II SA/Lu 205/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. L. i Z. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. L. i Z. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskami z dnia 7 kwietnia 2015 r., złożonymi na urzędowych formularzach, skarżący E. i Z. małżonkowie L. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania z uwagi na wiek, stan zdrowia i związane z tym wysokie koszty leczenia, rehabilitacji i odpowiedniego żywienia. Odnośnie stanu majątkowego wykazali, że do ich majątku wspólnego należy dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha, nadto skarżący posiada majątek odrębny w skład którego wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący podali, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z bezrobotną, nieposiadającą żadnego majątku córką oraz wnuczką, uczennicą liceum. Wskazali, że na łączny dochód rodziny w kwocie [...] zł składa się emerytura skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytura skarżącej w kwocie ok. [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenia skarżących zawarte w urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny ich sytuacji materialnej. Skarżący podając w urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, że posiadają grunty rolne o pow. [...] ha oraz [...] ha skarżący, nie określili, czy powierzchnia jest podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych (powierzchnia gruntów w hektarach przeliczeniowych jest podstawą obliczenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego), brak było również informacji, czy skarżący uzyskali płatności bezpośrednie przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dla oceny zasadności wniosku niezbędna była również informacja o kwotach uzyskiwanych przez skarżących świadczeń emerytalnych w kwotach brutto i netto, a także o wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na koszty utrzymania koniecznego. Z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych skarżących istotna była również informacja, czy córka skarżących pozostająca z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a także czy pobiera alimenty na małoletnie dziecko. Ponadto, ponieważ skarżąca wskazała jako adres zamieszkania - ul. [...] (inny niż adres zamieszkania skarżącego - ul. [...]), należało wyjaśnić czy w miejscu tym skarżąca posiada nieruchomość i jaka jest jej powierzchnia. W związku z powyższym, pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r., skierowano do skarżących (do każdego z małżonków odrębnie) wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, celem doprecyzowania ich sytuacji materialnej i rodzinnej. Wezwania powyższe zostały doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 17 kwietnia 2017 r. (potwierdzenia odbioru - k. 32, 33 akt sądowych) i pozostały bez odpowiedzi (notatka urzędowa pracownika Wydziału II WSA w Lublinie z dnia 7 maja 2015 r.). Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a., spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy strona, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, którą w przedmiotowej sprawie są osoby fizyczne, nie może ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tych osób (z uwzględnieniem ich stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że skarżący nie wykonując wezwania z dnia 14 kwietnia 2015 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwili wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących ich sytuacji finansowej (w szczególności odnoszących się do wysokości osiąganych dochodów z gospodarstwa rolnego, jak i uzyskiwanych tytułem pobieranych świadczeń emerytalnych, wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne), majątkowej (w zakresie ewentualnego posiadania nieruchomości w miejscu zamieszkania skarżącej) i rodzinnej (czy córka skarżących jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, czy pobiera alimenty na dziecko). Nie można zatem ustalić, jakie są ich realne możliwości finansowe. Tym samym skarżący nie wykazali, że zaistniały przesłanki określone art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.