II SA/Lu 208/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje na rzecz [...] J. D.-K. kwotę 307,80 zł (trzysta siedem złotych i osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu płatną od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie). II SA/Lu 208/06 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...] października 2005 r. z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej która odmawiała A. J. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów badań przeprowadzonych w związku z podjęciem zatrudnienia przez syna G. J. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji ustalił, że żądana przez A. J. kwota zasiłku celowego obejmuje 60 zł za kurs minimum sanitarnego oraz 63,66 zł za badania. Koszty te zobowiązany był ponieść syn G. w związku z podjęciem zatrudnienia. Rodzina A. J., której członkiem jest syn G., osiąga dochód nieprzekraczający ustawowego kryterium. Wnioskowane koszty zostały jednak przez rodzinę pokryte. A. J. nie zgłaszał tej potrzeby przed podjęciem przez syna zatrudnienia. Oznacza to, że rodzina posiadała środki na ten cel. Organ stanął na stanowisku, że koszty kursu i badań nie mieszczą się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej / Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. /. Wskazał na wyrok NSA z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie II SA/ Wr 545/00. Podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 - 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczeń mają być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby rodziny korzystającej z pomocy podlegają uwzględnieniu, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Rodzina A. J. jest objęta systematyczną pomocą społeczną. Dla przykładu organ pierwszej instancji wymienił dwadzieścia dwie decyzje przyznające świadczenia w 2005 r. Rodzina uzyskuje też dodatek mieszkaniowy przyznany przez Urząd Miasta. W tych okolicznościach organy obu instancji stanęły na stanowisku o braku podstaw do rozszerzenia pomocy dla rodziny A. J. o żądany zasiłek celowy. Organ pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. Jego obowiązkiem jest uwzględnienie potrzeb innych osób oczekujących wsparcia, niejednokrotnie pozbawionych dochodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia i argumentację organu pierwszej instancji. Wyraźnie wskazało, że w tej sprawie wniosek A. J. obejmował żądanie bezzwrotnego zasiłku celowego. Zatem bez znaczenia dla rozstrzygnięcie sprawy pozostają twierdzenia o złożonym wniosku w przedmiocie przyznania specjalnego zwrotnego zasiłku celowego. W świetle okoliczności przytaczanych przez samego A. J., rozpatrywany wniosek dotyczy zwrotu kosztów uprzednio poniesionych. Nie jest to sytuacja tożsama z żądaniem udzielenia pomocy społecznej na opłacenie kursu i badań. Nadto G. J. po odbyciu kursu i przeprowadzeniu badań podjął zatrudnienie. Zatem poniesione koszty kursu i badań powinny obciążać G. J. Jeżeli zamiarem A. J. jest odzyskanie pieniędzy przekazanych na ten cel synowi, to powinien domagać się ich zwrotu od syna. Na wskazane rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę złożył A. J. Wnosił o uchylenie decyzji wydanych w kolejnych instancjach. W uzasadnieniu argumentował, że sam organ pomocy społecznej obligował syna G. do podjęcia zatrudnienia. Uzależniał świadczenie dla rodziny dalszej pomocy społecznej od zintensyfikowania działań celem znalezienia pracy, choćby dorywczej. Zarzucał organom rozstrzygającym błędne przyjęcie, że koszt kursu i badań, warunkujących zatrudnienie, nie jest niezbędną potrzebą bytową. Siedmioosobowa rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Posiada znaczne zadłużenie z tytułu opłat za ogrzewanie mieszkania i dostaw energii elektrycznej. Syn G. pracował w niepełnym wymiarze czasu i przez okres jedynie dwóch miesięcy. Następnie nadal pozostaje bezrobotnym i nie ma żadnych źródeł dochodów. W tych okolicznościach nie odpowiada rzeczywistym możliwościom sugestia, by mógł żądać zwrotu poniesionych wydatków od syna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z jego argumentacją faktyczną i prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sąd administracyjny kontroluje legalność działań organów administracji publicznej. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy administracji prawidłowo rozpatrzyły wniosek A. J. o pokrycie kosztów kursu i badań syna w związku z podjęciem pracy, jako żądanie przyznania zasiłku celowego. Sam skarżący we wniosku z dnia 29 czerwca 2005 r. wprost żądał przyznania na ten cel zasiłku. Należy podzielić ustalenie organów administracji, że dochód rodziny skarżącego nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Jednakże na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej / Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. / zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym. Uznanie administracyjne oczywiście nie może być podejmowane dowolnie, ale nie obliguje organu do spełnienia każdego żądania obywatela. Obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb z uwzględnieniem zakresu żądań innych osób ubiegających się o pomoc społeczną. Innymi słowy, orzekając na podstawie uznania organ administracji nie jest zobowiązany, lecz może przyznać świadczenie. Rozpoznając skargę sąd kontroluje prawidłowość uznania administracyjnego. Natomiast nie dokonuje własnej oceny okoliczności ustalonych w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie, w uzasadnieniu decyzji odmownej, organ pierwszej instancji jednoznacznie wskazał na ustalenie, że dysponuje ograniczonymi środkami na pokrycie potrzeb mieszkańców gminy uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. Nierzadko są to osoby w trudniejszej sytuacji niż rodzina skarżącego, pozbawione jakichkolwiek źródeł dochodów. Z drugiej strony miał też na uwadze istotny zakres systematycznie udzielanej rodzinie skarżącego pomocy społecznej. Przykładowo wymienił dwadzieścia dwie decyzje w tym przedmiocie podejmowane w 2005 r. Organ drugiej instancji podzielił te argumenty. Ze swej strony dodatkowo zwrócił uwagę na okoliczność, iż koszty kursu i badań G. J. zostały już pokryte ze środków rodziny. Okres pracy G. J. przyniósł dochód. W tym stanie sprawy stwierdzić należy, że odmowa udzielenia żądanego świadczenia nie przekracza granic uznania administracyjnego i nie nosi cech dowolności. Stanowi wynik rozważenia z jednej strony sytuacji rodziny skarżącego, rozmiaru jej potrzeb, możliwości samodzielnego finansowania, znacznego zakresu systematycznie świadczonej pomocy społecznej; nie pomija słusznego interesu rodziny. Z drugiej strony oparta jest na rozważeniu interesu społecznego i uwzględnia konieczność zaspokojenia potrzeb innych uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. Podsumowując, uznanie administracyjne organów administracji odpowiada prawu. W następstwie zaskarżona decyzja nie narusza art. 39, art. 41 oraz art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Powołane unormowania przyznanie zasiłku celowego poddają uznaniu administracyjnemu. Z powyższych względów odmowa przyznania świadczenia nie narusza prawa, nawet gdyby nie podzielić stanowiska organu, że zgłoszona potrzeba nie jest niezbędną potrzebą bytową. Prawidłowe uznanie administracyjne prowadziłoby do takiego samego rozstrzygnięcia także na gruncie art. 43 ust. 2 powoływanej ustawy o pomocy społecznej. W następstwie pozostałe argumenty stron, dotyczące okoliczności podjęcia pracy przez G. J. czy interpretacji pojęcia niezbędnej potrzeby bytowej, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych względów na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji. Przyznanie pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu uzasadnia art. 250 ostatnio wskazanej ustawy.