II SA/Lu 207/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego p o s t a n a w i a przyznać Z. W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o wyznaczenie którego wystąpić do Okręgowej Rady Adwokackiej w L.. Skarżący na druku PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczenia z ZUS w kwocie [...]złotych netto. Skarżący oświadczył, że żyje w skrajnym ubóstwie zaś osiągany dochód nie wystarcza na pokrycie wydatków związanych z leczeniem, zakupem opału, odzieży, obuwia na zimę i inne podstawowe potrzeby. Skarżącego wezwano do nadesłania aktualnej decyzji określającej wysokość pobieranego świadczenia emerytalnego lub odcinka świadczenia za ostatni miesiąc ewentualnie kserokopii tych dokumentów, oświadczenia wskazującego na wielkość pomocy finansowej otrzymywanej z pomocy społecznej za okres ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego oraz poświadczających to dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 4 października 2018 r. oświadczył, że jest niepełnosprawnym emerytem, chorującym na nadciśnienie tętnicze i inne choroby, mającym [...] lata pozostającym w nędzy , otrzymywana pomoc z pomocy społecznej wynosi [...] złotych dziennie, co wystarcza na zakup kości pokrzepkowych lub poł paczki papierosów. Dziennie na zakup żywności skarżący przeznacza kwotę od [...] złotych do [...] złotych zaś na zakup leków psychotropowych [...] złotych miesięcznie. Skarżący podkreślił, że warunki jego obecnej egzystencji zagrażają jego życiu. Do pisma dołączono potwierdzenie wypłaty emerytury z miesiąca września 2018 r., z którego wynika, że skarżący otrzymuje emeryturę w kwocie [...]złotych netto oraz dwa potwierdzenia opłacenia rachunków za energię elektryczną z miesiąca września 2018 r. na łączną kwotę [...]złotych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniosku skarżącego wyjaśnić należy, że mimo zgromadzonych w sprawie np. o sygn. akt II SA/Lu 553/18 dowodów wskazujących na nadużywanie przez skarżącego prawa do prawa pomocy nie można przyjąć, iż wnosząc w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy skarżący nadużył prawa do prawa pomocy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktrynie podkreśla się, że ocena działań strony pod kątem nadużycia prawa każdorazowo wymaga wnikliwej analizy, tak aby mieć pewność, iż prawo do sądu nie doznaje uszczerbku (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2013 r., II FZ 512/13; postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2014 r., I OZ 1171/14; postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2015 r., I OZ 61/15; postanowienie z dnia 12 czerwca 2015 r., I OZ 439/15 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pierwszoplanową rolę odgrywa w tym zakresie element funkcjonalny (zob. Z. Kmieciak, Nadużycie prawa do środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Państwo i Prawo" 2011, nr 10, s. 24). Zatem niezasługującym na ochronę w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji) nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji (zob. postanowienie NSA z dnia 16 października 2015 r., I OSK 1992/14). Taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie niniejszej. Na obecnym etapie postępowania, aby móc skutecznie dochodzić swoich racji przed sądem skarżący musi być reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, co wynika z art. 175 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a."). Zatem wnosząc na obecnym etapie niniejszego postępowania o przyznanie prawa pomocy skarżący wykorzystuje instytucję prawa pomocy zgodnie z jej ustawową funkcją. Stosownie do unormowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący wykazał, iż nie ma możliwości poniesienia minimalnych kosztów ustanowienia adwokata z wyboru bez spowodowania uszczerbku w swoich kosztach utrzymania koniecznego. Po poniesieniu bowiem przez skarżącego minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru, które ze względu na przedmiot zaskarżenia niniejszej sprawy i jej etap wynieść może 360,00 złotych lub 480 złotych (§14 ust. 1 pkt 2 lit. a lub b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 1800), na poczet kosztów utrzymania koniecznego pozostanie kwota [...]złotych netto lub [...] złotych netto. Żadna z tych kwot nie gwarantuje pokrycie miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego jednej osoby zaś wsparcie otrzymywane z pomocy społecznej pokrywa część wydatków związanych z potrzebami skarżącego, co zgodne jest z ustawowym celem udzielania pomocy społecznej wynikającym z unormowania art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1508). W takiej sytuacji zobowiązanie skarżącego do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata z wyboru powodować będzie uszczerbek w jego kosztach utrzymania koniecznego. Z tych powodów, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.