II SA/Lu 207/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Ref. Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi D. M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. (Nr SKO.[...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 39 ust. 1, 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania D. G. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2005 r. (Nr OPS[...]) przyznającej mu zasiłek celowy w kwocie 50 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów dojazdów do lekarzy w L. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziło, że skarżący D. G. wnioskiem z dnia 5 września 2005 r. który wpłynął w dniu 6 września 2005 r., do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej , zwrócił się o przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego i okresowego w miesiącu wrześniu 2005 r. Następnie, w odpowiedzi na w/w wniosek, Kierownik OPS wydał w dniu [...]września 2005 r. decyzję Nr OPS.[...] o przyznaniu D. G. zasiłku celowego w wysokości 50 zł (co jest przedmiotem niniejszego postępowania) na pokrycie kosztów dojazdów do lekarzy w L. oraz decyzję Nr OPS.[...] o przyznaniu D. G. w miesiącu wrześniu 2005 r. zasiłku okresowego w wysokości 68,70 zł, jak i decyzję Nr OPS[...] odmawiającą przyznania D. G. zasiłku celowego na zakup energii elektrycznej (jest to przedmiot postępowania w sprawie oznaczonej w Kolegium Nr SKO.[...]). Następnie D. G. odwołaniem z dnia 10 października 2005 r. zaskarżył decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Nr OPS.[...] o przyznaniu mu zasiłku celowego w wysokości 50 zł przeznaczonego na pokrycie kosztów dojazdów do lekarzy w L.. We wniesionym odwołaniu D. G. - zdaniem organu - nie precyzuje wniosku procesowego w zakresie dalszego bytu prawnego skarżonej decyzji, jak i nie wskazuje jakie wystąpiły uchybienia prawa materialnego czy też procesowego i na czym one polegają. Natomiast w odwołaniu skarżący formułuje negatywną ocenę pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej , którzy zażądali od niego udokumentowania faktów (chorób), na które powoływał się, występując o udzielenie pomocy społecznej. Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że skarżący D. G. jest stałym biorcą pomocy społecznej, ponieważ pomoc jest mu udzielana w sposób systematyczny w wysokości pozostającej w ramach możliwości OPS (jest ona uzależniona od środków pozostających w dyspozycji Ośrodka i od ilości osób zwracających się po pomoc społeczną). Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że skarżona decyzja jest decyzją pozytywną, ponieważ spełnia podstawowe założenie ustawy o pomocy społecznej, gdyż przychodzi przynajmniej z częściową pomocą odwołującemu. Natomiast dodał organ II instancji, nie jest obowiązkiem prawnym organów pomocy społecznej uwzględnianie wszystkich żądań zgłaszanych przez odwołującego. Wynika to z tego, że głównym zadaniem pomocy społecznej jest takie gospodarowanie środkami przeznaczonymi na ten cel, żeby móc przyjść z pomocą jak największej liczbie osób jej oczekujących oraz aktywizować czy też wspierać podopiecznych ośrodków pomocy społecznej w przezwyciężaniu przez nich trudności życiowych we własnym zakresie i z wykorzystaniem własnych możliwości oraz środków. Jednocześnie, podniósł organ odwoławczy, skarżący D. G. na dzień dzisiejszy nie dysponuje orzeczeniem o niepełnosprawności, co wskazywałoby na jego schorzenia o charakterze trwałym. Dlatego też nie można postawić organowi I instancji zarzutu o bezpodstawnym domaganiu się od skarżącego dokumentów medycznych potwierdzających zgłaszane przez niego schorzenia, na które cierpi. Ponadto organ II instancji orzekł, że w świetle art. 139 k.p.a., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Natomiast decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej przyznaje pomoc społeczną oraz nie narusza ona rażąco prawa i interesu społecznego, czyli brak jest dla organu II instancji uprawnień do uchylenia tej decyzji, ponieważ takie rozstrzygnięcie byłoby na niekorzyść strony odwołującej, a przez to wydane z rażącym naruszeniem art. 139 k.p.a. Dlatego też biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne z których wynika, że D. G. jest regularnie przyznawana pomoc społeczna w różnych jej formach, skarżona decyzja nie przekroczyła także granic uznania organu administracji publicznej. W skardze do sądu skarżący D. G. wystąpił o "uznanie jako niezgodnej z prawem" decyzji organu II instancji ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów wnosi "o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez organ I i II instancji". W treści skargi podnosi zarzut, że przedmiotowe decyzje organu I i II instancji nie były prawidłowo uzasadnione "na zasadach ogólnych k.p.a." co dotyczyć powinno również decyzji wydawanych, jak