II SA/Lu 21/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (spr.), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Ref. staż. Małgorzata Poniatowska Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia określonych dokumentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Znak [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D.W. kwotę 755 (siedemset pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją ostateczną z dnia [...] r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], po rozpatrzeniu odwołania D.W. i S.S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nakładającej na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedłożenia – w terminie do dnia 31 stycznia 2004 r. – projektu budowlanego zamiennego na przebudowę stolarki okiennej i drzwiowej w ścianach parteru budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w T.L., uwzględniającego samowolnie wykonane roboty budowlane oraz zakres robót przewidzianych do wykonania i uzgodnionego z Wojewódzkim Oddziałem Służby Ochrony Zabytków – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że D.W. i S.S – współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] w T.L., znajdującej się na terenie układu urbanistycznego śródmieścia miasta wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] – wykonali w latach 2002-2003 roboty remontowe polegające na wymianie stolarki okiennej i drzwiowej. W miejsce starych okien i drzwi zamontowali nowe okna plastikowe oraz drzwi metalowe (w północno-zachodnim narożniku budynku) i drewniane, wykonali także nowe nadproża żelbetowe. Zdaniem organów obu instancji – powyższy remont inwestorzy wykonali bez uzyskania pozwolenia na budowę bądź dokonania zgłoszenia właściwemu organowi oraz bez uzyskania wymaganego pozwolenia na prowadzenie robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [ postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, wstrzymał roboty budowlane związane z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej na parterze budynku mieszkalno-usługowego, ustalił wykonanie niezbędnych zabezpieczeń oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji i oceny technicznej wykonanych robót, łącznie z opinią Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków na temat możliwości ich legalizacji. Po przedłożeniu przez stronę zobowiązaną projektu budowlanego dotyczącego wymiany stolarki okiennej i drzwiowej oraz w następstwie decyzji z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przez Kierownika Delegatury w Z., umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie zezwolenia na wymianę w/w stolarki – organ nadzoru budowlanego zobowiązał D.W. i S.S. – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego – do sporządzenia i przedłożenia, w terminie do 31 stycznia 2004 r., nowego projektu budowlanego zamiennego na przebudowę stolarki okiennej i drzwiowej, uzgodnionego z Wojewódzkim Oddziałem Służby Ochrony Zabytków. Zdaniem organu drugiej instancji – ponieważ zrealizowane samowolnie roboty montażowe nie są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 prawa budowlanego – organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie przepisy art. 50 i 51 cyt. ustawy i nakazał inwestorom w zaskarżonej decyzji opracowanie projektu zamiennego, który uwzględniałby wymogi i zalecenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W skardze D.W. i S.S. zarzucają zaskarżonej decyzji:1) naruszenie prawa materialnego art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego przez ustalenie, iż zakres remontu prowadzonego przez skarżących wymaga wcześniejszego pozwolenia na budowę oraz zgody konserwatora zabytków ze względu na charakter i lokalizację budynku; 2) błędne przyjęcie, iż budynek będący przedmiotem remontu jako taki wpisany jest do rejestru zabytków, w sytuacji gdy znajduje się on jedynie w układzie urbanistycznym, który jako cały umieszczony jest w wojewódzkiej ewidencji służby ochrony zabytków i co do którego nigdy nie została wydana decyzja indywidualna, nadająca mu charakter zabytku. W uzasadnieniu skargi podnoszą, że w świetle obowiązujących przepisów obie decyzje są błędne i w sposób sprzeczny z konstytucją RP ograniczają ich prawo własności. Zdaniem skarżących fakt wpisania budynku do rejestru zabytków, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca, a na pewno nie byli oni o tym poinformowani, nie może ograniczać ich prawa własności. Przeprowadzili oni