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne pokazuje, że dochód na jedną osobę w rodzinie wynoszący 590,82 zł spowodował utratę prawa do świadczenia od lutego 2007 r. z powodu nie spełnienia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Ubocznie organ podniósł, że strona może ubiegać się o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, odroczenie terminu spłaty albo rozłożenia na raty zwłaszcza, że żona skarżącego miała zawartą umowę o pracę na okres do 31 grudnia 2007 r. Jeśli w okresie zasiłkowym 2007/2008 nastąpiła utrata dochodu, strona może również domagać się zmiany decyzji odmawiającej jej przyznania zasiłku rodzinnego na ten okres zasiłkowy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący S. P. wnosi o uchylenie decyzji w całości z powodu jej niezgodności z przepisami Rozporządzenia Ministra Polityki Socjalnej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) w związku z ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi, iż bezsporny jest fakt, że nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 25 ust. 1 ustawy, ponieważ w jego ocenie nie wystąpiły przesłanki prawne do takiego zachowania, gdyż uzyskany w 2007 r. dochód nie miał w żaden sposób wpływu na prawa do zasiłku rodzinnego przyznanego w oparciu o dochody z roku 2005 . Zdaniem skarżącego decyzja organu I instancji jest niezgodna z wyżej powołanym rozporządzeniem, ponieważ decyzja o przyznaniu świadczenia wydana została 15 września 2006 r. , kiedy to żona skarżącego nie pracowała i nie osiągała dochodów. Dochody zaczęła osiągać w styczniu 2007 roku. A zatem organy orzekające w sprawie dokonały błędnie wykładni § 18 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Bezsporny w sprawie niniejszej jest fakt, że skarżącemu przyznano zasiłek rodzinny na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. W decyzji przyznającej zasiłek pouczono skarżącego o treści art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (ust.1). S. P. nie kwestionuje, że nie dopełnił wyżej wymienionego obowiązku mimo, że od stycznia 2007 r. zmienił się dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w związku z uzyskaniem wynagrodzenia za pracę przez jego żonę. Obowiązek wynikający z art. 25 ustawy dotyczy całego okresu zasiłkowego, kiedy to organ administracji może zweryfikować swoją decyzję poprzez jej uchylenie lub zmianę. Uprawnienie organu do weryfikacji decyzji wynika z treści art. 32 ust. 1 ustawy, który stanowi, że organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie UE albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W sprawie niniejszej organ pomocy społecznej uzyskał informację o zmianie dochodu rodziny skarżącego po zakończeniu okresu zasiłkowego i wypłaceniu w całości przyznanego wcześniej świadczenia. A zatem brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek, natomiast zasadnie organ I instancji wszczął postępowanie dotyczące nienależnie pobranego świadczenia i orzekł jak w decyzji będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Art. 30 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest zobowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z ust. 2 pkt 1 wskazanego przepisu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa, albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Skoro skarżący nie powiadomił organu pomocy społecznej o zmianie dochodów rodziny w styczniu 2007 r. naraził się na pobranie od lutego 2007 r. do końca okresu zasiłkowego nienależnego świadczenia, które zobowiązany jest zwrócić wraz z odsetkami (co wynika z art. 30 ust. 1 i 8 ustawy). Weryfikacji uprawnień skarżącego do świadczeń rodzinnych organ dokonał na podstawie § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 z późn.zm.), stanowiącego, iż w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. W związku z powyższym uznać należy, iż postępowanie przed organami administracji przeprowadzone zostało z zachowaniem przepisów i zasad procedury administracyjnej, a oceniając zebrany materiał organy nie naruszyły przepisów art. 77 §1 i art. 80 kpa. Ubocznie podnieść należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie błędnie powołały w decyzjach § 18 ust. 1 wyżej cytowanego rozporządzenia, ponieważ dotyczy on sytuacji, gdy dochód uzyskany przez członka rodziny , osoba ta otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Natomiast w sprawie niniejszej żona skarżącego uzyskała dochód w trakcie trwania okresu zasiłkowego. Uchybienie to nie miało jednak zdaniem Sądu wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w wyroku.