w tej sprawie, w granicach tzw. uznania administracyjnego. Jednocześnie dodał, że jego wniosek skierowany dnia 5 września 2005 r. do organu I instancji zawierał w szczególności prośbę o pomoc materialną w celu wsparcia działań w Powiatowym Urzędzie Pracy , jako osoby bezrobotnej w przyznaniu środków na podjęcie działalności gospodarczej w programie realizowanym przez ten organ, a współfinansowanym przez Europejski Fundusz Społeczny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej jedynie w zakresie zgodności z prawem. Oznacza to po pierwsze, że przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie jest wyłącznie ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2005 r. (Nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2005 r. w wysokości 50 zł przeznaczonego na pokrycie kosztów dojazdów do lekarza w L., wydana po rozpatrzeniu w tej części przedmiotowego wniosku skarżącego z dnia 5 września 2005 r. Natomiast w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie może kontrolować pozostałych decyzji z dnia [...] września 2005 r. Nr OPS.[...] o przyznaniu D. G. w miesiącu wrześniu 2005 r. zasiłku okresowego w wys. 68,70 zł oraz decyzji Nr OPS.[...] odmawiającej przyznania D. G. zasiłku celowego na zakup energii elektrycznej, gdyż nie są objęte skargą do Sądu w tej sprawie. Dlatego też, co prawidłowo orzekł organ II instancji – wniosek skarżącego w części dotyczącej przyznania pomocy niematerialnej, która polegałaby na wsparciu jego działań w Powiatowym Urzędzie Pracy w celu uzyskania środków finansowych z pomocy społecznej na podjęcie działalności gospodarczej nie był przedmiotem orzekania w tym zakresie przez organ I instancji, a więc także w przedmiotowej sprawie, stąd nie podlegał kontroli w trybie k.p.a. przez organ odwoławczy. Ponadto w tym zakresie skarżący może wnieść skargę do Sądu na ewentualną bezczynność właściwych organów lecz także po wyczerpaniu środków zaskarżenia w świetle dyspozycji art. 37 k.p.a. Po drugie, także nie jest zasadny zarzut ze skargi dotyczący wadliwego uzasadnienia tego rodzaju tzw. decyzji uznaniowej. Sąd stwierdził, że osnowa zaskarżonej decyzji jak i jej uzasadnienie prawne i faktyczne nie naruszają dyspozycji art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W szczególności prawidłowo organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu faktycznym decyzji, że podstawowym dowodem w sprawach dotyczących pomocy społecznej jest będący w aktach sprawy wywiad środowiskowy, a w szczególności jego aktualizacja (karta Nr 1 akt sprawy). Sporządzenie przez pracownika ośrodka pomocy społecznej wywiadu środowiskowego, w którym D. G. miał możność zgłoszenia, bądź sprecyzowania swoich żądań, czyni bezzasadnym stawianie przez skarżącego zarzutu nie zgromadzenia w sprawie prawidłowo materiału dowodowego zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 w związku z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Ponadto także prawidłowo organ II instancji orzekł, że pomoc społeczna jest mu udzielana systematycznie i w wysokości pozostającej w ramach możliwości finansowej Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej . Jest to bowiem uzależnione od środków finansowych, które pozostają w dyspozycji kierownika ośrodka pomocy społecznej i od ilości osób zwracających się o udzielenie pomocy społecznej. Zadaniem pomocy społecznej jest takie gospodarowanie środkami przeznaczonymi na ten cel, żeby przyjść z pomocą jak największej liczbie osób jej potrzebujących, jak i aktywizować podopiecznych ośrodków pomocy społecznej w przezwyciężaniu przez nich trudności życiowych we własnym zakresie i z wykorzystaniem własnych możliwości oraz środków. Dlatego też zdaniem Sądu organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył granic uznania administracyjnego. W tym zakresie Sąd podziela dotychczasową linię orzecznictwa wyrażoną m.in. w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 777/05). Po trzecie, co także prawidłowo stwierdził organ odwoławczy jest to decyzja administracyjna tzw. pozytywna o charakterze konstytutywnym, która przyznaje w tym zakresie pomoc społeczną skarżącemu, stąd jej uchylenie nie może naruszać dyspozycji art. 139 k.p.a. (tzw. zakazu reformationis in peius). Po czwarte, zaskarżona decyzja nie naruszyła również – biorąc pod uwagę ustalenia postępowania dowodowego w tej sprawie – przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 i 2 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który stanowi, że zasiłek celowy może być przyznawany na wniosek zainteresowanej osoby w celu zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb bytowych w ramach potrzeb życia codziennego. Z kolei z dyspozycji art. 3 ust. 4 cyt. ustawy o pomocy społecznej wynika, że "Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.