II SA/Lu 215/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 10 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. B. o przyznanie tytułem kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania tytułem kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 28 sierpnia 2008 r. radca prawny A. B., wyznaczona przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. pełnomocnikiem z urzędu Z. W., wniosła o przyznanie tytułem kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismo wnioskodawczyni zawiera oświadczenie z treści, którego wynika, że koszty udzielonej pomocy nie zostały uiszczone w całości ani w części oraz dołączoną opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2007 r. Akta sprawy niniejszej zawierają pełnomocnictwo udzielone wnioskodawczyni przez skarżącego. Referendarz sądowy stwierdził, że: Jak wynika z akt sądowoadministracyjnych rozpoznawanej sprawy odpis wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący otrzymał w dniu 03 sierpnia 2007 r. (k. 65) zaś wnioskodawczyni umocowana została do działania w imieniu i na rzecz skarżącego w dniu 09 sierpnia 2007 r. (k. 66, 66"a"). Pełnomocnictwo wnioskodawczyni złożyła osobiście w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie w dniu 31 sierpnia 2007 r. (k. 66, 66"a"). Pierwszą czynność podjętą w ramach udzielanej skarżącemu pomocy prawnej wnioskodawczyni wykonała w dniu 26 lutego 2008 r. (k. 71 - 72), w którym to dniu złożyła ona wniosek o dostarczenie wydanego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wraz z uzasadnieniem. Wyrok z uzasadnieniem wnioskodawczyni otrzymała w dniu 18 marca 2008 r. (k. 74). Natomiast opinię prawną noszącą datę 22 sierpnia 2008 r. wnioskodawczyni doręczyła skarżącemu w dniu 22 sierpnia 2008 r. (data wynikająca z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii potwierdzenia odbioru opinii przez żonę skarżącego dołączonej do nadesłanej do sądu opinii prawnej). Stosownie do unormowania art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem normatywnym określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez radcę prawnego jest rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z unormowaniem §14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1 ustępu drugiego tego paragrafu, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Wynagrodzenie należy się więc radcy prawnemu tak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej jak i za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Artykuł 22 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) zwanej dalej "ustawą o radcach prawnych" stanowi, że koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa. Tak więc wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. dotyczy tylko pomocy "udzielonej" (por. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/2005, OSNKW 2005/7-8/60), pomocy "faktycznie udzielonej" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W przypadku opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia sporządzanej w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu o faktycznym udzieleniu pomocy prawnej nie świadczy jedynie sporządzenie opinii prawnej i udowodnienie doręczenia jej mocodawcy. Stosownie do unormowania art. 3 ust. 2 ustawy o radcach prawnych radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Staranność wynikająca z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki nakazuje radcy prawnemu poinformować mocodawcę o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia w takim terminie, który umożliwi mocodawcy po uprzednim wypowiedzeniu pełnomocnictwa powierzenie sprawy celem wniesienie środka zaskarżenia innemu podmiotowi (art. 28 pkt 8 zd. 3 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego wprowadzonego w życie na mocy uchwały Nr 5/2007 VIII Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 10 listopada 2007 r.). Jedynie bowiem takie zachowanie ze względu na to, że nie pogarsza sytuacji procesowej mocodawcy świadczy o faktycznym udzieleniu pomocy prawnej. Z jednej strony bowiem informowanie mocodawcy w terminie otwartym do wniesienia środka zaskarżenia o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia ostrzega mocodawcę o bezzasadności wnoszenia środka zaskarżenia starając się w ten sposób chronić go przed ponoszeniem zbędnych kosztów postępowania a z drugiej nie zamyka mu drogi do wniesienia środka zaskarżenia. Taka staranność towarzysząca komunikowaniu mocodawcy o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia musi towarzyszyć radcy prawnemu tak podczas świadczenia pomocy prawnej z wyboru jak i z urzędu. Składana w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu opinia prawna o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia nie jest, bowiem niczym innym jak sformalizowaną postacią informacji udzielanej mocodawcy, co do zasadności wniesienia środka zaskarżenia, którą ustnie udzielić może pełnomocnik mocodawcy w ramach pomocy prawnej świadczonej z wyboru. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawczyni mimo tego, że umocowana została do działania na rzecz i w imieniu skarżącego pięć dni po dniu, w którym rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej pierwszą czynność podjęła w ramach udzielanej skarżącemu pomocy prawnej po upływie sześciu miesięcy od dnia umocowania jej do reprezentowania skarżącego i pięciu miesięcy po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wnioskodawczyni sporządziła i doręczyła skarżącemu po upływie sześciu miesięcy od dnia zapoznania się z aktami sprawy i po upływie niemal roku od dnia umocowania jej przez skarżącego do działania w jego imieniu i na jego rzecz oraz jedenastu miesięcy po uprawomocnieniu się wydanego w niniejszej sprawi wyroku. Z tych powodów i mając na względzie powyższe rozważania nie można przyjąć, aby wnioskodawczyni udzieliła skarżącemu faktycznej pomocy prawnej. Opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wnioskodawczyni sporządziła bowiem po upływie jedenastu miesięcy od dnia uprawomocnienia się wydanego w niniejszej sprawi wyroku mimo tego, że umocowanie do działania na rzecz skarżącego uzyskała ona pięć dni po rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie jedenastu miesięcy od dnia uprawomocnienia się wydanego w sprawie wyroku z jednej strony realnie uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie w ramach przyznanego mu prawa pomocy z usług innego radcy prawnego, który podjąłby się sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej a z drugiej strony jest bezzasadne. Skoro bowiem od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia sporządzenia opinii prawnej minęło jedenaście miesięcy to dowodzenie w opinii prawnej, że wydając orzeczenie Sąd nie naruszył prawa w związku z czym brak jest podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mija się z celem, gdyż zachodzą przesłanki natury formalnej uniemożliwiające wniesienie skargi kasacyjnej (upływ terminu do wniesienia skargi kasacyjnej). Mając na względzie powyższe ustalenia i rozważania, działając na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia należało orzec jak w sentencji postanowienia.