II SA/Lu 21/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant St. sekr. Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa i art. 151 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Z. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] września 2002 r.; utrzymano w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji po wznowieniu postępowania z urzędu, zaskarżoną decyzją uchylił własną decyzję z dnia [...] listopada 1999 r. w przedmiocie zarejestrowania pojazdu marki Volkswagen Passat, jako samochodu ciężarowego i odmówił zarejestrowania tego pojazdu, jako samochodu ciężarowego. Podstawę tej decyzji stanowiły następujące okoliczności: Przedmiotowy pojazd po raz pierwszy został zarejestrowany jako samochód osobowy przez Starostę Powiatu, w dniu [...] kwietnia 2000 r. Decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] listopada 1999 r. pojazd został przerejestrowany z osobowego, na ciężarowy, na nazwisko E. B. /współwłaściciel-R. P./. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2002 r. stwierdziło nieważność tej ostatniej decyzji. Z. P. i D. D. nabyli przedmiotowy samochód, już jako samochód ciężarowy, a następnie uzyskali potwierdzenie rodzaju pojazdu w ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta. Po otrzymaniu w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., a po przeprowadzeniu postępowania wydał w dniu [...] września 2002 r. zaskarżoną decyzję. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania. W jego ocenie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002 r. stanowiła podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Konsekwencją wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] maja 2002 r. było m.in. unieważnienie w/w dowodu rejestracyjnego określającego rodzaj pojazdu, jako ciężarowy. W tych okolicznościach, ów dowód rejestracyjny nie może w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stanowić podstawy do zarejestrowania pojazdu, jako samochodu ciężarowego. Dokumentem, który pozwoliłby na dokonanie takiej czynności byłoby świadectwo homologacji, określające rodzaj przedmiotowego samochodu jako ciężarowy. Odwołujący się nie uczynił zadość żądaniu organu I instancji i nie dostarczył właściwego świadectwa homologacji, a zatem nie dopełnił warunku, o którym mowa w przepisach art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kolegium stwierdziło, że zarzut powołania w decyzji pierwszoinstancyjnej błędnej podstawy prawnej /art. 151 § 2 kpa, zamiast art. 151 § 1 pkt 2 kpa/, nie świadczy o jej merytorycznej wadliwości. Poza tym omyłka ta została sprostowana postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. W skardze złożonej do Sądu Z. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz formalnego. Podniósł, że decyzja pierwszoinstancyjna została sprostowana postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. Na to postanowienie skarżący złożył zażalenie, które dotychczas nie zostało rozpoznane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W osnowie decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2002 r., jako podstawę formalnoprawną rozstrzygnięcia wskazano m.in. art. 151 § 2 kpa /k. 15 akt administracyjnych/. Nadmienić należy, że stronami postępowania administracyjnego byli Z. P. i D. D. /współwłaściciele pojazdu, na których nazwiska wydano dowód rejestracyjny/. Postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. /k. 16 akt administracyjnych/ organ ten sprostował omyłkę zawartą w osnowie decyzji z dnia [...] września 2002 r. w ten sposób, że zastąpił zapis "Art. 151 § 2 na zapis: Art. 151 § 1 pkt 2". Powyższe postanowienie doręczono stronom /D. D. i Z. P./ z pouczeniem, że przysługuje na nie zażalenie "w terminie czternastu dni od daty jego doręczenia". W toku postępowania zawisłego przed sądem skarżący Z. P. złożył kserokopię zażalenia wniesionego przez D. D. /uczestnika postępowania sądowego i strony postępowania administracyjnego/ na w/w postanowienie z dnia [...] października 2002 r. /data wpływu zażalenia do Kancelarii Wydziału Spraw Administracyjnych Inspektoratu Komunikacji Urzędu Miejskiego – [...] listopada 2002 r./. Niesporne jest, że owo zażalenie nie zostało rozpatrzone przez organ odwoławczy, zaś z twierdzeń Kolegium wynika, iż nie zostało ono przekazane przez organ pierwszoinstancyjny. Oczywiste jest natomiast, że złożenie zażalenia i jego nierozpatrzenie spowodowało taki stan rzeczy, iż postanowienie z dnia [...] października 2002 r. nie ma znamion ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 kpa, jak wadliwie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze Nie jest rzeczą Sądu dochodzić, czy nierozpatrzenie zażalenia było rezultatem braku jego przekazania przez organ I instancji, czy też "zaginięciem" w SKO. Z uwagi jednak na skutki wyroku Sądu, niezbędne wydaje się wyjaśnienie tej kwestii, aby w przyszłości takie sytuacje, nie służące pogłębianiu zaufania obywateli do organów Państwa /art. 8 kpa/ nie powtarzały się. Do zażaleń mają bezpośrednie zastosowanie przepisy m.in. art. 129 § 1 i 3, 131, art. 133 i art. 137 kpa /por. Grzegorz Łoszczyca – Zażalenie w ogólnym postępowaniu administracyjnym; Kantor Wydawniczy Zakamycze 2000 r., str. 59-64/. Z art. 131 i art. 133 kpa w zw. z art. 144 kpa wynika, że organ I instancji zawiadamia strony o wniesieniu zażalenia, po czym przesyła zażalenie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia otrzymania zażalenia. Jeżeli organ I instancji nie przekazał zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, to tym samym rażąco naruszył m.in. przepisy art. 77 ust. 2, art. 78 Konstytucji, w zw. z art. 7, art. 15, art. 133 kpa /por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r. sygn. SA/Rz 1953/2000 – niepubl./. Skutki takiego zaniedbania obciążają jednak bezpośrednio, w sensie procesowym również organ odwoławczy. Nierozpatrzenie zażalenia spowodowałoby taki stan rzeczy, że przed stroną zamknięta byłaby możliwość wniesienia skargi sądowej na ewentualnie niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie drugoinstancyjne. Konkludując stwierdzić należy, że wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. było niedopuszczalne, skoro postanowienie pierwszoinstancyjne z dnia [...] października 2002 r. nie było ostateczne, wobec złożenia przez stronę zażalenia i nierozpatrzenia go przez organ odwoławczy, bez względu na przyczynę tego stanu rzeczy. Dopiero rozpatrzenie zażalenia, otwiera drogę do rozpatrzenia odwołania na decyzję pierwszoinstancyjną. W tych okolicznościach nastąpiło rażące naruszenie przepisów art. 78 Konstytucji oraz art. art. 7, 8, 15 i 16 kpa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów praworządności. W podobnym stanie faktycznym, identyczne stanowisko zajmował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie /vide wyroki: z dnia 16 marca 2004 r. sygn. 3 II SA/Lu 97/03 i 3 II SA/Lu 22/03 oraz z dnia 5 maja 2004 r. sygn. 3 II SA/Lu 1707/02/. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec, jak w sentencji.