II SA/Lu 217/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca),, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi S.A.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. A. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia "[...]", powziętą w wyniku wyczerpania trybu odpowiadającego instancyjnemu, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia "[...]" o odmowie przyznania S.C. uprawnień kombatanckich z wywodzonego przezeń tytułu, w postaci działalności w Armii Krajowej od grudnia 1943 r. do sierpnia 1944 r. a dalej w ramach organizacji WiN do września 1947 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji wskazał na ustalenie, że z racji niespełnienia kryterium wieku zainteresowany nie mógł składać przysięgi i być regularnym członkiem podziemnej organizacji wojskowej. Stanowisko to organ administracji oparł na treści Instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r. W dalszej kolejności odmówił waloru wiarygodności zeznaniom powołanych w sprawie świadków. Odnośnie S.G. zwrócił uwagę na brak informacji o okolicznościach znajomości świadka z zainteresowanym. W swoim krótkim i lakonicznym oświadczeniu nie wskazał na okoliczności złożenia przez zainteresowanego przysięgi. Nadto świadek w tym zdarzeniu nie uczestniczył. Swoją służbę rozpoczął już później. Z kolei drugi ze świadków – R.N. uzyskał uprawnienia kombatanckie z racji służby w Armii Krajowej w okresie od grudnia 1943 r. do sierpnia 1944 r. i jego zeznania należało ocenić w oparciu o powołane wyżej argumenty. Działalność wywodzoną przez zainteresowanego organ administracji oceniał jedynie jako pomoc świadczoną partyzantom. Natomiast nie w kategoriach regularnego udziału zainteresowanego w powoływanych przezeń organizacjach. Nie zostało w sprawie wykazane by miał posiadać stopień wojskowy, przydział organizacyjny w ramach podległości służbowej. W konsekwencji organ rozstrzygający stwierdził niespełnienie przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył S.C. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zakwestionował w całości ocenę materiału dowodowego. W uzasadnieniu zarzucił organowi administracyjnemu pominięcie badań dokumentacji archiwalnej, o której wzmiankuje IPN w piśmie przedstawionym do akt postępowania administracyjnego. Wskazywał, że przedłożone organowi dokumenty zawierają pozytywną rekomendację dla uzyskania statusu kombatanta z wywodzonego tytułu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko wraz z leżącą u jego podstaw argumentacją faktyczną i prawną. Nadto wyraził pogląd, iż poczyniona ze strony organu rozstrzygającego ocena materiału dowodowego realizuje ustawowe wymogi, nie stanowiąc dowolnej. Jej rezultat prowadzi do stanowczego wniosku o nieudowodnieniu przez skarżącego okoliczności pełnienia służby we wskazywanych organizacjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kognicji sądowoadministracyjnej poddana została kontrola legalności działań organów administracji publicznej. Niniejszym badana decyzja tego wymogu nie realizuje, co rozstrzygające. Została podjęta przy naruszeniu przepisów o postępowaniu w administracji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku, ferowanemu przez organ rozstrzygający w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, argumentacja leżąca u podstaw powziętego administracyjnego rozstrzygnięcia, przekracza granice swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Argumenty powołane u podstaw odmowy przyznania zeznaniom świadków waloru wiarygodności pozostają w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego. Każdy ze świadków podaje wiedzę za okres prowadzonej działalności zbrojnej. Ich twierdzenia winny podlegać ocenie czy tworzą spójną logicznie całość w świetle okoliczności przytaczanych przez skarżącego. Przymiot bezpośredniości posiadanej wiedzy może być odnoszony jedynie do okresu za który każdy z nich prowadził działalność o statusie kombatanckiej. Źródła wiedzy już nie będące bezpośrednimi winny podlegać ścisłemu ustaleniu, a ich wiarygodność zbadaniu. Powstałe na tym tle wątpliwości organu rozstrzygającego odnośnie wiarygodności zeznań winny być wyjaśnione w rezultacie wnikliwego i wyczerpującego przesłuchania świadków, w szczególności na okoliczności ściśle związane z wywodzoną przez zainteresowanego służbą, jej przebiegiem, a w razie potrzeby w dalszej kolejności dodatkowo na