II SA/Lu 211/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2025r., znak: SKO. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 27 lutego 2025 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej M. w K. (dalej jako skarżąca/Spółdzielnia) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - uchyliło decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia 4 grudnia 2025 r., znak [...] o odmowie wydania Spółdzielni zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku brzoza brodawkowata, rosnącego na działce nr ew. [...] obr. Zachód położonej przy ul. [...]. [...] 7 w K. i umorzyło postępowanie I instancji. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie opisanego wyżej drzewa wystąpiła skarżąca Spółdzielnia w dniu 28 października 2024r. Wniosek złożyła na prośbę mieszkańców, a jako przyczynę usunięcia drzewa wskazała zbyt bliskie usytuowanie drzewa względem budynku wielolokalowego oraz destrukcyjny wpływ korzeni drzewa na kanalizację sanitarną; do wniosku dołączono również pismo mieszkańców budynku wielolokalowego sprzeciwiających się planowanej wycince. Rozpatrując wniosek, organ zwrócił się do Kraśnickiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z prośbą o sprawdzenie stanu kanalizacji sanitarnej w bezpośrednim sąsiedztwie drzewa. W odpowiedzi uzyskano informację, że przeprowadzona kontrola nie wykazała żadnych oznak negatywnego wpływu drzewa rosnącego w pobliżu studni kanalizacyjnej na istniejącą infrastrukturę kanalizacyjną. Podczas oględzin w dniu 2 grudnia 2024 r. stwierdzono, że sporne drzewo to brzoza brodawkowata o obwodzie pnia 128 cm mierzonym na wysokości 130 cm. Drzewo jest w zadowalającej kondycji zdrowotnej, pokrój typowy dla gatunku, nie stwarzające realnego zagrożenia dla otoczenia, rokuje na dalszy, prawidłowy wzrost i rozwój; pień z lekką krzywizną, statyka zachowana; korzenie lekko wyniesione; korona ze śladami wykonanych w przeszłości cięć pielęgnacyjnych; nie stwierdzono żadnych oznak chorobowych mogących obniżać stan fitosanitarny drzewa. W otoczeniu drzewa i na jego pniu nie stwierdzono występowania gatunków zwierząt, roślin, porostów i grzybów objętych ochroną gatunkową. Mając na uwadze, że sporne drzewo jest zdrowe, nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia organ I instancji na podstawie przepisów art. 83 ust. 1, art. 83 a ust. 1, art. 83 b, art. 83c ust. 1, art. 83 d ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1478, dalej jako u.o.p.) odmówił udzielenia zezwolenia na wycięcie. W odwołaniu Spółdzielnia podnosiła, że drzewo usytuowane jest w bardzo bliskim sąsiedztwie budynku mieszkalnego, powoduje zacienienie mieszkań i wilgoć. Korzenie mogą powodować uszkodzenia ścian fundamentowych budynku, jak również izolacji przeciwwodnej i termicznej piwnic. Podkreśliła, że na osiedlu rośnie wiele drzew i krzewów o zróżnicowanych gatunkach i wieku. Wycięcie jednej brzozy z pewnością nie będzie stanowiło znaczącego ubytku drzewostanu. Spółdzielnia sadzi co roku znaczną ilość drzew i krzewów, a sadzone drzewa to nowoczesne formy i odmiany przystosowane - w przeciwieństwie do brzozy - do nasadzeń miejskich i komunalnych (klony, jarząby, odmiany drzew i krzewów iglastych). W toku postępowania odwoławczego, Kolegium zapoznało się z aktami sprawy, wszczętej podobnym wnioskiem Spółdzielni z 30 sierpnia 2023 r., zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Miasta K. z dnia 26 września 2023r. i stwierdziło, że obecnie rozpatrywany wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa został oparty na tożsamych podstawach prawnych i okolicznościach, jakie powołano w pierwszym wniosku. W ocenie Kolegium, w sprawie nie zaistniała zmiana stanu faktycznego sprawy: w toku oględzin nie stwierdzono, aby stan drzewa uległ pogorszeniu; nie potwierdziły się argumenty podnoszone przez Spółdzielnię dotyczące zagrożenia dla studni kanalizacyjnej. W konsekwencji Kolegium uznało, że zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), bowiem rozpatrywany wniosek dotyczy sprawy zakończonej już decyzją ostateczną i w związku z tym zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie. Kolegium wyjaśniło, że wszczęte w tej samej sprawie postępowanie uznaje się za bezprzedmiotowe i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Ponowne wydanie decyzji w tej samej sprawie skutkowałoby bowiem nieważnością tej decyzji, co wynika wprost z treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Na potwierdzenie swojego stanowiska Kolegium przytoczyło wybrane orzeczenia sądowe i wypowiedzi doktryny (m.in. wyrok NSA z 24 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3648/18). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółdzielnia wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając ich wydanie z naruszeniem przepisów u.o.p. oraz przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, ponieważ doszło do zmiany stanu faktycznego. Od czasu wydania pierwszej decyzji Burmistrza Miasta K., brzoza znacząco wzrosła i stała się zagrożeniem dla ludzi i mienia, powodując ponadto zacienienie mieszkań oraz ich wilgotnienie, liście i nasiona zaśmiecają mieszkania i powodują alergie. Mieszkańcy zgłaszali konieczność usunięcia tej brzozy niejednokrotnie na zebraniach osiedlowych oraz osobiście w administracji Spółdzielni. Obawiają się oni, że brzoza może się wywrócić i uszkodzić blok, mogą również odłamać się konary i zranić przechodniów. Obawy te są wysoce realne. Podczas burzy, która miała miejsce w czerwcu 2024 r., wywróciła się inna brzoza znajdująca się w zasobach Spółdzielni, a więc należy zapobiegać takim sytuacjom i odpowiednio wcześnie reagować, m.in. poprzez wycinanie drzew stwarzających zagrożenie. Oględziny drzewa dokonane w ostatnim czasie przez pracowników Spółdzielni wykazały, że stan brzozy uległ zmianie. Doszło do uschnięcia gałęzi oraz ubytków kory, co może świadczyć o początkach choroby drzewa, a więc organy administracji błędnie twierdzą, że drzewo znajduje się w stanie rokującym na dalszy prawidłowy wzrost i rozwój. Skarżąca podniosła ponadto, podobnie, jak w odwołaniu, że na osiedlu rośnie wiele drzew i krzewów, więc wycięcie jednej brzozy nie będzie stanowiło znaczącego ubytku drzewostanu, tym bardziej, że Spółdzielnia co roku sadzi znaczną ilość drzew i krzewów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje jedynie wówczas, gdy dokonywana przez sąd kontrola jego legalności wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź kwalifikowane naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kontrolując zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, że narusza ona obowiązujące przepisy. Podstawą jej wydania był art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami - organ odwoławczy wydaje decyzję, w której (...) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stosownie zaś do art. 105 § 1 k.p.a. - organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a dalsze prowadzenie postępowania stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 12 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 414). Organ odwoławczy podniósł, że jedną z przyczyn umorzenia postępowania jest istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej tę samą sprawę. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. "Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (tak: NSA w wyroku z 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14). Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) zachodzi w przypadku tożsamości podstawy prawnej, podstawy faktycznej oraz treści żądania strony i stanowi przeszkodę ponownego wszczęcia i prowadzenia postępowania w tej samej - pod względem podmiotowym i przedmiotowym – sprawie, a więc gdy żądanie składane przez ten sam podmiot opiera się na tej samej podstawie prawnej, dotyczy tego samego, a stan faktyczny się nie zmienił. Niezasadnie organ odwoławczy uznał, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem zmienił się stan faktyczny. Skarżąca Spółdzielnia już wcześniej tj. w dniu 25 sierpnia 2023r. zwróciła się do organu o wydanie - na podstawie art. 83 u.o.p. - zezwolenia na usunięcie 1 drzewa z gatunku brzoza, obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm: 150 cm, na wysokości 130 cm: 125 cm, rosnącego na działce nr ew. [...] obr. Zachód położonej przy ul. [...]