niezbędny remont we własnym zakresie i na własny koszt, nie mając świadomości, iż jest to obiekt zabytkowy. Ponadto zgodnie z postanowieniem Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T.L. skarżący złożyli projekt budowlany dotyczący wykonanych robót, natomiast organ ten wydając decyzję z dnia [...] r. nie wskazał, w jakim zakresie projekt ten nie odpowiada jego wymaganiom. W piśmie złożonym w toku postępowania pełnomocnik skarżących podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując na pogląd orzecznictwa i doktryny w przedmiocie budowli zabytkowych, a także na fakt, że przepis art. 39 ust. 1 prawa budowlanego w brzmieniu poprzednio obowiązującym nie nakładał na inwestorów obowiązku uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót od właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, iż budynek należący do skarżących położony jest w obrębie układu urbanistycznego śródmieścia T.L., wpisanego do rejestru zabytków pod [...]decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] r. W budynku tym skarżący wykonali w latach 2002-2003 remont polegający na wymianie stolarki okiennej i drzwiowej. Zgodnie z art. 3 pkt 8 prawa budowlanego ilekroć w ustawie jest mowa o remoncie – należy przez to rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Z kolei art. 29 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy stanowi, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywania robót budowlanych, polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych, z wyjątkiem obiektów zabytkowych, jeżeli nie obejmuje on zmiany lub wymiany elementów konstrukcyjnych obiektu i instalacji gazowych (...), a także nie wpływa na zmianę wyglądu w odniesieniu do otaczającej zabudowy na terenie miast. Zatem jedynym wyjątkiem, w którym na remont wymagane jest pozwolenie na budowę jest obiekt zabytkowy. Zabytkiem są dobra kultury wpisane do rejestru zabytków na podstawie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydanej z urzędu lub na wniosek właściciela dobra kultury, jego użytkownika, bądź właściwego organu powiatu lub gminy albo decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków, a także inne dobra kultury, jeżeli ich charakter zabytkowy jest oczywisty i pod warunkiem, że nie podlegają one ochronie na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150). Jak już wyżej podniesiono, budynek stanowiący własność skarżących znajduje się jedynie w obrębie układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków. Natomiast zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wpisanie do rejestru zabytków historycznego założenia urbanistycznego nie oznacza, że wszystkie budowle na tym terenie są zabytkami. Jeżeli mają same przez się wartość zabytkową, powinny być wpisane oddzielnie do rejestru zabytków (vide: wyrok NSA z dnia 19 lutego 1997 r. sygn. akt SA/Gd 2823/95, Lex nr 29304 oraz wyrok NSA z dnia 21 września 1993 r., sygn. akt SA/Po 3224/92 z glosą częściowo aprobującą: Pruszyński J.P. OSP 1995/5/121). dopiero wpis do rejestru zabytków oznacza, że zabytek od chwili wpisu znajduje się pod ochroną, a wszelkie działania o charakterze budowlanym (projektowym, remontowym) wymagają uzgodnienia ze służbami konserwatorskimi. Taka sytuacja z pewnością nie miała miejsca w niniejszej sprawie, a zatem decyzje organów obu instancji jako wydane z naruszeniem prawa należało uchylić. W przypadku ponownego rozpatrywania niniejszej sprawy organy administracji powinny dokonać analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności projektu budowlanego, a także dokumentacji fotograficznej. Z dokumentacji tej bowiem ewidentnie wynika, iż przeprowadzony remont nie wpłynął na zmianę wyglądu w odniesieniu do otaczającej go zabudowy. Należy także zauważyć czy w świetle istniejącego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotową nieruchomość jako nie wpisaną do rejestru zabytków, należy poddać rygorowi uzyskania pozwolenia na budowę z poprzedzającym ją zezwoleniem właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, a to wobec faktu, iż remont zakończony został w 2003 r., zaś art. 39 ust. 1 prawa budowlanego obowiązującego w dacie remontu nie przewidywał takiej konieczności w stosunku do obiektów usytuowanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności oraz na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 wyżej cytowanej ustawy oraz § 18 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).