te, które pozwolą na prawidłową weryfikację ich dowodowej przydatności. Skorygowanie stwierdzonej wadliwości oceny materiału dowodowego uzyskanego z osobowych źródeł bezsprzecznie jest konieczne dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku skarżącego. Może ona mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Natomiast na obecnym etapie postępowania ocena złożonych zeznań w sposób wybiórczy i jednostronny nawiązuje do ich treści i nie mogła dać organowi administracyjnemu prawidłowej podstawy do odmowy przyznania przymiotu wiarygodności. Błędne jest też przypisanie rozstrzygającego znaczenia kryterium wieku skarżącego w świetle powoływanej Instrukcji, gdy chodzi o osobę w wieku lat 14. Powoływane formalne kryterium nie zwalnia organu administracji od przeprowadzenia wyczerpującego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego na okoliczność twierdzeń skarżącego. Postanowienia przywoływanej przez organ administracji Instrukcji nie stwarzają zakazu czy ograniczeń dla prowadzenia przeciwdowodów, w świetle art. 76 § 3 k.p.a. W dalszej kolejności organ rozstrzygający u podstaw kontrolowanej decyzji pomija też omówienie znaczenia dowodowego pozytywnego dla skarżącego stanowiska Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Zarządu Obszaru Wschodniego oraz Zarządu Inspektoratu WiN. Jeśli odmawia mu przymiotu rekomendacji, to winien dać wyraz temu stanowisku w uzasadnieniu decyzji. Jednak w takiej sytuacji dla dopełnienia wymogu dysponowania rekomendacją organ administracji winien rozważyć rację dla zastosowania unormowania art. 106 k.p.a. Wprawdzie stosownie do art. 22 ust. 1 rozważanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających żądanie przyznania uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednak organ administracji nie jest tym samym zwolniony od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, w rozumieniu art. 7 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że co do zasady rekomendacja, o której stanowi art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, bezsprzecznie jest jednym z ustawowo wymaganych dowodów na okoliczność danego rodzaju działalności czy represji, podlegającym ocenie przez organ orzekający jak każdy inny dowód w sprawie. Ustawodawca nie przewiduje dla rekomendacji szczególnej formy. Tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie V SA 1786/99 LEX 49296 oraz w wyroku z dnia 25 marca 2003 r. w sprawie V SA 145/02 LEX 149683 czy z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie V SA 222/01 LEX 56603. W konkluzji należy stwierdzić, że ocena materiału dowodowego w kontrolowanej sprawie administracyjnej nie została przeprowadzona w sposób wnikliwy i wyczerpujący dla wszechstronnego rozważenia, a w następstwie prawidłowego przesądzenia zasadności twierdzeń skarżącego, przywoływanych u podstaw zgłoszonego organowi administracji żądania. Wywiedziona została z dowolnej oceny zeznań świadków. Błędnie przypisał organ administracji rozstrzygające znaczenie formalnemu kryterium wieku, którego respektowanie w warunkach wojennych winno podlegać jednoznacznemu ustaleniu w każdym konkretnym przypadku. Dodatkowo organ rozstrzygający pomija omówienie wymogu rekomendacji oraz źródła dowodowego w sprawie, wskazanego w piśmie IPN z dnia 13 czerwca 2005 r., które nie zostało wyczerpane. Powyższe wadliwości oceny materiału dowodowego stanowią o jej dowolności oraz niekompletności. Stwierdzone uchybienia w postępowaniu administracyjnym stanowią w swych proceduralnych następstwach naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., realizując w konsekwencji przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedstawiona ocena prawna, poczyniona na gruncie wymogów stanowionych dla prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ administracji, stanowi konsekwentną kontynuację utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, by w tym miejscu przywołać wybrane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lipca 2001 r. w sprawie I SA 1768/99 LEX 54171, z dnia 3 lutego 1999 r. w sprawie IV SA 1010/97 LEX 48684, z dnia 17 maja 1994 r. w sprawie SA/Lu 1921/93 LEX 26517. Z tych względów na mocy dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji, gdy obowiązek zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego od organu na rzecz skarżącego znajduje podstawę prawną w art. 200 tej ustawy.