II SA/Lu 212/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego - w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Wyrokiem z dnia 10 września 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 212/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W dniu 7 października 2013 r. (data nadania) J. W. złożyła na urzędowym formularzu symbol "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku tym skarżąca wskazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe ze swoją małoletnią córką, którą wychowuje samotnie. Jedynym dochodem tej dwuosobowej rodziny jest wynagrodzenie skarżącej za pracę w kwocie [...] zł brutto, z którego co miesiąc potrącana jest kwota [...] zł, przez co rzeczywisty dochód strony wynosi [...] zł. Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu pobranego z banku kredytu w wysokości [...]zł oraz zadłużenie wobec pracodawcy, którego miesięczna spłata wynosi [...] zł. Skarżąca zaznaczyła, że dysponuje zaświadczeniem o bezskuteczności egzekucji alimentów zasądzonych na rzecz jej małoletniej córki od jej ojca. Wskazała również, że legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a z powodu zaburzeń depresyjnych od 1997 r. leczy się psychiatrycznie. Do wskazanych przez wnioskodawczynię miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego jej gospodarstwa domowego należą: opłata za energię elektryczną w wysokości [...]zł, czynsz w wysokości [...] zł, opłata za wywóz odpadów komunalnych w wysokości [...] zł, a dodatkowo koszty zakupu leków. Ponadto w miesiącu wrześniu 2013 r. skarżąca, w związku z zakupem podręczników dla córki, poniosła wydatki w wysokości [...] zł Do powyższego wniosku, na potwierdzenie zawartych w nim informacji, skarżąca załączyła szereg dokumentów źródłowych, w tym kopie faktur i rachunków obrazujących ponoszone niezbędne wydatki jej rodziny, kopie zaświadczeń dotyczących stanu zdrowia skarżącej oraz kopię zaświadczenia wydanego w dniu 1 października 2013 r. przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej , z którego wynika, że za miesiąc wrzesień 2013 r. skarżąca tytułem wynagrodzenia za pracę otrzymała kwotę [...] zł netto (strona wyjaśniła, że kwota ta nie uwzględnia spłaty zadłużenia wobec pracodawcy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że bezprzedmiotowy jest wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawa dotycząca odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), zalicza się natomiast do tej kategorii spraw. W związku z tym w przedmiotowej sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. W konsekwencji postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w tym zakresie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznając natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Samo ustanowienie na rzecz strony adwokata z urzędu stanowi prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku "PPF" wynika, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą małoletnie dziecko, nie posiadającą żadnego majątku ani zasobów finansowych. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej jest jej wynagrodzenie za pracę, które – jak wynika z załączonego do wniosku zaświadczenia SPZOZ w Łukowie – w miesiącu wrześniu 2013 r. wyniosło [...] zł netto. Do ponoszonych przez jej rodzinę miesięcznych wydatków zalicza się natomiast: opłata za energię elektryczną w wysokości [...] zł, czynsz w wysokości [...] zł, opłata za wywóz odpadów komunalnych w wysokości [...] zł. Ponadto skarżąca spłaca zadłużenie z tytułu zaciągniętych pożyczek, a ze względu na stan zdrowia ponosi dodatkowe koszty związane za zakupem lekarstw. Okresowo ponosi ona też wydatki związane z edukacją jej córki. Biorąc zatem pod uwagę wysokość ponoszonych przez rodzinę skarżącej miesięcznych wydatków, a także uwzględniając inne niezbędne wydatki każdej rodziny takie jak koszty zakupu żywności, koniecznych artykułów gospodarstwa domowego i odzieży należy uznać, iż sytuacja materialna skarżącej nie pozwala jej na samodzielne ustanowienie w niniejszej sprawie profesjonalnego pełnomocnika, bez ponoszenia uszczerbku koniecznego utrzymania jej oraz jej rodziny. W tej sytuacji zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Należy również podkreślić, że wprawdzie instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie, to jednak z uwagi na to, że stanowi ona procesową gwarancję ochrony praw strony, nie może być iluzoryczna. Stanowisko takie zaakcentował Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 23 maja 1996r. (sygn. akt I ACZ 186/96, OSAB 1996, nr 2, poz.22), powołując się na ratyfikowaną przez Polskę Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993r., Nr 61, poz.284 ze zm.). W ocenie Sądu, sytuacja skarżącej J. W. uzasadnia uwzględnienie jego wniosku o ustanowienie adwokata tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania brak profesjonalnej pomocy prawnej mógłby pozbawić ją możliwości podejmowania czynności procesowych. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.