. Z. [...] w K.. (k.1 akt admin.). Obecnie we wniosku z 28 października 2024r. (k. 21) wskazała tę samą podstawę prawną i to samo drzewo. Jednakże jako przyczynę uzasadniającą wniosek podała, że część mieszkańców bloku podnosi, że brzoza rośnie zbyt blisko bloku, wierzchołek drzewa sięga trzeciego piętra, a dodatkowo wskazała, że korzenie brzozy uszkadzają kanalizację sanitarną. Organ I instancji po rozpoznaniu pierwszego wniosku, decyzją z dnia 26 września 2023r. (k.19) wydaną na podstawie art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1, art. 83 b, art. 83 c ust. 1 i art. 83 d ust. 1 i 2 u.o.p., odmówił udzielenia zezwolenia. Decyzja została wydana po dokonaniu oględzin w dniu 24 września 2023r. (k.17). Organ ustalił, że wówczas, że drzewo jest w dobrym stanie, bez oznak chorobowych, nie stwarza realnego zagrożenia dla otoczenia, rokuje na dalszy prawidłowy wzrost i rozwój, korona bez posuszu ze śladami wykonanych w przeszłości cięć pielęgnacyjnych. Rozpatrując kolejny wniosek Spółdzielni z 28 października 2024r. o wydanie zezwolenia na usunięcie tego samego drzewa, organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego dokonał takich samych ustaleń. Dodatkowo na podstawie pisma Kraśnickiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w K. stwierdził, że drzewo nie wpływa destrukcyjnie na istniejącą sieć i przyłącze kanalizacji sanitarnej. W związku z tym, że wniosek pochodził od tego samego podmiotu (Spółdzielni), zawierał to samo żądanie (zezwolenia na usunięcie tego samego drzewa), na tej samej podstawie prawnej (art. 83 u.o.p.), co poprzedni wniosek, rozstrzygnięty ostateczną decyzją z 26 września 2023r., według organu odwoławczego niedopuszczalne było obecnie ponowne rozpatrywanie merytoryczne tego kolejnego wniosku. Z akt natomiast wynika, że zmienił się stan faktyczny sprawy. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 2 grudnia 2024 r. stwierdzono, że "wnioskowane do usunięcia drzewo to brzoza brodawkowata o obwodzie pnia 128 cm mierzonym na wysokości 130 cm. Pień z lekką krzywizną, korzenie lekko wyniesione, korona ze śladami przeprowadzonych cięć pielęgnacyjnych/korekcyjnych w przeszłości. Nie stwierdzono obecności gniazd ptaków w koronie" (k.34 akt adm.). Zmieniły się zatem wymiary drzewa (poprzednio obwód pnia wynosił 125 cm), jego wysokość sięga obecnie trzeciego piętra, a dodatkowo mieszkańcy obawiają się, że korzenie mogą uszkadzać kanalizację sanitarną. Jakkolwiek ta ostatnia okoliczność została przez organ wyjaśniona, bowiem K. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji przeprowadziło inspekcję TV przedmiotowego odcinka kanalizacji i nie stwierdziło oznak negatywnego wpływu drzewa rosnącego w pobliżu studni kanalizacyjnej (pismo KPWiK – k. 32 akt adm.), to jednak nie można uznać, że stan faktyczny sprawy jest taki sam, jak w sprawie z wniosku Spółdzielni z dnia 25 sierpnia 2023 r. Dodatkowo wskazać należy (nie przesądzając wyniku niniejszego postepowania), że organy obu instancji powołując się na protokół oględzin z dnia 2 grudnia 2024 r. stwierdziły, że "drzewo jest w zadowalającej kondycji zdrowotnej, korona żywa, stwierdzono, że nie wykonano zaleconych poprzednio cięć pielęgnacyjnych, nie usunięto posuszu. Nie stwierdzono pogorszenia stanu drzew, nie stwierdzono zaburzenia statyki drzewa, nadto stwierdzono, że brzoza nie stanowi realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa osób i mienia". Tymczasem żadne z tych stwierdzeń nie zostało zawarte w protokole oględzin z 2 grudnia 2024 r. ani też z 24 września 2023 r. Zatem ustalenia, na które powołują się organy nie wynikają z żadnego dokumentu, a ustalenia dokonane podczas oględzin są bardzo lakoniczne, nie wykazano kiedy i jakie cięcia pielęgnacyjne zostały zalecone a nie wykonano ich (wręcz przeciwnie podczas oględzin 2 grudnia 2024 r. stwierdzono "korona ze śladami przeprowadzonych cięć pielęgnacyjnych/korekcyjnych w przeszłości"), nie wskazano (w protokole z oględzin) na istnienie posuszu. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni powyższe okoliczności. Jedynie na marginesie rozważań warto dodać, że takie okoliczności, jak zacienianie mieszkań, czy pylenie powodowane przez sporną brzozę, może zostać znacznie ograniczone lub nawet zlikwidowane na skutek prawidłowych zabiegów pielęgnacyjnych. Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję, o czym Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając od organu na rzecz skarżącej Spółdzielni 200 zł tytułem uiszczonego należnego wpisu od skargi