II SA/Lu 213/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...]Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O. – działając z upoważnienia Burmistrza O. – zobowiązał R. N. do zwrotu, w terminie 21 dni od dnia doręczenia decyzji, należności w wysokości 4.200,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 384,80 zł z tytułu otrzymywanych w okresie od października 2010 r. do września 2011 r. przez osobę uprawnioną – A. N. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych decyzją z dnia [...]r., Nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji R. N. zarzucił jej naruszenie art. 6, art. 11, art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez stronnicze i niepełne zebranie materiału dowodowego w sprawie, zawarcie w decyzji powierzchownego uzasadnienia prawnego, ograniczającego się do cytowania przepisów i definicji oraz oparcie sentencji decyzji na mglistych, ogólnikowych stwierdzeniach w żaden sposób nie odniesionych do konkretnej sprawy. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze– po rozpatrzeniu odwołania R. N. – uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu zwrotu należności i w tym zakresie orzekło o zwrocie należności w terminie 21 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, zaś w pozostałej części utrzymało tę decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...]. przyznano A. N. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 300,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. Podstawę tej decyzji stanowiło zaświadczenie komornika sądowego z dnia 31 sierpnia 2010 r. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych należnych od R. N. na rzecz A. N. w wysokości 300,00 zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt III RC 332/08 zasądzono na rzecz A. N. od dnia 1 września 2010 r. alimenty w wysokości 350,00 zł miesięcznie, w skutek czego decyzją z dnia [...]r. została zmieniona decyzja z dnia [...] w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia. W ocenie organu II instancji bezspornym jest zatem, iż R. N. – jako dłużnik alimentacyjny – jest zobowiązany do zwrotu świadczeń wypłaconych na podstawie powyższej decyzji w łącznej wysokości 4200,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Organ podkreślił, iż został on prawidłowo zawiadomiony o przyznanym świadczeniu dla córki oraz o jego zobowiązaniach wobec Skarbu Państwa z tytułu nieregulowania należności alimentacyjnych. Jednocześnie Kolegium stanęło na stanowisku, iż nie jest uprawnione do oceny decyzji administracyjnych i dokumentów dotyczących innych spraw, przede wszystkim rzekomego pobrania nienależnego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przez osobę uprawnioną przed datą 1 września 2010 r. Organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji jest wadliwa jedynie w części dotyczącej terminu zwrotu należności, ponieważ publicznoprawne zobowiązanie strony w tym przedmiocie powstaje z datą uzyskania waloru ostateczności przez decyzję zobowiązującą do zwrotu. W ocenie Kolegium organ I instancji powinien był zatem żądać od dłużnika alimentacyjnego zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w terminie, gdy decyzja stanie się ostateczna. Kolegium wyjaśniło ponadto, iż odwołujący - po wydaniu decyzji o zwrocie należności z tytułu świadczeń wypłaconych w funduszu alimentacyjnego - ma prawo zwrócić się do organu właściwego wierzyciela z wnioskiem o ich umorzenie, lecz kwestia ta należy do odrębnego postępowania. R. N. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której domagał się jej uchylenia w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Ponadto wskazał na rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezgodne z zasadą prawdy obiektywnej niepełne zebranie materiału dowodowego w sprawie, dokonanie niepełnej oceny prawnej wszystkich dowodów i nieodniesienie się do zarzutów strony, jakoby Sąd Rejonowy w O. na skutek cofnięcia pozwu przez pełnomocnika I. A., dokonał podwyższenia alimentów z datą 1 września 2010 r. co jednoznacznie wskazuje, iż pobierane przed datą 1 września 2010r. świadczenia alimentacyjne były pobierane bez podstawy prawnej i stanowią nienależnie pobrane świadczenie. Okoliczność ta – zdaniem skarżącego –wskazuje na naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz pośrednio zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W jego ocenie decyzja organu odwoławczego rażąca narusza również art. 107 § 3 k.p.a. bowiem organ ten ograniczył się do opisu dotychczasowego stanu faktycznego, cytowania przepisów oraz pouczenia o drodze odwoławczej, pomijając stadium ponownego rozpoznania sprawy, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz do zbadania żądań i zarzutów przedstawionych w odwołaniu. W związku z przedstawionymi powyżej zarzutami skarżący stwierdził, iż stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego odnośnie obowiązku uregulowania przez skarżącego zadłużenia za okres świadczeniowy (do 31 sierpnia 2010 r.), tj. zwrotu kwoty ponad kwotę zasądzoną przez Sąd od skarżącego, a wypłaconą osobie uprawnionej jest niezgodne z wyrokiem wydanym w sprawie III RC 332/08. Końcowo R. N. wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawą orzeczeń wydanych w niniejszej sprawie był przepis art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, ze zm.), przywoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", który w ust. 1 stanowi, iż dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 1a). Zgodnie zaś z ust. 2 tego unormowania, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z treści powyższego przepisu wynika, iż decyzja zobowiązująca dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter związany. Oznacza to, że stanowi ona bezpośrednią konsekwencję wcześniejszego wydania decyzji przyznającej te świadczenia. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest bowiem w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Go 246/10). Należy podkreślić ponadto, że na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Prowadząc postępowanie w tym trybie organ zobowiązany jest jedynie do ustalenia czy świadczenie zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej i w jakiej wysokości. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż R. N. jest dłużnikiem alimentacyjnym. Egzekucja zasądzonych od niego alimentów na rzecz córki A.N. okazała się bezskuteczna (co stwierdzono w znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 31 sierpnia 2010 r.), w skutek czego decyzją z dnia [...]r. (zmienioną następnie decyzją z dnia [...]r. , wydaną w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt III RC 332/08) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Burmistrza O., przyznał A. N. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 350,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. W związku z zakończeniem okresu świadczeniowego wskazanego w powyższej decyzji należy uznać, iż organ I instancji był zobowiązany do nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu przedmiotowych należności, co też uczynił decyzją z dnia [...]r. W rozstrzygnięciu tym organ prawidłowo ustalił łączną wysokość świadczeń wypłaconych A. N. oraz wskazał precyzyjnie daty, od jakich zostały naliczone odsetki ustawowe w stosunku do poszczególnych wypłat w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Analiza powyższych zapisów decyzji organu I instancji wskazuje, iż zarówno wysokość należności podlegających zwrotowi, to jest 4200,00 zł, jak i kwota wyliczonych odsetek ustawowych, to jest 324,80 zł, zostały obliczone prawidłowo. W związku z powyższym za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie Kolegium, utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego córce w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. wraz z odsetkami oraz orzekające o obowiązku dokonania przedmiotowej wpłaty w terminie 21 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji w sprawie. W ocenie Sądu – wbrew zarzutom skarżącego - organ odwoławczy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie odwoławcze oraz ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zaskarżona decyzja nie narusza zasady prawdy obiektywnej, jak również spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo bowiem wyjaśnił podstawę prawną decyzji, jak również przytoczył zastosowane przepisy oraz wskazał na okoliczności, które stanowią o konieczności nałożenia na R. N. obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych jego córce z okresie od października 2010 do września 2011 r. Jednocześnie Kolegium poinformowało stronę o możliwości złożenia do Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wniosku o umorzenie przedmiotowych należności. W tym miejscu należy dodatkowo wyjaśnić, iż wszczęcie postępowania w przedmiocie umorzenia świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego jest możliwe dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji w przedmiocie zwrotu tych należności. W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w związku z nieuwzględnieniem okoliczności, jakoby świadczenia alimentacyjne pobierane przez jego córkę przed datą 1 września 2010r. były świadczeniami nienależnie pobranymi, o czym – zdaniem skarżącego – świadczy fakt, iż Sąd Rejonowy w O., na skutek cofnięcia pozwu przez pełnomocnika I. A., dokonał podwyższenia zasądzonych na rzecz jego dzieci alimentów z datą 1 września 2010 r. Wskazana okoliczność pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Należy bowiem podkreślić, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie są świadczenia wypłacone A. N. przed dniem 1 września 2010 r., lecz wypłacone w okresie od października 2010 r. do września 2011 r. Należności tych nie można zaś uznać za pobrane nienależnie, bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja, którą zostały one przyznane. Ubocznie należy zauważyć, że rozstrzygnięcie to nie było przez R. N. zaskarżane w administracyjnym toku instancji. W ocenie Sądu związany charakter decyzji podejmowanej w trybie art. 27 ustawy uniemożliwia również uwzględnienie argumentacji dotyczącej trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego. Jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, zastosowany przez organy administracji przepis ma charakter bezwzględny, co oznacza, że zwrot należności nie jest uzależniony od sytuacji dochodowej, rodzinnej czy zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego, który w każdym przypadku ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 258/10). W postępowaniu prowadzonym w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ nie bierze więc pod uwagę czynników subiektywnych, takich jak trudna sytuacja osobista czy finansowa zobowiązanego. Odnosząc się zaś do kwestii uchylenia przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej w części dotyczącej terminu zwrotu należności, należy stwierdzić, iż stanowisko Kolegium w tym zakresie zasługuje na aprobatę. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż decyzja organu I instancji stanie się wykonalna dopiero z chwilą uzyskania waloru ostateczności – co słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji. Za nieuzasadnione należy zatem uznać żądanie przez organ I instancji wykonania nałożonego na stronę obowiązku w terminie 21 dni od dnia doręczenia decyzji, która nie jest rozstrzygnięciem ostatecznym w sprawie. W związku z powyższym dokonanie przez organ odwoławczy swoistej korekty decyzji pierwszoinstancyjnej we wskazanym zakresie należy uznać za prawidłowe. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), skargę należało oddalić.